Politie onderzoekt mogelijke vergiftiging Russische ex-spion

Verenigd Koninkrijk

De 66-jarige Sergej Skripal, een voormalig spion, speelde jarenlang Russische geheimen door aan de Britse inlichtingendienst MI6.

Sergej Skripal in 2006 in een militaire rechtszaal in Moskou . Hij werd tot 13 jaar veroordeeld wegens spionage. Foto Misha Japaridze/AP

De politie in het Engelse graafschap Wiltshire onderzoekt of een man en een vrouw die zondag bewusteloos zijn aangetroffen op een bankje, vergiftigd zijn. De man in kwestie is de 66-jarige Sergej Skripal, een voormalige spion, die jarenlang Russische geheimen doorspeelde aan de Britse inlichtingendienst MI6. De vrouw is zijn 33-jarige dochter Joelia Skripal.

Omstanders zagen hoe de twee op een bankje in de winkelstraat van het provinciestadje Salisbury rond vier uur ’s middags onwel waren. „De vrouw was bewusteloos. Hij maakte vreemde handgebaren en keek omhoog, naar de lucht”, zei Freya Church, die in de buurt was, tegen de BBC. „Het zag eruit alsof ze iets zeer sterks hadden ingenomen.”

Vader en dochter Skripal zijn vermoedelijk blootgesteld aan een nog onbekend middel, meldde een Britse politiefunctionaris maandag op een persconferentie. Het gebied waar de twee zijn aangetroffen, werd maandagavond afgezet en urenlang door mannen met beschermende pakken onderzocht.

Een restaurant van een populaire pizzaketen in de buurt werd gesloten. Een staal van het gif is naar de militaire onderzoeksfaciliteit in Porton Down gestuurd voor analyse. Dinsdag werd bekend dat de Britse antiterreurpolitie het onderzoek heeft overgenomen. Dat duidt erop dat de politie zeer sterke vermoedens heeft dat het een vergiftiging betreft waar mogelijk een buitenlandse mogendheid bij betrokken is.

In het Lagerhuis zei minister Boris Johnson (Buitenlandse Zaken) dat het te vroeg is om te oordelen. Als blijkt dat een staat betrokken is bij de vergiftiging dan zal de Britse reactie „adequaat en resoluut” zijn, waarschuwde Johnson. Dan valt ook te overwegen geen Britse functionarissen naar het WK voetbal te sturen dat in juni en juli in elf Russische steden gehouden wordt. Zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov noemde de uitspraken van Johnson ‘wild’. Zo dreigt de diplomatieke spanning tussen de twee landen te escaleren voordat de feiten helder zijn.

Litvinenko

Dat Johnson op de zaken vooruitloopt komt deel omdat het niet de eerste keer zou zijn dat een Russisch staatsburger op Brits grondgebied wordt vergiftigd. Het steekt bij de Britten dat hun land geen veilige haven is. In november 2006 overleed Aleksandr Litvinenko, voormalig FSB-agent en uitgesproken criticaster van president Poetin. Uit Brits onderzoek bleek dat radioactief polonium in zijn thee in het Mayfair-hotel was gestopt. De commissie stelde ook dat Poetin „waarschijnlijk persoonlijk de opdracht gaf” om Litvinenko te doden.

Volgens Russische rechters pleegde Skripal hoogverraad, door in zijn tijd bij de militaire inlichtingendienst staatsgeheimen door te spelen aan MI6, in ruil voor 100.000 dollar. Skripal, toen kolonel, werd in 2006 tot dertien jaar cel veroordeeld.

Rusland zat waarschijnlijk achter de moord op Litvinenko: Van wie moest Litvinenko dood?

Vier jaar later, in 2010, bleek dat Skripal toch nog nuttig was: als wisselgeld. In een deal met de VS kwam toenmalig president Medvedev overeen dat de Russen tien agenten terugkregen in ruil voor vier spionnen die voor westerse diensten werkten, onder wie Skripal.

Een van de agenten die naar Rusland mocht terugkeren was Anna Chapman, een sleeper: dat zijn spionnen die jarenlang in het buitenland 'gewone' levens opbouwen. Chapman, dochter van een KGB-functionaris, woonde in Londen, ontmoette daar haar man, verkreeg de Britse nationaliteit en verhuisde naar de VS, waar ze uiteindelijk in een val liep, opgezet door de FBI. Vanwege haar uiterlijk en haar verhaal, rechtstreeks uit een Koude Oorlog-thriller, kreeg de zaak-Chapman veel aandacht.

Nu, acht jaar na de ruil, probeert Chapman carrière te maken als mode-ontwerper. Op Instagram plaatst ze foto’s van zichzelf in haar eigen creaties op een tropisch strandje. In een Engels ziekenhuis aan de andere kant van de wereld vecht Sergej Skripal nu op de intensive care voor zijn leven.