Welk kopstuk van mocromaffia gaat schuil achter bijnaam Buik?

PGP-versleuteling Wie is de boze man met de bijnaam Buik die tekstberichten stuurde naar twee schutters? Justitie denkt aan Naoufal F.

De Opel Antara waaruit Pjotr R. wist te ontkomen toen hij in 2015 door twee schutters onder vuur werd genomen. Foto Evert Elzinga/ANP

Wie gaat er schuil achter de bijnaam Buik? Die vraag staat de komende twee weken centraal in de strafzaak tegen een Marokkaanse Nederlander die wordt gerekend tot de kopstukken van de mocromaffia. Zijn naam: Naoufal F.

Noffel, zoals de Amsterdamse verbastering van zijn naam klinkt, dook al eerder op in geruchtmakende zaken. Zo was hij volgens een getuige aanwezig in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt toen leden van de hoofdstedelijke mocromaffia daar eind 2012 een drugsruzie op zeer gewelddadige wijze probeerden te beslechten. Er vielen twee doden en vanuit de vluchtauto werd er gericht op de politie geschoten. Noffel dook opnieuw op toen in 2014 een in de onderwereld bekende Marokkaans-Nederlandse cocaïnesmokkelaar werd doodgeschoten in Spanje.

In beide zaken is Naoufal F. niet vervolgd, maar het Openbaar Ministerie (OM) stelt nu dat er wel voldoende bewijs is voor de betrokkenheid van Naoufal F. bij een mislukte moordaanslag in Diemen. Op 5 november 2015 werd crimineel Pjotr R. in de Opel Antara van zijn moeder geraakt door zeven kogels. Hij wist aan zijn belagers te ontsnappen door vanuit zijn auto in een sloot te springen en daar te schuilen voor de kogelregen.

PGP-telefoons

Twee schutters en een handlanger konden binnen 24 uur na de aanslag worden aangehouden omdat de mannen bij hun vlucht gebruikmaakten van een auto die al enige tijd in de belangstelling van de recherche stond. Bij hun arrestatie vond de recherche ook een aantal PGP-telefoons, speciale toestellen waarmee berichten kunnen worden verstuurd die zo zijn versleuteld dat de politie ze niet kan onderscheppen of lezen. PGP is de afkorting van een beveiligingsprotocol: pretty good privacy.

Deze PGP-telefoons waren een tijdlang heel populair in het criminele milieu, maar dat veranderde in 2014 nadat het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) erin was geslaagd om de beveiliging van sommige PGP-toestellen te kraken. Daarmee kreeg de recherche zicht op de onomwonden manier waarop via deze telefoons wordt gesproken over drugshandel en liquidaties.

Het NFI heeft een aantal van de telefoons kunnen openen die werden gevonden bij de twee schutters die Pjotr R. probeerden te vermoorden en drie van hun handlangers. De inhoud van deze berichten laat weinig aan de verbeelding over. „Die man heeft echt kanker geluk gehad”, zeggen de schutters over Pjotr R. En: „Als de kankerhond maar dede gaat.” ‘Dede’ is straattaal voor dood.

Op basis van dit soort bewijsmateriaal zijn de twee schutters tot twintig jaar cel veroordeeld. De rechtbank noemde ze „beroepscriminelen van het ergste soort”. De andere drie verdachten kregen celstraffen van 12,5 tot 16 jaar.

Canadese server

In een van de PGP-telefoons werd ook een dialoog gevonden tussen een van de schutters en een nogal bozige man met de bijnaam Buik. Hij houdt een van de mannen verantwoordelijk voor het mislukken van de aanslag en het niet wissen van de sporen in de vluchtauto. „En waarom heb je de waggie niet gevlamd in de garage?”, vraagt hij. „Waarom niet gefikt meteen?”

In de loop van het onderzoek komt nadrukkelijk de vraag op wie de man is die gebruikmaakt van de bijnaam Buik.

Volgens justitie is Buik een van de vele bijnamen van Naoufal F. Dat baseert het OM op materiaal uit een enorme verzameling PGP-berichten die de politie in 2016 in beslag heeft genomen bij PGP-aanbieder Ennetcom uit Nijmegen. Op een Canadese server waarvan Ennetcom gebruikmaakte zijn 3,6 miljoen PGP-berichten gevonden plus de informatie die nodig is om deze versleutelde berichten leesbaar te maken.

Een Canadese rechter besliste eind 2016 dat deze verzameling PGP-berichten met Nederland mag worden gedeeld voor het onderzoek naar de aanslag op Pjotr R. en een paar aanpalende zaken. Het is een doorbraak waarvan het belang niet kan worden onderschat.

In de enorme verzameling data heeft de recherche gegevens gevonden waarmee de gebruiker van de bijnaam Buik kan worden geïdentificeerd. Cruciaal daarbij is een e-mailadres dat door Buik wordt gebruikt. Door te analyseren met welke mailadressen Buik allemaal communiceert is een netwerk ontstaan. Een analyse van de inhoud van de berichten van al die personen levert veel informatie op. De crux: de gebruikers van PGP-telefoons waanden zich zo veilig dat ze hun eigen identiteit en die van de degenen met wie ze communiceerden vaak weggaven in de berichten die ze zelf verstuurden.

Urker vissers

Naoufal F. en zijn advocaat Inez Weski ontkennen dat hij schuilgaat achter de bijnaam Buik. Weski betoogde tijdens eerdere zittingen in deze zaak dat de manier waarop in de PGP-data wordt gezocht ondoorzichtig is. Dat gebeurt met een speciaal door het NFI gebouwde zoekmachine: Hansken. Volgens Weski is dat zoekproces zo diffuus is dat niet te controleren is of de resultaten rechtmatig zijn verkregen en op waarheid berusten.

Bovendien stelt zij dat de PGP-gegevens door de Nederlandse autoriteiten op „onrechtmatige wijze” zijn verkregen en dat de autoriteiten in Canada zijn „misleid”. Het OM bestrijdt de stelling van Weski en stelt dat de PGP-data rechtmatig zijn verkregen en de zoekmethode in de PGP-data betrouwbaar bewijs oplevert.

Het uiteindelijke oordeel van de Amsterdamse rechtbank over deze kwestie zal een belangrijk precedent opleveren. Dat duurt vermoedelijk nog enkele weken. In tal van andere onderzoeken wordt gebruik gemaakt van PGP-data die door de Canadezen zijn verstrekt. Het leidde in 2017 bijvoorbeeld tot de onderschepping van een partij cocaïne op een Urker viskotter. Behalve de vissers zijn ook de organisatoren van het drugstransport mede op basis van PGP-data aangehouden. In die gegevens duikt wederom de naam van Noffel op.

In de onderwereld vreest men dat het daar niet bij blijft. Er loopt een aantal onderzoeken naar kopstukken van de cocaïnemaffia van wie bekend is dat ze ook via PGP-telefoons communiceerden. En daarom wordt de rechtszaak tegen Naoufal F. in het criminele milieu met bovengemiddelde belangstelling gevolgd. Juridisch is de vraag of de rechtbank de PGP-data accepteert als rechtmatig verkregen bewijs. Als dat zo is volgt de praktische vraag: wie kan er allemaal nog meer gepakt worden door overmatig gebruik van de PGP-telefoon?