Ex-guerrillero’s FARC wacht hard oordeel kiezer

Colombia

Ex-guerrillero’s van de FARC doen zondag als politici mee aan de Congresverkiezingen in Colombia. Een stap die ook grote weerzin ontmoet.

Een agent staat naast twee leden van de politieke partij en ex-guerrillabeweging FARC in het departement Cauca. Zondag kiezen de Colombianen een nieuw Congres. Foto Luis Robayo / AFP

Voor een groot wit huis met een rood dak waarop de Colombiaanse vlag wappert, houdt een groep mannen de wacht. Ze houden de straat nauwlettend in de gaten, een ijzeren deur gaat voorzichtig open. Hier, in een rustige woonwijk van Bogotá is het campagnekantoor van de FARC gevestigd: sinds het vredesakkoord van vorig jaar geen guerrillabeweging meer, maar een politieke partij.

Zondag kiest Colombia een nieuw Congres en voor het eerst doen de linkse ex-guerrillero’s mee aan de verkiezingen. De FARC-leden besloten hun naam te veranderen van ‘gewapende revolutionaire strijdkrachten’ in ‘alternatieve revolutionaire krachten van het volk’, maar de afkorting bleef FARC. Het is de vraag of ze daar slim aan deden. Tijdens een halve eeuw burgeroorlog kwamen ruim 200.000 burgers om, 5 miljoen sloegen er op de vlucht en ongeveer 25.000 werden er door de guerrilla ontvoerd. Het maakt ‘FARC’ in Colombia geen sterk ‘merk’.

Onder het vredespact, waarover vier jaar lang is onderhandeld, hebben de FARC, ongeacht de uitslag, recht op vijf zetels in het Huis van Afgevaardigden en vijf in de Senaat. In peilingen halen de FARC maar een paar procent. Waarschijnlijk komen er niet veel zetels bovenop de tien gegarandeerde.

Mensen staan voor een huis waarop een campagneposter van Pablo Catatumbo hangt, kandidaat voor de FARC.Foto Luis Robayo/AFP

Logo dat lijkt op dat van de PvdA

„Sorry, alles is zo hectisch, ik heb de hele dag nog niet gegeten.” Isabela Sanroque (33) FARC-kandidaat voor het Huis van Afgevaardigden ploft neer op een stoel, bekijkt de berichten op haar mobiel en neemt haastig een hap kip met rijst. Het contrast is groot: tijdens een ontmoeting vorig jaar liep Sanroque nog op kaplaarzen door de modder in een FARC-kamp in het zuidwesten van het land. De 7.000 overgebleven FARC-strijders werden na de vrede ondergebracht in 26 overgangszones en ontwapend. In afwachting van hun berechting voor een speciaal vredestribunaal – waarna al dan niet sociale straffen volgen – bereiden de ex-guerrillero’s zich voor op terugkeer naar de maatschappij.

„Drie maanden geleden vroegen ze of ik interesse had in de politiek, nu sta ik op nummer 6 op de lijst in Bogotá. Ik wil strijden voor sociale gelijkheid en tegen armoede”, zegt Sanroque die zich op haar zeventiende aansloot bij de FARC. Bovenin het pand klinkt Spaanstalige rap. Jonge meiden van het campagneteam zetten een doos buttons op tafel. ‘Stem FARC’ staat boven het nieuwe logo: een grote PvdA-achtige rode roos.

‘Velen zien ons als criminelen en drugshandelaren’

Isabela Sanroque, FARC-kandidaat voor het Huis van Afgevaardigden

Veel burgers kijken met wantrouwen en woede naar de politieke ambities van de FARC. Zij zien de ex-strijders als terroristen die niet in het parlement, maar in de cel horen. „Het idee dat de ontvoerders van mijn man straks politici zijn, is vreselijk”, zegt Liliana Salamanca terwijl ze thuis koffie inschenkt. In 2002 werd haar man ontvoerd. Ook nadat het losgeld van omgerekend 40.000 euro was betaald, kwam hij niet vrij. „In het akkoord staat dat wij recht hebben op de waarheid en compensatie, maar wanneer dan?”, verzucht ze.

„Velen zien ons als criminelen en drugshandelaren”, erkent Sanroque. Onlangs werd de FARC-campagne na aanvallen op partijleider Timochenko stilgelegd. Donderdag trok hij zich met hartklachten terug als kandidaat voor de presidentsverkiezing, in mei.

Ook de positie van ex-strijders in de overgangszones is kwetsbaar. Sanroque: „We hebben vijanden. Paramilitairen die uit zijn op wraak, rechtse partijen die ons niet zien zitten en gewapende groeperingen als de ELN die onze ex-strijders in de zones willen ronselen voor hún strijd. We zijn de weg van vrede ingeslagen, maar het is nog een lange weg.”

Lees ook dit stuk van NRC over Colombia na de FARC: De pijn in Colombia is nog overal voelbaar
    • Nina Jurna