Pionieren met de wijkraad

Wat doen burgers zelf, met of zonder de politiek? Een experiment waarbij de inwoners de vrije hand krijgen.

Ze kwamen uit alle delen van de wijk en kenden elkaar niet. Ervaring met bestuur, beleid en inspraak hadden de meesten evenmin. Maar toen de Coöperatieve Wijkraad in de Groningse Oosterparkwijk zopas bijeenkwam, was men het over de eerste prioriteit direct eens: hondenpoep.

Loten bracht de negen wijkbewoners en zes gemeenteraadsleden bij elkaar. Eigenlijk zouden elf wijkbewoners meevergaderen, maar die laatste twee vinden duurde wat langer. Om de week anderhalf uur vergaderen, daarvoor heeft niet iedereen tijd.

Drie jaar geleden ontstond het idee voor de wijkraad, die vergadert over zeer lokale thema’s, om de betrokkenheid van burgers bij bestuur te vergroten. De Oosterparkwijk leek goede testgrond: een volkswijk die snel verandert, verjongt en vernieuwt, en waar bewoners zich zeer betrokken voelen. „Mensen hebben hier een mening”, weet coördinator van het project Frank Brander.

Waar het over moet gaan? Dat bepaalt de raad zelf. Maar achter de zeventien leden zit nog een Wijkpanel, van vierhonderd wijkbewoners, ook geloot, die online kunnen aangeven wat ze belangrijk vinden. Zo moet de wijkraad „beslissen zoals de wijk zou beslissen”, hoopt Brander.

In de Oosterparkwijk wordt gepionierd: zo’n wijkraad met gelote burgers en raadsleden is er nog nergens. Wel lonkt loten vaker, als manier om andere burgers te laten participeren dan de usual suspects.

Zo is daar – sinds drie jaar – de Sociale Raad in de Limburgse gemeente Peel en Maas. Projectleider Nicole Estejé ging er persoonlijk voor langs de deuren, om mensen die waren ingeloot uitleg te geven. En dan kwam men bijeen, in ’t Hoës van Bree te Maasbree, om een middag te praten over een lokaal onderwerp. Elk jaar kwam er een nieuwe raad, de gemeenteraad nam geregeld voorstellen over. Bijvoorbeeld het idee een lokale munt op te richten.

Maar eigenlijk, vertelt Estejé, was het belangrijkste nog dat mensen opeens doorkregen hoe het nou precies werkt: lokaal bestuur. Hoe de gemeenteraad werkt, en hoe hij zich verhoudt met het college. Estejé hoort regelmatig over nieuwe initiatieven, over e-democracy en online polls om de mening van burgers te peilen. „Maar als het doel is om de democratie te versterken, moet je mensen ook echt bij elkaar brengen!”

De gemeenteraad van Peel en Maas is niet overtuigd. Met één stem verschil besloot men vorige maand dat het experiment niet wordt voortgezet. De kosten zouden niet opwegen tegen de baten – online initiatieven zijn goedkoper. Estejé hoopt dat een nieuwe raad na de verkiezingen een andere afweging maakt. „Soms vraag ik me af of men in Peel en Maas wel weet hoe uniek ons experiment is.”

    • Clara van de Wiel