Geniale stunt of een zeperd voor Trump?

Verenigde Staten

Donald Trump kan zich plotseling profileren als de staatsman die een historische doorbraak tot stand brengt. Maar de Amerikaanse president loopt ook risico met zijn impulsieve ‘ja’.

Donald Trump, super dealmaker in spe? Evan Vucci/AP

Improviseren moet je kunnen. President Donald Trump was donderdag net druk doende een handelsoorlog af te kondigen, toen hij hoorde dat elders in het Witte Huis een gezant uit Zuid-Korea op bezoek was. Nationaal veiligheidsadviseur, Chung Eui-yong, bracht verslag uit van zijn ontmoeting met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Daar moest Trump het zijne van weten. Chung werd, afgaande op de verslaggeving van The New York Times, naar het Oval Office gedirigeerd waar hij Trump een uitnodiging van Kim overbracht. Kim vroeg om een topontmoeting die moet leiden tot permanente denuclearisatie van het Koreaanse schiereiland. Ter plekke besloot Trump om de uitnodiging van „little rocket man” te accepteren. Chung mocht het meteen bekendmaken. De verbaasde adviseur antwoordde dat hij wel eerst nog even telefonisch toestemming moest vragen aan zijn baas.

Niet de Chinese leider Xi maar de Zuid-Koreaanse president Moon heeft ervoor gezorgd dat Noord-Korea en de VS met elkaar in gesprek willen. Lees daarover: Zuid-Korea zet China en Japan buitenspel

Slecht verlichte oprit

Zo kwam het dat op 8 maart 2018 een voor velen onbekende Zuid-Koreaan op een slecht verlichte oprit in Washington de grootse diplomatieke verrassing sinds jaren presenteerde. Nog nooit in de zeventig jarige geschiedenis van Noord-Korea heeft een Kim een zittende Amerikaanse president ontmoet. In de zomer had Trump nog gedreigd de Noord-Koreanen desnoods „totaal te vernietigen”, nu is er opeens uitzicht op detente, op vernietiging van nucleair arsenaal, op een veiligere wereld.

Is dit een geniale stunt, een sterk staaltje ‘snel schakelen’, of is het de klungelige opmaat tot een diplomatieke zeperd?

Het is in elk geval een spel met hoge inzet. De potentiële winst voor Trump is groot. Een nieuwe toekomst voor beide Korea’s zou Trump in één klap tot politieke über-dealmaker kronen. Februari 1972, president Nixon ontmoet partijleider Mao. Oktober 1986, president Reagan ontmoet Sovjet-leider Gorbatsjov in. Mei 2018, Trump ontmoet Kim. Het zou Trumps critici even de mond snoeren.

De risico’s zijn enorm. Trump kan niet met lege handen naar huis komen en hij kan maar één keer zo’n gesprek aangaan.

Het kan slechts één keer

Maar de risico’s zijn ook enorm. Trump kan niet met lege handen naar huis komen en hij kan maar één keer zo’n gesprek aangaan. Topontmoetingen worden daarom doorgaans grondig voorbereid – Henry Kissinger deed er drie jaar over om Nixon bij Mao te krijgen. Hoeveel voorbesprekingen er nu zijn geweest is niet duidelijk – de VS hebben nog steeds geen ambassadeur in Seoul. Onduidelijk is ook of Noord-Korea deze keer echt bereid is om te ontwapenen – de twee landen hebben een lange geschiedenis van mislukte onderhandelingen. En onduidelijk is of de VS de militaire oefeningen die Kim als bedreiging ziet, op den duur willen staken.

Terwijl Trump grote politiek deels als improvisatietheater bedrijft, werkt Kim systematisch aan toenadering. Op 1 januari sprak hij verzoenende woorden tot Zuid-Korea en daarna ging het snel: herstel van de militair hotline, een ontmoeting op niveau, een afvaardiging naar de Winterspelen, een gezamenlijk Koreaans ijshockeyteam, en, deze week, nog meer gesprekken.

Kim staat nu op voorsprong. Hij krijgt alvast waarnaar hij verlangde: een ontmoeting met de machtigste man van de wereld, lees: erkenning. En daar heeft hij vrijwel niets voor ingeleverd: hij beloofde slechts voorlopig geen atoomproeven of rakettesten te doen. Trump kán de hoofdprijs binnenhalen, maar hééft, naast aandacht, nog niet veel. Wél heeft hij de Chinese leider Xi Jinping indirect een boodschap gestuurd: de VS blijven in jouw achtertuin een factor van belang.

Onderhandelen is één van de vijf manieren waarop het conflict tussen de twee landen gaat eindigen. Bekijk onze videospecial voor alle mogelijke routes.