Shockstrategie van Trump heeft effect

Protectionisme VS Met de aftocht van adviseur Cohn dreigt de laatste dam te verdwijnen tegen de wereldwijde handelsoorlog waar Trump mee dreigt.

President Trump bij een campagnebijeenkomst in 2016. Foto Mark Lyons/AFP

Mochten de economische partners van de Verenigde Staten nog geen beeld hebben gehad van wat ‘America first’ voor hen betekent, dan weten ze dat nu. Dinsdag maakte de belangrijkste economische adviseur van president Trump, Gary Cohn, bekend dat hij uit het Witte Huis vertrekt. Cohn is een fervent verdediger van de vrije handel en met zijn aftocht dreigt het laatste verzet tegen de handelsoorlog, waarmee Trump vriend en vijand in het buitenland bedreigt, te verdwijnen.

Cohns vertrek betekent dat andere spelers als Peter Navarro, de voorzitter van de door Trump opgezette raad voor internationale handel, en de minister van Economische Zaken Wilbur Ross, vrij spel krijgen. Beiden zijn voorstander van bescherming van het Amerikaanse bedrijfsleven tegen de vermeende uitholling door oneerlijke buitenlandse concurrentie.

Lees ook: Cohn staakt strijdt tegen protectionisme

Trump zelf trapte dinsdag het gaspedaal nog verder in. „Een van de redenen waarom ik gekozen ben, is om Amerikaanse werknemers te beschermen, en Amerikaanse bedrijven, zei hij tijdens een persconferentie. Verwacht wordt dat de Amerikaanse president de invoertarieven van 25 procent op staal en 10 procent op aluminium donderdag of zaterdag officieel afkondigt. Tegelijk stelde hij dinsdag een invoertarief voor van 25 procent op auto’s uit de Europese Unie.

Advies tegen overname

Diezelfde dag sprak een adviescommissie voor buitenlandse investeringen in de VS zich uit tegen de overname van Qualcomm, een Amerikaanse maker van chips voor mobiele telefoons, door Broadcom, een bedrijf uit Singapore. Gevreesd wordt dat de VS door de overname ter waarde van 142 miljard dollar een achterstand oplopen bij het vervaardigen van de nieuwe generatie 5G-mobiele netwerken. China zou daar dan misbruik van gaan maken.

Terwijl de vrije markt buiten de VS aan banden moet worden gelegd, krijgt hij binnen de VS vrij spel. Dinsdag zette de Senaat een eerste stap in de versoepeling van de zogeheten Dodd-Frank-wetgeving, uit het tijdperk-Barack Obama. Dodd-Frank verscherpte het toezicht op banken en verhoogde de kapitaaleisen. Nu wordt het toezicht flink versoepeld. Met 67 tegen 32 stemmen stemde de Senaat voor afzwakking van Dodd-Frank. Van de 40 grootste Amerikaanse banken worden 25 middelgrote banken vrijgesteld van de meest intensieve controle door de Fed, de Amerikaanse centrale bank. Een jaarlijkse stresstest hoeft niet meer en ook hoeven ze geen plan meer op te stellen voor als ze omvallen. Stresstests en boekhoudregels voor de allergrootste banken, zoals Goldman Sachs, waar Cohn van afkomstig is, worden versoepeld.

De vrees van de Democraten

Democraten die Trumps zijde kiezen, zeggen dat de Dodd-Frank-regels voor problemen hebben gezorgd bij regionale banken in hun staten. Het zou de lokale economie hebben geschaad. Amerikaanse kranten wijzen erop dat veel Democratische senatoren in staten die voor Trump stemden in 2016, bang zijn hun zetels verliezen bij senaatsverkiezingen in november. Meestemmen met Trump kan lonen.

Het toont hoe Trump, ondanks de chaos in het Witte Huis, een factor van belang is op het electorale slagveld. Het toont ook hoe de shockstrategie blijft werken. Vorig jaar rond deze tijd kondigde Trump plompverloren een inreisverbod aan voor een aantal islamitische landen. Dat werd te midden van grote verontwaardiging en protest door rechters teruggedraaid, maar een jaar later is de anti-immigratie agenda voor een groot deel toch in uitvoering.

Zo lijkt het ook met de handel te gaan. Trump gooit eerst een flitsbom. Als de paniek is weggeëbd en iedereen bijkomt, blijkt de wereld daadwerkelijk te zijn veranderd.

Lees ook: Strijdplan Brussel ligt al klaar
    • Mark Beunderman
    • Maarten Schinkel