Sociaal-democraat met robuust imago

Minister De SPD levert de minister van Financiën in de regering van Merkel. Olaf Scholz staat bekend als „degelijke hoeder van de Financiën”.

Olaf Scholz, de nieuwe Duitse minister van Financiën, is een man die zich diep in dossiers verdiept, overtuigd is van het belang van de EU en stevig kan onderhandelen. Foto Tobias Schwarz/AFP

In het nieuwe kabinet van Angela Merkel, dat woensdag aantreedt, krijgt Olaf Scholz (59) een sleutelrol. De huidige burgemeester van Hamburg wordt niet alleen vicekanselier, maar ook minister van Financiën – als eerste SPD’er sinds 2009.

Voor Duitsland en Europa hangt er veel van af hoe hij zich gaat profileren, na acht jaar streng beleid van Wolfgang Schäuble (en een half jaar diens vervanger Peter Altmaier). Hij hoort tot de behoudende vleugel van de SPD, maar zijn partij wil meer naar links en zich sterker onderscheiden van Merkels christen-democraten.

Scholz zat nog op de middelbare school toen hij lid werd van de SPD. Hij werd actief voor de Jonge Socialisten en hoorde tot de uiterst linkse vleugel, die de kapitalistische economie achter zich wilde laten. Die hoop koestert Scholz allang niet meer.

Onder bondskanselier Gerhard Schröder (1998-2005) had hij enkele jaren de ondankbare taak diens hervormingen van de arbeidsmarkt en versobering van de uitkeringen te verdedigen bij de eigen achterban. Hij maakte zich er niet populair mee.

Toch bleef hij in de SPD een prominente figuur, aan wie kwaliteiten voor het kanselierschap werden en worden toegedicht. In Hamburg bleek hij een daadkrachtig bestuurder. Hij zorgde in hoog tempo voor meer huizen (met één op de drie voor sociale woningbouw). Hij maakte kinderopvang gratis en slaagde erin de grote toestroom van vluchtelingen relatief goed op te vangen. En het jaren slepende bouwproject van de Elbphilharmonie, het spectaculaire nieuwe concertgebouw van Hamburg, bracht hij tot een goed einde.

Hij is een man die zich diep in dossiers verdiept, overtuigd is van het belang van de EU en stevig kan onderhandelen. De Financial Times maakt zich er geen zorgen over dat straks een sociaal-democraat de schatkist beheert. De Britse krant noemde hem onlangs „een degelijk hoeder van de Duitse financiën” en haalde een partijgenoot aan die zei: „Hij is erg Duits, hij zal geen gekke dingen doen.”

In Hamburg toonde Scholz ook dat hij zó overtuigd van zichzelf kan zijn, dat hij soms ernstige fouten maakt. Toen er vorig jaar allerlei aanwijzingen waren dat er grote protesten zouden komen tegen de G20-top in Hamburg, verzekerde hij dat alles onder controle was. „We kunnen de veiligheid garanderen”, zei hij. Maar het werd een chaos, met rellen en plunderingen in de binnenstad. Die verkeerde inschatting heeft hem veel vertrouwen gekost.

Stoer maar voorbarig was ook zijn uitspraak in september, na de slechte verkiezingsuitslag van de SPD, dat hij desnoods eigenhandig zou verhinderen dat zijn partij opnieuw in zee zou gaan met de christen-democraten. Net als SPD-topman Martin Schulz moest Scholz daarop terugkomen. Het gedraai viel volgens peilingen slecht bij de kiezers. Schulz is inmiddels voorzitter-af, maar Scholz kwam er mee weg.

Lees ook: Nieuwe dynamiek: Schulz weg als partijleider

Dat het in crisissituaties soms beter is om even niets te zeggen, hoeft niemand Angela Merkel nog te vertellen. Of haar nieuwe minister van Financiën die les inmiddels ook geleerd heeft, moet nog blijken.

Met Merkel kan Scholz goed overweg – in haar eerste kabinet was hij twee jaar minister van Arbeid. Maar zeker zo belangrijk is de samenwerking met de vrouw die naar verwachting wordt gekozen tot SPD-voorzitter, Andrea Nahles. Zij komt niet in het kabinet, maar wil vanuit de Bondsdag leiding geven aan het herstel van de verzwakte en verdeelde partij.

Samen moeten ze een balans voor de SPD vinden: tussen constructief regeren in de coalitie en weer een herkenbaar politiek gezicht krijgen. Lukt dat, dan kan één van hen bij de volgende verkiezingen SPD-kandidaat worden voor het kanselierschap.

    • Juurd Eijsvoogel