Militante boeddhisten Sri Lanka stoken vuur tegen moslims op

Sri Lanka

Eerst was er de oorlog met de Tamil Tijgers. Nu escaleren in Sri Lanka de spanningen tussen boeddhisten en moslims.

Soldaten lopen langs een aangevallen moskee in Digana, bij de historische stad Kandy. Foto Dinuka Liyanawatte/Reuters

Oude tijden herleven in Sri Lanka. Na een burgeroorlog die bijna drie decennia duurde en een noodtoestand die pas in 2011 werd opgeheven, dreigt het eiland in een nieuwe spiraal van geweld terecht te komen na een reeks aanvallen van boeddhisten op moslims. De afgelopen dagen gingen rond de historische stad Kandy moskeeën, huizen, winkels en auto’s in vlammen op. Vorige maand gebeurde hetzelfde elders in het land. Inmiddels is het leger ingezet, zijn sociale media tijdelijk geblokkeerd en is de noodtoestand terug.

Op het eiland bouwen spanningen tussen de Sinhalese boeddhisten – ongeveer 75 procent van de 21 miljoen inwoners – en de moslimminderheid zich al langere tijd op. Veel Sinhalezen beschouwen moslims (zo’n 10 procent van de bevolking) als indringers die niet in Sri Lanka thuishoren en ook hier zijn het extremistische boeddhisten die dit vuur flink opstoken. Berucht zijn met name de militanten van Bodu Bala Sena, een radicale nationalistische organisatie die onder meer verantwoordelijk wordt gehouden voor anti-moslimrellen in 2014.

Een inwoner van Dinuka neemt de schade op die is toegebracht aan zijn huis.

Foto Dinuka Liyanawatte/Reuters

Systematisch en georganiseerd

De recentste geweldsgolf volgde op de dood van een Sinhalese boeddhist in Teldeniya, een heuvelstadje in het midden van het eiland. De jongen stierf afgelopen weekend na een aanval van vier moslims. Woedende boeddhisten staken als vergelding enkele winkels van moslims in brand. Het liep verder uit de hand toen maandag boeddhistische leiders met honderden volgelingen naar Teldeniya trokken om de vrijlating van gearresteerde brandstichters te eisen. Toen ze hun zin niet kregen, werden meer huizen en winkels aangevallen, ook in omliggende dorpen en steden. Een 24-jarige moslimman kwam daarbij om het leven.

„Dit zijn georganiseerde en gerichte aanvallen van landelijke militante groepen,” schreef Alan Keenan, Sri Lanka-analist voor de International Crisis Group in een blog. Ook de Sri Lankese premier Ranil Wickremesinghe zei maandag dat het geweld in Teldeniya „systematisch en georganiseerd” oogde.

De laatste jaren is er flink geïnvesteerd om de toeristenindustrie op het eiland nieuw leven in te blazen. Maar achter de façade van weelderige theeplantages en idyllische stranden is het altijd blijven borrelen. Niet alleen tussen de Sinhalesen en de Tamils; met name de moslimgemeenschap is de afgelopen jaren doelwit geworden.

De geest van Mahinda Rajapaksa

De oorzaak van het geweld tegen de moslimgemeenschap wordt vaak gelegd bij de Sinhalese nationalist Mahinda Rajapaksa, die van 2005 tot 2015 president van Sri Lanka was. Onder zijn leiding kwamen radicale organisaties als Bodu Bala Sena niet alleen op, maar kregen zij ook vrij baan. Bij lokale verkiezingen kwam Rajapaksa met zijn SLPP-partij onlangs als grote winnaar uit de bus. „Het succes van de SLPP heeft nieuwe wind onder de zeilen gegeven aan de meer militante boeddhisten”, licht Keenan in een mail toe. „Ze hebben het gevoel dat ze meer steun hebben onder de bevolking. Maar ook omdat, nu de kans toeneemt dat de Rajapaksa-familie weer aan de macht komt, de politie en andere overheidsfunctionarissen minder snel geneigd zijn hen op te pakken uit angst voor repercussies.”

Dat bleek deze week. De trage reactie van de politie op het uitgebroken geweld werd zelfs vanuit de huidige regering gehekeld. De regering zelf wordt ook laksheid verweten. President Maithripala Siresena beloofde bij zijn aantreden in 2015 dat anti-moslimgeweld onder het regime van zijn voorganger zou worden onderzocht. Daar is nog niets van terecht gekomen. In een land waar volgens Keenan „de superioriteit van de Sinhalese boeddhisten” diep verankerd is, lijkt dat een te grote politieke gok.

Lees ook de reportage van redacteur Wim Brummelman: Tamils kunnen kiezen tussen twee ‘duivels’

Correctie: in een eerder versie van dit artikel stond dat de moslim die om het leven kwam 27 jaar was. Dat moet 24 jaar zijn.