Opinie

Breng de vrouwen terug in de geschiedenis

Waarom ontbreken de heldinnen in de leerstof van onze kinderen, vragen de D66-Kamerleden en zich af.

Alexandrine Tinne (links) en Aletta Jacobs. Foto’s Wikimedia

Iedereen leert op school over Einstein, Shakespeare, Columbus en Napoleon. Grote, belangrijke namen uit de geschiedenis die één ding gemeen hebben. Het zijn allemaal mannen. Onze geschiedenisboeken staan vol mannelijke voorbeelden. Dat staat in schril contrast met de vrouwen. Onterecht. Want er waren een boel heldinnen. Waarom ontbreken zij in de leerstof van onze kinderen?

Natuurlijk zijn er enkele bekende vrouwelijke namen die veel mensen wél kennen. Anne Frank uiteraard, wereldberoemd door haar dagboek in de Tweede Wereldoorlog. Of Jeanne d’Arc – dé nationale heldin van Frankrijk. Aletta Jacobs of koningin Elizabeth, de laatste al dan niet bekend door de Netflix-serie The Crown. Maar wie weet wie Elisabeth Samson, Nannerl Mozart of Alexandrine Tinne zijn? Drie parels uit de geschiedenis die, net als meer vrouwelijke voorbeelden, bekender mogen worden in ons onderwijs.

Om met de laatste te beginnen: Alexandrine Tinne was de vrouwelijke Columbus. Nadat ze haar vader op tienjarige leeftijd verloor, werd ze de eerste vrouwelijke Nederlandse ontdekkingsreiziger die door Afrika trok. Nannerl Mozart was de zus van de welbekende componist Mozart. Nannerl was even getalenteerd als haar broer, maar beduidend minder bekend. De reden is dat ze op een gegeven moment werd gedwongen te stoppen met optreden. Een derde voor velen onbekende was de Surinaamse Elisabeth Samson. Ze streed als zwarte vrouw in het koloniale Suriname voor de liefde, om kunnen trouwen met een blanke man.

Een wereld waarin vrouwen elkaar inspireren

Ook vrouwen hebben hun stempel op de geschiedenis gedrukt. Dat hun rol verdoezeld is en naar de achtergrond is geduwd, moet stoppen. Er zijn tal van vrouwen die de wereld hebben veranderd, geïnspireerd en ontdekt. Gelukkig is er steeds meer aandacht voor deze vrouwen uit de geschiedenis, maar het is te miniem.

Eind november startte de crowdfundingsactie F-site, opgezet door jonge historici die ‘inclusief’ lesmateriaal verzorgen voor geschiedenisdocenten, over vrouwen in onze geschiedenis. Een prachtig initiatief. Als we echt staan voor gelijke kansen en een gelijk speelveld tussen mannen en vrouwen – en eenieder die daar tussenin zit, dan vraagt dat ook om een grotere maatschappelijke verandering. En dat begint met een inclusieve weergave van onze eigen geschiedenis. Over de mannen én vrouwen die een belangrijke rol hebben gespeeld. Daarom roepen we docenten, historici en andere betrokkenen op onze ogen te openen. Breng verloren namen die duiden op de betekenisvolle aanwezigheid van vrouwen terug in de geschiedenisboeken.

Lees ook dit verhaal over Alexine Tinne: In de draagstoel gestorven – en toen?

Dat kan eenvoudig door de Canon van Nederland aan te passen. Het overzicht van onze geschiedenis, in 2006 samengesteld door een onafhankelijke commissie, om mede richting te geven aan geschiedenisonderwijs. Dit overzicht bevat op dit moment Aletta Jacobs, Annie M.G. Schmidt en Anne Frank als de enige vrouwen. Laat de Canon van Nederland door een onafhankelijke commissie of de stichting zelf updaten en geef mee dat belangrijke vrouwen uit de geschiedenis hieraan toegevoegd kunnen worden.

Dat is een laagdrempelige manier die zorgt dat onze dochters en kleindochters opgroeien in een wereld waarin vrouwen elkaar inspireren. Waar ze kunnen putten uit talloze voorbeelden en rolmodellen van invloedrijke vrouwen uit het verleden. Waarin ze niet alleen voorgeschoteld wordt dat mannen de wereld ontdekten, de uitvindingen deden en de grote invloedrijke heersers waren.

Laten we het tij keren. Zodat over honderden jaren namen als Angela Maas, hoogleraar cardiologie en strijder voor gendersensitieve gezondheidszorg, Els Borst, drijvende kracht achter de euthanasiewetgeving of Suze Groeneweg, de eerste vrouw in het Nederlandse parlement, bekend blijven. En nooit meer uit de geschiedenis verdwijnen.

Correctie (8 maart 2018): In een eerdere versie van dit stuk waren in het fotobijschrift de namen van Aletta Jacobs en Alexandrine Tinne omgewisseld. Dit is hierboven aangepast.