Tatoeage zit niet in huidcellen, maar in afweercellen

Dermatologie Een spijttattoo is mogelijk beter te verwijderen door de groei van bepaalde afweercellen te remmen. In die cellen zit de tattoo-inkt.

Tattoo in de maak Foto MauroZanetti

Tatoeage-inkt zit niet in huidcellen, maar in cellen van het afweersysteem die in de huid liggen. Getatoeëerde afbeeldingen op de huid blijven jaren of decennia intact doordat deze afweercellen (macrofagen) het pigment aan volgende generaties macrofagen doorgeven. Dat blijkt uit proeven met genetisch gemanipuleerde muizen waarover Franse onderzoekers deze week in het blad Journal of Experimental Medicine schrijven.

Macrofagen zijn een soort stofzuigercellen die onderdeel zijn van het afweersysteem. Gelegen tussen cellen in de lederhuid nemen ze allerlei afvalstoffen, dode cellen en andere ongerechtigheden op. Ze vormen een eerste verdedigingslinie tegen binnendringende bacteriën.

Groene strepen

De Franse onderzoekers maakten genetisch gemanipuleerde muizen waarin ze selectief dit soort afweercellen in de huid kunnen uitschakelen. Die muizen kregen groene strepen op de staart getatoeëerd, waarna de macrofagen werden uitgeschakeld. Bij bestudering onder de microscoop was te zien dat de tatoeëerinkt nu los tussen de cellen zwierf. Maar niet voor lang, want in de weken erna ontstonden er nieuwe macrofagen in de huid, die ontstonden vanuit witte bloedcellen in het bloed. Al het pigment werd opgeslokt door de nieuwe generatie macrofagen. Ondertussen was aan de groen strepen op de muizenstaarten uiterlijk niets veranderd.

Macrofaag gevuld met inkt. Foto Baranska et al., 2018

Het proces van pigmentuitwisseling door macrofagen gaat kennelijk snel genoeg om verplaatsing of afvoer van de inktdeeltjes te voorkomen, denken de onderzoekers. Bovendien zijn dit soort macrofagen, anders dan andere afweercellen, erg honkvast. Dat maakt tatoeages in de regel behoorlijk slijtvast.

Verwijderen

Nu ontdekt is dat het behoud van de tatoeage een dynamisch proces is, opent dit nieuwe mogelijkheden om een huidversiering waarvan men spijt heeft gekregen beter te verwijderen. De standaardmethode daarvoor is nu een serie laserbehandelingen. Het intense laserlicht vernietigt de cellen die pigment bevatten waardoor dit langzaam wordt afgevoerd via weefselvocht dat wegstroomt via de lymfe. Heel snel gaat dat echter niet, en sommige tatoeages blijven ook na tien of meer behandelingen hardnekkig zichtbaar.

Dat het zo moeizaam gaat is nu begrijpelijk. Immers, er ontstaan al snel nieuwe macrofagen die het pigment op zijn plek houden. Die aanmaak zou tijdelijk geremd moeten worden.

Het proces is alleen nog maar aangetoond in muizen. Het is aannemelijk dat het bij de mens hetzelfde werkt. De vraag is nog wel hoe je macrofagen in de menselijke huid veilig buiten werking kunt stellen.

    • Sander Voormolen