Oprichter No Surrender ‘te depressief’ voor proces

De rechtbank heeft het proces tegen Klaas Otto uitgesteld. Hij wordt verdacht van onder meer witwassen, bedreiging en afpersing.

De officieren van justitie in de extra beveiligde zittingszaal van de rechtbank van Rotterdam, voor de inhoudelijke behandeling van de zaak tegen No Surrender-oprichter Klaas Otto. Foto Koen van Weel/ANP

De rechtszaak tegen No Surrender-oprichter Klaas Otto is uitgesteld tot dinsdag. De rechtbank wil na een verzoek van de advocaat van Otto een rapportage over de geestelijke toestand van de verdachte hebben.

Eerder op de dag betoogde advocaat Louis de Leon dat de geestelijke gesteldheid van Otto zo slecht is dat hij niet in staat is terecht te staan. Volgens De Leon blijkt uit een zeer recente psychiatrische rapportage dat Otto depressief is en dat een normaal gesprek over zijn strafzaak niet meer mogelijk is.

Die toestand is het gevolg van de zeer strenge omstandigheden waaronder Otto gevangen wordt gehouden in Vught, zegt De Leon. De zaak loopt formeel bij de rechtbank in Breda, maar vanwege de strenge veiligheidsvoorwaarden is voor de behandeling ervan uitgeweken naar de beveiligde rechtbank in Rotterdam.

Otto, de inmiddels vertrokken oprichter van motorclub No Surrender, wordt verdacht van witwassen, valsheid in geschrifte, bedreiging, afpersing, brandstichting en gooien van een granaat. Hij zit al sinds 2016 in voorarrest. Na een schorsing van zijn hechtenis in 2017 werd hij vrijwel meteen weer opgepakt omdat hij in strijd met de voorwaarden van die schorsing contact had met een medeverdachte. Eerder zou hij ook hebben geprobeerd getuigen te beïnvloeden vanuit zijn cel.

Overplaatsing

Otto werd overgeplaatst naar de zeer streng gevangenisregime in Vught na berichten dat hij een aanslag zou willen beramen op de officier van justitie die het onderzoek naar hem leidt. Hoewel onderzoek naar dat plan geen concrete aanwijzingen heeft opgeleverd, zit Otto nog altijd vast onder zeer zware omstandigheden en is zijn contact met de buitenwereld beperkt. Daar komt bij dat een beslissing van de rechtbank, eerder dit jaar, om hem over te plaatsen naar een andere gevangenis niet is uitgevoerd door de functionaris die moet beslissen over het detentieregime.

Lees ook een profiel van NRC over Klaas Otto.

Het Openbaar Ministerie twijfelt aan de rapportage van de psychiater. „Wij kennen de achtergrond van het onderzoek niet en vragen ons af of de psychiater wel voldoende onafhankelijk is”, aldus officier Greetje Bos. Los daarvan stelt het OM dat de rechtbank zelf moet vaststellen of Otto onbekwaam is om terecht te staan. „Klaas Otto weet dondersgoed waarvan hij wordt verdacht”, stelt officier Bos. „Het lijkt erop dat de verdachte geen zin heeft in de behandeling van de strafzaak.” Eventueel onderzoek door een geregistreerd forensisch psychiater kan volgens het OM binnen enkele dagen plaatsvinden zodat dat bij de volgende zittingsdag kan worden besproken.

Visitaties

Over het detentieregime van Otto verschillen justitie en verdediging sterk van mening. Volgens advocaat De Leon wordt Otto soms wel tien keer per week zeer streng gecontroleerd. Dat betekent dat hij zich in aanwezigheid van bewakers geheel moet uitkleden en bijvoorbeeld anaal wordt gevisiteerd om vast te stellen dat hij niets in of uit zijn cel smokkelt. Omdat die visitaties zelfs plaatsvinden als Otto bezoek ‘achter het glas’ heeft gekregen, ziet hij zijn familie „vrijwel niet meer”, aldus De Leon. Officier Bos stelt dat visitaties alleen nodig zijn als de verdachte kiest voor bezoek zonder glas.

De behandeling is volgens De Leon inhumaan en onnodig vernederend: „Dit is in strijd met de wet.” Het gevolg is dat Otto volgens zijn advocaat aan een post-traumatisch stress-syndroom lijdt en niet meer normaal kan communiceren. „Er is sprake van ernstige sociale deprivatie en hij weigert zich te laten behandelen door een psycholoog. Ook andere medische klachten verzwijgt hij omdat ook doktersbezoek alleen in aanwezigheid van meerdere bewakers mag plaatsvinden.”

Volgens De Leon wil Otto zichzelf graag verdedigen tegen de beschuldigingen en wil hij vragen van de rechtbank en het Openbaar Ministerie beantwoorden. „Maar dan moet hij wel bij zijn volle verstand zijn en daar is nu geen sprake van. Daarom verzoek ik de rechtbank de vervolging te schorsen of uit te stellen zodat hij kan herstellen en zichzelf goed kan voorbereiden op de beschuldigingen.” Als Otto wordt veroordeeld, hangt hem een celstraf van vele jaren boven het hoofd.

Vught

Het is niet de eerste keer dat gedetineerden zich beklagen over het zware detentieregime in de extra beveiligde gevangenis in Vught. In 2003 is Nederland op de vingers getikt door het Europese hof naar aanleiding van een klacht van Kobus L., die daar zat na een veroordeling voor drugshandel. Saillant detail: Kobus L. is net als Otto een woonwagenbewoner. En zijn reputatie is net als die van Otto dusdanig dat getuigen vaak geen verklaring durven afleggen tegen de politie.

    • Jan Meeus