Recensie

Harry Dean Stanton: een gezicht als de woestijn

Arthouse ‘Lucky’ is helemaal opgebouwd als een ode aan de kort na de opnamen overleden, geliefde cult-acteur Harry Dean Stanton. Zijn vriend David Lynch speelt een bijrol.

Ode aan een acteur: ‘Lucky’ (Harry Dean Stanton).

Zouden er landschappen zijn die net zo traag voorbijgaan als schildpadden? Het is een gedachte die al snel opkomt bij het kijken naar de openingsbeelden van Lucky, een melancholisch-contemplatieve film rondom de vorig jaar overleden acteur Harry Dean Stanton. We volgen een schildpad door de Sonorawoestijn in Arizona, met z’n dorre prairies, verre bergen en immense saguaro-cactussen die net zo langzaam groeien als schildpadden lopen. Die ongenaakbaarheid en introvertie zitten ook in het gezicht van Stanton, het meest bekend uit de klassieker Paris, Texas van Wim Wenders en de films van David Lynch. Lynch zelf speelt ook mee in Lucky. Hij is de eigenaar van de schildpad die op zijn eigen onvoorspelbare manier een van de terugkerende elementen in het los geweven verhaal is.

Lucky is een negentigjarige filosoof van het alledaagse. Hij leeft volgens regelmaat en routine: elke ochtend eerst een sigaret, dan yoga, dan een glas melk. In zijn kast hangen drie dezelfde geruite hemden. Maar Lucky is niet rigide. De rust die hij met zijn regels om zich heen creëert geeft ruimte voor overpeinzing; het soort gedachten dat bij zijn leeftijd past. Al kan hij het nog steeds niet helemaal bevatten dat ook hij op een dag sterfelijk zal zijn.

Hoe autobiografisch Lucky eigenlijk is, blijkt uit de documentaire Harry Dean Stanton. Partly Fiction, die tegelijkertijd in een aantal bioscopen te zien is. Net als Lucky was ook Stanton tijdens de Tweede Wereldoorlog kok aan boord van een marineschip. Beide mannen roken liever dan dat ze praten, zingen liever dan dat ze roken. Zoals in een van de meest ontroerende scènes uit Lucky: nadat hij is uitgenodigd op een verjaardagsfeestje bij de Mexicaanse winkelierster bij wie hij zijn melk en sigaretten koopt, begint Lucky onverwacht het lied ‘Volver’ te zingen terwijl het mariachi-orkest op de achtergrond zachtjes invalt.

„Het gezicht van Harry Dean Stanton is een landschap, en hij is een van die zeldzame acteurs die weet dat zijn gezicht het hele verhaal is”, zegt Paris, Texas-schrijver Sam Shephard in docu Partly Fiction.

En dat is ook de sleutel tot Lucky: geen film, maar een wandeling door de woestijn van een gezicht. Een monument voor een acteur. Zowel film als documentaire komt door de losse, maar ook een beetje willekeurige structuur nooit helemaal op de plaats van bestemming aan. Maar ze samen kijken geeft een meerwaarde die ontroert.