Mag een vrouw zelf bepalen waar en hoe zij bevalt?

Elselijn Kingma komt op voor het recht van vrouwen te bevallen waar en hoe zij willen. Kenneth Watson vindt dat vrouwenrechten de gezondheid van moeder en kind niet in gevaar mogen brengen. Een twistgesprek onder leiding van

De rechter besliste vrijdag dat een vrouw niet onder verantwoordelijkheid van haar eigen verloskundige in een ziekenhuis mag bevallen. De vrouw heeft een verhoogd risico op complicaties omdat zij eerder via een keizersnede is bevallen. Elselijn Kingma en Kenneth Watson discussieren over de vraag: mag een vrouw onder alle omstandigheden zelf bepalen waar en hoe zij bevalt?

Elselijn Kingma is EK, Kenneth Watson is KW.

EK: „Ja, dat zou moeten mogen omdat een zwangere dezelfde fundamentele rechten heeft als alle andere competente volwassenen: het ziekenhuis mag haar geen medische behandeling of ingrijpen opleggen zonder haar toestemming. Het lijkt erop dat deze vrouw in eerste instantie geen toestemming geeft voor andere zorg dan die van haar eigen verloskundige. Het ziekenhuis zou dit moeten accepteren.”

KW: „Deze vrouw mag dit eisen. Zij kan betrokkenen echter niet dwingen deze eis in te willigen. De afgelopen jaren is in Nederland een stevige discussie gevoerd over verbetering van de geboortezorg om de in Europees verband bovengemiddelde babysterfte rond de geboorte terug te dringen. Verloskundigen, gynaecologen, zorginstellingen én zorgverkeraars hebben daarna afgesproken dat de gezondheidsbelangen van de zwangere én haar ongeboren kind centraal moeten staan bij de aangeboden zorg. Dat is vastgelegd in een zogeheten Zorgstandaard. De eis van deze vrouw staat daarmee op gespannen voet. De eerdere keizersnede verhoogt de kans op complicaties. Daarom had de verloskundige de zorg al eerder in de de zwangerschap moeten overdragen aan een gynaecoloog in het ziekenhuis. Bij complicaties kan die snel levensreddend optreden. Eind 2016 heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bovendien onomwonden vastgelegd dat een vrouw geen absolute rechten heeft om altijd zelf te bepalen hoe en waar ze bevalt.” 

EK: „Of de sterfte in Nederland rond geboorten echt relatief hoog was, is maar zeer de vraag. De zorg en de manier van registreren zijn binnen Europa niet gemakkelijk te vergelijken. Ook heeft het Europese Hof helemaal niet onomwonden vastgelegd dat een zwangere vrouw niet mag bepalen hoe en waar zij bevalt.”

KW: „Verloskundigen hebben de afgelopen jaren een eerdere uitspraak van het Hof misbruikt om dat te beweren. Dat is juridisch gewoon niet juist. Maar laten we alsjeblieft focussen op waar het echt om moet gaan: een voorspoedige zwangerschap, bevalling én een gezonde baby!”

EK: „Ik geef meteen toe dat een zwangere vrouw niet alles kan eisen; geen extra massages; geen vacuümextractie zonder medische indicatie; geen permanente ambulance naast haar deur. Haar recht is een schildrecht; het recht om zorg te weigeren. ‘Blijf van mij af’. Niet het recht om extra of buitengewone zorg te eisen. Maar juist dat weigerrecht is hier van belang. Dat de gezondheidsbelangen van de zwangere én haar ongeboren kind centraal staan in de aangeboden verloskundige zorg betekent niet dat het principe ‘geen behandeling zonder toestemming’ terzijde kan worden geschoven. Dat principe staat erboven. De gezondheidszorg kan alleen zorg verlenen binnen de grenzen die de vrouw aangeeft. Binnen die grenzen lijkt me duidelijk dat de gezondheidsbelangen van deze zwangere én haar ongeboren kind er juist om vragen dat ze in het ziekenhuis bevalt – zij het met haar zelfgekozen verloskundige. Ik zie niet in hoe hun belang is gediend met een ziekenhuis dat de deur gesloten houdt.”

KW: „De afspraken over geboortezorg kunnen worden opgevat als een ‘overheidsgarantie voor de best mogelijke verloskundige zorg’. Het is hartverwarmend hoe we in Nederland ons uiterste best doen de hartenwens van iedere zwangere vrouw te vervullen. Ik zie niet in waarom een vrouw afstand zou doen van de best mogelijke zorg.”

EK: „Kenneth, ga je nu echt goedkoop op emoties spelen door de zorg als ‘hartverwarmend’ te omschrijven? En ondertussen de hamvraag omzeilen: mag een vrouw ingrepen weigeren? Ook als ze zichzelf daarmee de beste zorg onthoudt? Ja. En heeft de gynaecoloog in het ziekenhuis de inspectie te vrezen als hij – hoe hartverwarmend zijn bedoelingen ook zijn – de wet overtreedt door zonder toestemming een wilsbekwame zwangere medisch te behandelen? Ja. Zorg die de fundamentele rechten van de vrouw niet respecteert, is per definitie geen goede zorg, hoe goedbedoeld, bewezen effectief of hartverwarmend ook.”

KW: „Natuurlijk mag een zwangere vrouw zorg weigeren. Ze kan en mag echter niet van anderen eisen, dat die naar haar pijpen dansen als dat ingaat tegen de vastgelegde afspraken. Dit is een risicovolle bevalling. Hoe goed die verloskundige het ook bedoelt, zij heeft onvoldoende opleiding en onvoldoende werkervaring om het verloop daarvan adequaat te beoordelen. Een gynaecoloog is daarvoor opgeleid én getraind! Het ziekenhuis heeft het volste recht de vrouw daar te laten bevallen op de manier waarvan we in Nederland bepaald hebben dat die het veiligst is.”

Lees ook het twistgesprek van vorige week: Mensenrechten, een vorm van westers kolonialisme? Met Barbara Oomen en Andreas Kinneging
    • Merel Thie