opinie

    • Pieter Pauw

De Duitse stinkdiesels komen

Auto’s

Verhinder de import van Duitse stinkdiesels en breng de maximumsnelheid terug naar 120 km/u, betoogt . „En stel lokaal milieuzones in.”

Illustratie: Lars Zuidweg

De luchtkwaliteit in Duitsland is slecht. De gemiddelde concentratie stikstofdioxide (NO2) ligt in 70 steden boven de maximaal toegestane EU-limiet. Mijn woonplaats Bonn is één van die steden. Ik voel mij een slechte vader wanneer ik de kinderwagen door schmutzige Luft duw die geurt naar New Delhi. Volgens het Duitse Bundesamt voor milieu sterven jaarlijks 6000 inwoners vroegtijdig door de hoge NO2-concentraties. Dieselauto’s zijn verantwoordelijk voor 43,5 procent van de NO2-uitstoot.

De politiek en de auto-industrie negeren dit probleem. Er heerst een gevoel van weiter so. Het inmiddels twee jaar durende dieselschandaal vermindert de verkoop van dieselauto’s in Duitsland, maar in opkomende markten gaat het uitstekend. Volkswagen was afgelopen jaar ‘s werelds grootste autoproducent. De politiek beschermt de auto-industrie met haar 790.000 werknemers en een jaaromzet van 404 miljard euro.

Bondskanselier Merkel – nota bene minister van milieu geweest – verhinderde in 2013 strengere EU-normen voor de CO2-uitstoot van auto’s. Na de ontdekking van de sjoemelsoftware in 2015, wist de Duitse lobby een straf om te buigen in een jarenlange extra hoge uitstootlimiet voor dieselauto’s. En tijdens de Duitse ‘Dieseltop’ vorig jaar, beloofde de industrie 2,8 miljoen extra auto’s een sofware-update te geven, terwijl de aanwezige ministers 250 miljoen euro aan investeringen ophoestten. De auto-industrie krijgt vrij baan, op kosten van de belastingbetaler, de volksgezondheid en het milieu.

Lees ook over het besluit van het Constitutioneel Hof in Duitsland: Duitse steden mogen rijverbod voor dieselauto’s instellen

De Duitse bevolking is terecht verbolgen. Na de Dieseltop had 57 procent van de bevolking het vertrouwen in de auto-industrie verloren. 63 procent vond dat politici vooral het belang van de auto-industrie dienen, in plaats van de volksgezondheid en het milieu. De Duitsers, van nature serieus en correct, weten het even niet meer. Hoe kan het dat ministers moeten aftreden omdat zij hun dissertatie deels geplagieerd hebben, maar de auto-industrie wegkomt met een sjoemelschandaal met dodelijke gevolgen?

Een gang naar de rechtbank werd onvermijdelijk. De rechter geeft steden nu het recht om diesels uit de stad te weren, zelfs als daarvoor geen landelijk beleid bestaat. Rechtbanken in Stuttgart en Düsseldorf hadden deze steden al gedwongen om over deze optie na te denken, en er lopen nog rechtszaken in 16 andere steden.

Ook in Nederland loopt een rechtszaak tegen luchtvervuiling. Milieudefensie heeft echter niet individuele steden aangeklaagd om de slechte luchtkwaliteit, maar de staat. Ook in Nederland worden kritische stikstofwaarden overschreden, met name in de grote steden. Bovendien stelt Milieudefensie dat nieuw onderzoek laat zien dat de door de EU gestelde norm gevaarlijk hoog is. Milieudefensie won het kort geding, verloor vervolgens de bodemprocedure, en gaat nu in hoger beroep. Wat daar ook uitkomt: Nederland moet aan de bak.

Lees ook over het besluit van het Japanse automerk Toyota, dat dit jaar stopt met de verkoop van van dieselauto’s in Europa

Kijk maar naar Duitsland. Die Fahrverbote komen er misschien niet, want het is aan steden om daarover te beslissen. Maar de auto is al niet heilig meer in Duitsland en de effecten daarvan zijn al merkbaar. Daags voor de rechterlijke uitspraak kwam de regering met voorstellen voor ‘meer onderzoek’ en het testen van gratis openbaar vervoer in vijf proefsteden, waaronder Bonn. ‘Meer onderzoek’ is een truc voor uitstel – denk aan de aardbevingen in Groningen. Gratis openbaar vervoer is leuk, maar een mentaliteitsverandering en betere fietsinfrastructuur zijn belangrijker. Bovendien beloon je vervuilers door ze gratis openbaar vervoer aan te bieden. En hoe gaat gratis openbaar vervoer in Bonn de luchtkwaliteit in München en Keulen verbeteren? Schijnoplossingen dus. Maar dat de overheid er mee komt, geeft aan dat zij onder druk staat. Berlijn heeft al stappen gezet: de stad besloot vorige maand tot een ambitieus initiatief om binnen tien jaar een fietsstad te worden.

Een Diesel-Fahrverbot kan tien miljoen dieselauto’s de toegang tot Duitse steden ontzeggen. Die stinkdiesels verliezen dan ineens hun nut en hun waarde – in Duitsland althans. In Nederland heeft de verkoop van tweedehands auto’s een recordhoogte bereikt. Kleine waarschuwing: de meest geïmporteerde auto’s zijn Volkswagens uit Duitsland. Ik hoop voor u dat de Duitse stinkdiesels niet op de Nederlandse automarkt terecht komen.

De nationale politiek moet import van Duitse stinkdiesels verhinderen en de maximumsnelheid terug naar 120 km/u brengen. De lokale politiek kan milieuzones invoeren en moet duurzame voertuigen inkopen. Voor Nederlandse politici is dit gemakkelijker dan voor Duitse politici: ze kunnen de volksgezondheid en het milieu vooropstellen omdat Nederland geen noemenswaardige auto-industrie hoeft te beschermen.

    • Pieter Pauw