Opinie

Met zes lesuren per week krijg je geen goede jurist

Onderwijsblog Drie uur volle werkgroep en drie uur hoorcollege zijn te weinig. Waar blijft het geld van de basisbeurs, vraagt student Stephan Verhulst.

ANP Robin Utrecht

Door Stephan Verhulst

Al vanaf de vijfde klas van mijn middelbare school had ik veel zin om rechten te gaan studeren. Rechtsgeleerdheid – zo werd mij verzekerd – was een studie met veel interactie en vergeleken met het hbo relatief weinig klassikale lessen.

Dat laatste bleek een eufemisme. Als tweedejaars rechtenstudent weet ik inmiddels dat er nauwelijks lessen worden gegeven. In het eerste jaar had ik maar negen lesuren per week, waarvan drie uur hoorcollege. Dat was net voldoende om zo nu en dan inhoudelijk te kunnen discussiëren over een uitspraak van een rechter of over een recente maatschappelijke ontwikkeling die verband hield met de stof. Het kon echter nog erger. In mijn huidige jaar heb ik slechts zes lesuren per week, waarvan drie uur klassikaal onderwijs. Drie! Geen wonder dat in deze drie uren uitsluitend de studiestof kan worden doorgenomen. Vaak wordt het antwoord gewoon gegeven zonder enige interactie met de studenten. Het gevolg is dat studenten rechten nauwelijks meer de voorgeschreven stof lezen. Tweehonderd bladzijden lezen voor een vak terwijl slechts de kern wordt besproken in een anderhalf uur durende monoloog van de docent, motiveert niet. Het gevolg is dat studenten stil zijn in de les en samenvattingen kopen vlak voor het tentamen. Daarmee haal je een zesje. Wat wil je nog meer?

Ontevreden met de kwaliteit van het onderwijs schreef ik mij een paar maanden geleden in voor de adviesraad. In deze raad geeft een groep studenten de vakcoördinatoren en de onderwijsdirecteur bachelor input voor de studie. De directeur gaf op alle punten van advies een ontwijkend antwoord of kaatste de bal naar de studenten terug. Op één punt was de directeur heel helder: ‘Extra onderwijs is onmogelijk, daar is geen geld voor.’ Als dat zo is, moet de directeur niet accepteren dat het college van bestuur zo weinig geld beschikbaar stelt voor rechtsgeleerdheid. Mijn zus bijvoorbeeld, student geneeskunde, krijgt negen uur per week klassikaal les, drie keer zo veel als rechtenstudenten. Bovendien zitten er 25 studenten in mijn werkgroepen en bij mijn zus 12. Alles bij elkaar zeer scheve verhoudingen. De cursuscoördinator van bestuursrecht vond het gebrek aan onderwijs blijkbaar zo prangend dat zij een docent heeft verzocht om op vrijwillige basis iedere week verdiepende werkgroepen aan te bieden aan de studenten.

Basisbeurs

Het probleem is echter veel breder. Overige universiteiten die mijn studie aanbieden, hebben vergelijkbare aantallen lesuren. Door dit gebrek aan onderwijs lijken de universiteiten juristen op te leiden die geen oordeelsvorming kunnen ontwikkelen, bijvoorbeeld over rechtsstatelijke situaties. Is het wel juist dat er ieder jaar vele studenten rechten naar Polen afreizen voor een uitwisseling? Zouden die studenten überhaupt wel weten dat de EU de strengste maatregel ooit tegen een lidstaat heeft genomen, nota bene in verband met gevaarlijke staatsrechtelijke ontwikkelingen? Of dichter bij huis: is een verbod om een referendum te houden over de afschaffing van het raadgevend referendum staatsrechtelijk wel acceptabel? Studenten rechten die het recht uit de praktijk niet begrijpen, kunnen niet bijdragen aan het in evenwicht houden van de trias politica. Daarvoor zijn studenten nodig die hebben geleerd om kritisch te denken en correct te beargumenteren om daarmee een weloverwogen mening te vormen. Lesuren zijn daarbij onmisbaar.

De afschaffing van de basisbeurs heeft voor studenten aanzienlijke financiële consequenties. De besparingen zouden terugvloeien naar de kwaliteit van het onderwijs. Daarvan is in mijn studie geen spoor te bekennen. Rechtenstudenten komen er op de universiteit bekaaid vanaf. Universiteiten moeten studenten rechtsgeleerdheid meer waar voor hun geleende geld geven. Niet alleen omdat ze die wetenschappelijke verantwoordelijkheid hebben, maar ook omdat ze dat als instelling van de overheid verplicht zijn. Zorg daarom voor veel meer, zeker tien, lesuren per week met groepen van gemiddeld vijftien studenten. Verplicht die uren niet, maar zorg ervoor dat ze interessant en relevant zijn. Stel een onderwerp op voorhand vast en laat studenten daarover discussiëren met elkaar en de docent. Bied regelmatig gastcolleges aan van mensen uit de rechtspraktijk. Laat bijvoorbeeld een Kamerlid aangeven op welke wijze en met welke motivatie zij een wet aannemen. Kortom, leid geëngageerde, kritische juristen op. De samenleving heeft dat o zo hard nodig.

Stephan Verhulst is tweedejaars student rechten aan de Universiteit Utrecht.