Opinie

    • Jakob Augstein

Merkels coalitie was niks en wordt niks

Duitsland De SPD had ‘nee’ moeten zeggen tegen regeren met Merkel – niet uit bezorgdheid om de partij, maar uit bezorgdheid om Duitsland, aldus .
Merkel Forever? „Angela Merkel is gewoon geen goede bondskanselier.” Foto Stefanie Loos / AFP

Duitsland krijgt weer een echte regering, dankzij de sociaal-democratische SPD! Veel mensen zijn opgelucht. Maar wie de prestaties van de afgelopen regering, die evenals de nieuwe regering uit Merkels CDU, zusterpartij CSU en de SPD bestaat, bekijkt, kan die opluchting maar moeilijk begrijpen.

Met de nieuwe regering „kun je goed regeren”, zei de secretaris-generaal van de CDU, Annegret Kramp-Karrenbauer, na de uitslag van een referendum onder SPD-leden over regeringsdeelname, vorig weekeinde. 66 Procent stemde voor deelname. Misschien kun ‘je’ dat ook. Maar deze regering kon het tot nu toe niet. Waarom zou zij het in de toekomst dan wél kunnen?

Koers noch kompas

Regeren heeft twee betekenissen: heersen en sturen. Het ene is statisch, het andere beschrijft een beweging. Als het om heerschappij gaat, mogen de Duitsers niet klagen. Angela Merkel en de SPD hebben het land de afgelopen jaren stevig in hun greep gehad. Als het om sturen gaat, hebben de bondskanselier en haar steunpilaren het te vaak laten afweten om nog van een ‘goede’ regering te kunnen spreken. Wie wil sturen, heeft een koers en een kompas nodig. Deze regering heeft geen van beide.

Wij weten intussen hoe Angela Merkel politiek bedrijft. Er duikt een probleem op. Wachten maakt de zaken alleen maar erger. Er zijn besluiten nodig. Er gebeurt niks.

De lijst met nalatigheden en vergissingen is lang: het klimaatbeleid, de digitalisering, de mobiliteit, de sociale gerechtigheid, de migratie. En altijd doet hetzelfde patroon zich voor: geen planning, geen leiding, geen verantwoording. In plaats daarvan is er sprake van ad-hoc-beleid, louter management, lapwerk. Wist Merkel niet dat de vluchtelingen aan de oevers van de Middellandse Zee stonden? Natuurlijk wel. Wist Merkel niet dat de klimaatdoelen alleen maar met méér onverbiddelijkheid te bereiken waren? Natuurlijk wel. Wist Merkel niet dat haar minister voor Verkeer en Digitale Zaken een marionet van de industrie was? Natuurlijk wel. En wist Merkel niet dat de autoconcerns de politiek voor de gek hielden? Ze had het moeten weten.

Makke Duitsers

Dat dieselschandaal is een goed voorbeeld van de incompetentie van deze regering. Het vormt een van de vele fouten van deze regering, waarvoor Duitsers – en in sommige gevallen ook Europeanen – op de een of andere manier zullen opdraaien. Daar betalen ze letterlijk voor, nu hun auto’s plotseling net zo waardeloos zijn geworden als de beloften van deze bondskanselier. Gelukkig voor de politici hebben Duitsers een engelengeduld. Je kunt het ook een schapengeduld noemen.

U vraagt al helemaal niet meer wat eigenlijk het probleem van deze regering is. Onvermogen? Desinteresse? Corruptie? De voorzitter van de FDP, Christian Lindner, confronteerde het publiek met een lastige opvatting toen hij zei: „Het is beter om niet te regeren dan om verkeerd te regeren.” Hem werd vervolgens verweten de puberteit de politiek te hebben binnengehaald.

‘Beroepsvolwassene’ Angela Merkel heeft in feite altijd naar het omgekeerde motto gehandeld: beter verkeerd regeren dan helemaal niet. Lindners uitspraak geldt niet alleen de politicus, maar ook de burger. Soms is het beter helemaal niet te worden geregeerd dan verkeerd te worden geregeerd.

Om het klip en klaar te zeggen: Angela Merkel is gewoon geen goede bondskanselier.

Sociaal-democratie?

Het is verbazingwekkend dat het referendum onder de leden van de SPD, over regeringsdeelname, de afgelopen weken tot een keuze tussen het welzijn van de SPD en dat van het land werd verheven. De partij mocht niet aan zichzelf denken, maar moest aan Duitsland denken, werd er gezegd. Juist daarom had de SPD haar deelname aan een regering die Duitsland schaadt, moeten beëindigen.

Overigens: kan iemand eindelijk dat standbeeld van ex-bondskanselier Willy Brandt weghalen? Het zou beter zijn om niet voortdurend aan de ontbrekende ‘Willy Brandt-heid’ van de huidige partijfunctionarissen te worden herinnerd. Bovendien heeft Brandt de SPD vandaag de dag niets meer te zeggen – en mocht dat wel zo zijn, dan zou de partij niet luisteren. Een leuk citaat, dat aan Brandt wordt toegeschreven, zou SPD-voorzitter Olaf Scholz achter zijn spiegel moeten klemmen: „Het heeft geen zin een meerderheid voor de sociaal-democratie te behalen, als de prijs daarvoor is dat je geen sociaal-democraat meer kunt zijn.”

    • Jakob Augstein