Nog dit voorjaar top Trump-Kim

VS-Noord-Korea Amerikaanse president gaat in op uitnodiging van Noord-Koreaanse leider, die bereid zou zijn tot concessies over kernwapens.

Beelden van de Amerikaanse president Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un op een scherm in Seoul, Zuid-Korea. Foto Ahn Young-joon/AP

De Amerikaanse president Donald Trump is bereid om de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un eind mei te ontmoeten voor een gesprek over ontmanteling van het kernwapenprogramma van Pyongyang. Als die top er komt, zou het de eerste keer zijn dat een zittende Amerikaanse president en een Noord-Koreaanse leider elkaar treffen.

Aan de afspraak tussen de twee leiders ging een brief vooraf, die Kim Jong-un donderdag door een Zuid-Koreaanse delegatie in Washington liet bezorgen. Hierin nodigt hij niet alleen Trump uit voor een gesprek. Hij doet ook de toezegging nucleaire proeven en rakettesten te bevriezen tijdens onderhandelingen over het reduceren van kernwapens.

Eerder deze week was een Zuid-Koreaanse delegatie al in Noord-Korea voor topoverleg met Kim, een afspraak die volgde op de toenadering tijdens de Olympische Spelen in Pyeongyang, vorige maand. Dinsdag kwam naar buiten dat Noord-Korea bereid is met de VS te onderhandelen over kernwapens, maar ook dat er een topontmoeting komt tussen Kim en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-In. Een gesprek tussen de twee leiders zou voor het eerst zijn sinds 2007.

Historische, bijna wonderbaarlijke gebeurtenis

Moon Jae-in, president van Zuid-Korea

Raketproeven opgeschroefd

De vraag is waarom Kim en Trump nu tot deze ontmoeting bereid zijn. Sinds president Trump in januari 2017 aantrad, schroefde Kim immers het aantal raketproeven op, uitten de leiders meerdere bedreigingen en scholden ze elkaar uit. Begin dit jaar twitterde Trump nog dat zijn „nucleaire knop groter is” dan die van Kim. De sancties die Noord-Korea al jaren opgelegd krijgt, werden in december nog versterkt, met goedkeuring van China en Rusland.

Volgens Sico van der Meer, Korea-deskundige van het Clingendael Instituut, is het verzoek van Kim niet verrassend omdat de Noord-Koreanen al decennia aandringen op gesprekken tussen de leiders van beide landen. „De Noord-Koreaanse leiders willen zo gelijkwaardigheid claimen. Maar de Kim-dynastie behandelen als een gelijke was tot nu toe voor de VS een brug te ver.” Voorheen was het Amerikaans beleid „nucleair chantagegedrag en de provocaties van de Noord-Koreanen niet te belonen”. Zo meenden Trumps voorgangers dat er eerst gesprekken op lager niveau moesten plaatsvinden en dat vanuit Pyongyang aantoonbare stappen naar ontwapening genomen moesten worden. Dat Trump wel de gesprekken voert, is volgens Van der Meer enerzijds omdat Noord-Korea met de proeven de druk heeft opgevoerd, maar ook omdat Trump zich zo kan presenteren als de oplosser van een schijnbaar onoplosbaar diplomatiek probleem. Ook Kim kan zich voordoen als serieus te nemen wereldleider. En Moon toont dat zijn toenaderingspolitiek meer vruchten afwerpt dan de harde lijn van zijn voorgangers Park en Lee.

We blijven, met onze bondgenoot Amerika, zware druk uitoefenen op Noord-Korea

Shinzo Abe, premier van Japan

Gemengde reacties

De reacties op de geplande ontmoeting zijn gemengd. In Zuid-Korea prees men Trumps beleid „van maximale druk en de harde woorden” die geleid zouden hebben tot de doorbraak. Anderen zien een publiciteitsstunt, waarbij ze zich afvragen of de intenties wel gemeend zijn. Zo liet de Australische minister van buitenlandse zaken, Julia Bishop, weten dat „Noord-Korea een traditie heeft van het niet nakomen van overeenkomsten”. Zij benadrukt, overigens net als Trump en de Japanse premier Shinzo Abe, dat de sancties van kracht blijven tot er een akkoord is. Andere landen in de regio zijn voorzichtig optimistisch. Volgens Van der Meer is de voornaamste vraag wat Trump, „die niet bekend staat om zijn dossierkennis”, met deze gesprekken zal doen.

Van der Meer: „Wat zal hij Kim vragen en wat zal hij toezeggen? Kim is een handige onderhandelaar die het spel de afgelopen maanden met afstoten en toenaderen knap heeft gespeeld. Japanse vrees dat hun veiligheid in het geding is wanneer er toezeggingen aan Noord-Korea worden gedaan, is dan ook gegrond. Tegelijkertijd moeten we niet uitsluiten dat het vooral een symbolische ontmoeting zal zijn.”

Onderhandelen is één van de vijf manieren waarop het conflict tussen de twee landen gaat eindigen. Bekijk onze videospecial voor alle mogelijke routes.