‘In de islam groeit een fascistische ideologie’

Zineb El Rhazoui, schrijver-journalist

Ze was moslima, werd atheïst en overleefde de aanslag op Charlie Hebdo. Nu presenteert ze ook hier haar boek Vernietig het islamitisch fascisme .

Schrijver en journalist Zineb El Rhazoui: „De intellectuele elite en journalisten maken zich er te makkelijk van af door te zeggen: islam is een godsdienst van de vrede.” Foto Roger Cremers

De best bewaakte vrouw van Frankrijk, zoals ze vaak wordt genoemd, geniet van haar relatieve vrijheid in Amsterdam. Ontspannen rookt Zineb El Rhazoui (36), een vrouw van Frans-Marokkaanse afkomst, buiten debatcentrum de Balie een sigaretje voor ze aanschuift voor het interview.

In Parijs heeft de vroegere journaliste van het satirische blad Charlie Hebdo, die slechts door toeval de bloedige aanslag op de redactie van begin 2015 overleefde, permanent beveiligers om zich heen.

Nog altijd loopt er een fatwa tegen haar en duizenden moslims hebben haar met de dood bedreigd wegens haar scherpe kritiek op de onverdraagzaamheid van hun religie. Deze donderdag neemt ze deel aan een debat in De Balie en wordt ook de Nederlandse vertaling van haar boek onder de titel Vernietig het islamitisch fascisme gepresenteerd.

Met die kritiek begon El Rhazoui al jong in haar geboorteland Marokko, waar ze zich verzette tegen de achterstelling van meisjes in de islam. Het kwam haar op een fatwa te staan. Nadat ze in Parijs was neergestreken, inmiddels atheïst, ontpopte ze zich als een vurig aanhanger van het radicale secularisme dat een lange traditie kent in Frankrijk. Het leverde haar veel botsingen op met moslims.

Met de constante beveiliging heeft ze leren leven. „Het probleem is niet zozeer mijn veiligheid als wel het feit dat ik word gedwongen zo in een soort kooi te leven, hoewel ik niets illegaals heb gedaan. Ik maak alleen maar gebruik van mijn vrijheid van meningsuiting. ”

Bent u nooit bang?

„Ik zou liegen als ik zou zeggen dat ik nooit bang ben. Maar niet bang genoeg om me stil te houden. Ik vraag me wel eens af wat er zou zijn gebeurd als in 2006 (toen spotprenten van de profeet Mohammed in een Deense krant tot grote woede bij moslims in de hele wereld leidden, red) alle kranten in de wereld cartoons van Mohammed hadden afgedrukt. Zouden ze dan al die journalisten hebben willen doden? Dat had niet gekund. Misschien hadden we dan minder problemen gehad. Het zou beter zijn als samenlevingen zich minder bang toonden voor deze belachelijke tegenstander.” Strijdvaardig voegt ze er aan toe: „In elk geval moet ik doorgaan met mijn kritiek om mijn eigen waarden hoog te houden en die van mijn collega’s die zijn gedood.”

Maar inmiddels bent u zelf weg bij Charlie Hebdo?

„Na de aanslag werd de band met de overlevende collega’s nog veel sterker. Maar net als ik zijn de meesten inmiddels vertrokken. Eerst hadden we de hoop dat we een nog beter blad konden maken omdat er plotseling veel geld beschikbaar was door de massale steun die we na de aanslagen kregen. Maar er brak onenigheid uit. Dat zie je vaker wanneer een klein groepje plotseling de beschikking krijgt over een hoop geld. Het journalistieke beleid van de resterende aandeelhouders – drie van de vijf waren gedood – werd strakker en wij werden steeds meer buiten allerlei beslissingen gehouden. Ze staken ook minder hun nek uit met cartoons. Daarom stapten we op.”

Pas echt op stoom komt El Rhazoui bij de vraag waarom ze in haar nieuwe boek de radicale islam op één lijn stelt met het fascisme. Ze verheft haar stem en gebaart steeds heftiger met haar armen. „Niemand kan ontkennen dat er binnen de islam een fascistische ideologie groeit. In het Westen, maar ook in Syrië, Irak, Libië, Somalië en elders. Ze doden mensen en plegen misdaden uit naam van de islam. Waarom noem ik de fundamentalisten fascisten? Ze hebben daarvan heel veel kenmerken. Ze vereren hun leider als een heilige, ze willen hun religie aan de hele wereld opleggen. Net als fascisten haten ze kunst en intellectuelen en ze accepteren geen enkele andere mening dan die van henzelf, ze maken veel gebruik van gewelddadige milities en ze onderdrukken de vrouw en homoseksuelen.”

Maar die fundamentalisten vormen toch maar een heel kleine minderheid?

„Dat wisselt. De terroristen vormen het topje van de ijsberg. In sommige landen, zoals Iran en Saoedi-Arabië zijn ze zelfs aan de macht. Daar zijn de Bijbel en atheïsme verboden en is het verplicht het gebed bij te wonen in de moskee.”

Is het niet zo dat de samenleving in het Westen door de komst van veel moslims is veranderd en dat er daarom meer ‘geven en nemen’ nodig is dan vroeger?

„Neem de kwestie van de hoofddoek. Moet die worden toegestaan of niet? Ik wil heus niet alles verbieden wat mijzelf niet aanstaat. Maar we kunnen de hoofddoek niet als normaal toestaan. Vrouwen die zeggen dat ze de vrijheid moeten hebben die te dragen zitten er naast. Het is een instrument van onderdrukking. ”

Wat moet het Westen volgens u doen?

„De strijd hiertegen kan alleen op ideologisch niveau worden gewonnen. Net als na 1945 met de denazificatie moet deze fundamentalistische ideologie worden aangemerkt als misdadig. Dat dat niet gebeurt is te wijten aan de intellectuele elite en journalisten die zich daartegen verzetten. Zij beschuldigen mensen zoals ik van islamofobie. Ze maken er zich er te makkelijk van af door te zeggen: islam is een godsdienst van de vrede. Rechtse politici proberen moslims het land uit te krijgen. Dat lost ook weinig op. Het is ook laf te doen alsof je universele mensenrechten steunt maar niet op te komen voor de rechten van mensen in moslimlanden.”