Commentaar

Het pad van de nucleaire afschrikking loopt altijd dood

Vladimir Poetin staat aan de vooravond van presidentsverkiezingen in Rusland. De toespraken van de president zijn dezer dagen dus vooral gericht tot de kiezer in eigen land. Politieke tegenstanders heeft Poetin in het Rusland van 2018 weliswaar niet werkelijk te duchten, maar de kiezer moet wel gemotiveerd worden om naar de stembus te gaan. Ook een autocraat heeft baat bij een hoge opkomst.

De presentatie van een nieuwe generatie massavernietigingswapens afgelopen week moet dan ook in dat licht worden bezien. Poetins kleine wapenshow, met een onzichtbare raket, een ‘doomsday torpedo’ en een nucleair aangedreven kruisraket met schier oneindig bereik, moest aantonen dat Rusland groot en sterk is en beschikt over state-of-the-art-technologie. Een patriottistische impuls kan zo kort voor de stembusgang geen kwaad. Of de wapens ook al bestaan kunnen westerse experts niet met zekerheid zeggen.

Poetin sprak uiteraard niet alleen tot de Russische kiezer. Zijn presentatie was ook bedoeld voor de NAVO en de Verenigde Staten. De Oost-West-verhoudingen waren al ijzig, Poetin heeft er nu het zijne aan bijgedragen om de temperatuur verder te laten dalen. Na onenigheid over de Krim, Oekraïne, Syrië en mogelijke inmenging in westerse verkiezingen dreigen de grootmachten nu over en weer met nieuw wapentuig. Immers, in januari hebben de VS hún nieuwe nucleaire strategie gepresenteerd.

Uitgangspunt voor de Amerikanen was daarbij de terugkeer van de geopolitieke strijd tussen de grootmachten. President Trump gaat daarom door met de modernisering van het Amerikaanse nucleaire arsenaal die al onder president Obama in gang was gezet.

Daarnaast verruimde het Pentagon het – theoretische – gebruik van kernwapens en presenteerde plannen om twee nieuwe, kleine, nucleaire wapens aan het arsenaal toe te voegen. De Amerikanen gaan ervan uit dat de Russen weleens een klein kernwapen zouden kunnen gebruiken en willen dan de optie hebben om met een gelijksoortig wapen terug te slaan. Alleen zo kan de afschrikking in stand worden gehouden, stellen ze. ‘Klein’ is in dit verband overigens nog steeds zo groot als de kernbom op Hiroshima.

De VS constateren ook dat de tijd van gestage verkleining van nucleaire arsenalen voorbij is. Sterker, Rusland en de VS verwijten elkaar dat ze het ontwapeningsverdrag voor middellangeafstandswapens uit 1987 schenden.

Vermeende verdragsschendingen, nieuwe wapens en een slechte verstandhouding tussen de supermachten: de wereld wordt er niet veiliger op. Het wordt hoog tijd de neerwaartse spiraal te doorbreken.

Te midden van de oplopende spanning kwam het bericht, dinsdag, dat Noord- en Zuid-Korea komende maand voor het eerst in tien jaar op topniveau met elkaar zullen spreken over ontwapening. Noord-Korea zou onder voorwaarden bereid zijn te spreken over stopzetting van zijn nucleaire programma, zegt althans Zuid-Korea. Het is te vroeg om te spreken van een doorbraak. Maar het is een hoopgevend signaal, en dat is temidden van alle wapengekletter noodzakelijk. Alleen door middel van dialoog kan de vrede worden verzekerd.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.