Natuur in Woord: Een heel divers paradijs

Het thema van de boekenweek is natuur. NRC vroeg vijf auteurs naar hun favoriete natuurbeschrijving. Vandaag deel 1: over Hans Warren.

„Het was een mooi, zonnig weekend, haast als in maart zo warm, na een nachtvorst. Het prachtige weer verleidde ons tot een wandeling naar de haven. Op de verst uitstekende hoofden hebben we lang gezeten, genietend van zon en zee, de warmte nevelig over de slikken.

Hele scholen zeehonden zwommen er rond, zeker wat driftig, want telkens luid zuchtend en plonzend. We telden soms 25 koppen bijeen. Ook floten de wulpen er welluidend, en er zwermden muggen. Dat allemaal half januari. We zaten er eigenlijk te lang, op de koude palen, want ‘s avonds hadden we allebei buikpijn opgelopen.”

Hans Warren,
uit: Geheim dagboek, 17 januari 1944

De schrijver van dit fragment, de toen 22-jarige Hans Warren, was die middag met Sybille, een van de meisjes voor wie hij gevoelens had, terwijl hij eigenlijk van zichzelf al wist dat hij homoseksueel was. Zijn verwarring hierover, plus de spanningen thuis (zijn ouders waren pro-Duits) waren de aanleiding om in 1942 een geheim dagboek te beginnen. Het staat vol prachtige natuurbeschrijvingen, vaak gekoppeld aan zijn gevoelens.

Pas veertig jaar later werd het uitgegeven en nog eens dertig jaar later verslond ik alle drieëntwintig delen. Ik herkende zijn Zeeuwse inborst plus zijn verlangen om iets tot stand te brengen, en benijdde zijn brede opvoeding en kennis van de wereld. En van de natuur.

Hij beleefde zijn jeugd in het Zeeuwse Borssele, op de dijk langs de Westerschelde. Ik, opgegroeid aan diezelfde Schelde, maar een stukje verderop, heb als kind nooit gezien wat hij zag. Natuur was voor mij boerennatuur: een weiland met Engels raaigras en een kudde koeien. Warren beschrijft met vreselijk veel liefde een heel divers paradijs zo dat je het niet alleen in al zijn kleuren voor je ziet, maar ook ruikt, hoort en proeft. Via hem kwamen herinneringen aan mijn eigen fietstochten boven, kregen ze alsnog kleur, geur en klank.

Wat vind ik het toch nog altijd jammer dat ik nooit de kans heb gekregen om met eigen ogen Warrens paradijsje te bekijken. Precies op die plek is er tot zijn grote verdriet een afzichtelijke kerncentrale neergezet. Gelukkig hebben we Warrens documentatie nog.


    • Franca Treur