Opinie

Voer statiegeld in voor PET-flessen en blikjes

Recycling Als we in 2050 een volledig circulaire economie willen hebben, moeten we statiegeld invoeren voor kleine flesjes en blikjes, schrijven 23 hoogleraren.

Foto iStock, beeldbewerking NRC Fotodienst

Nederland heeft aangegeven naar een 100 procent circulaire economie te willen in 2050. Omdat het begrip ‘circulaire economie’ op verschillende manieren kan worden gedefinieerd, weet eigenlijk niemand wat dit precies betekent. Hoe dan ook is het essentieel om zorgvuldiger om te gaan met producten en grondstoffen, zodat deze zo vaak mogelijk kunnen worden hergebruikt, om daarmee het milieu en de economie te beschermen, voor onszelf, onze kinderen en kleinkinderen. Op dit moment doen we dat nog niet goed. Als wetenschappers leren we wekelijks meer over de gezondheids- en milieuproblemen die plastic afval op zee, in oppervlaktewater, creëert voor mens en dier. De tonnen afval voor een sluis in de Seine geven een inzage in de omvang van zwerfafval. Dit beeld past uiteraard niet bij een circulaire economie.

We kunnen niet wachten tot 2050 met het nemen van maatregelen, maar moeten vandaag al aan de slag. Om producten en materialen zo lang mogelijk te gebruiken, moeten zij een zo hoog mogelijk kwaliteitsniveau behouden. Met name bij plastics speelt dit een rol: omdat in het productieproces overige materialen worden toegevoegd om ze geschikt te maken voor allerlei verschillende functies, zijn er veel soorten plastics.

Lees ook: Steun voor statiegeld groeit snel

Dit maakt het een breed toepasbaar materiaal, maar deze diversiteit is ook een valkuil. Als plasticsoorten mengen is het moeilijk of vaak zelfs onmogelijk om er een hoogwaardig product van te maken. Het materiaal wordt in feite van steeds lagere kwaliteit en is niet meer geschikt voor goede toepassingen. In een circulaire economie willen we juist dat materialen een hoogwaardige toepassing krijgen.

In toenemende mate beseffen fabrikanten de noodzaak om de kwaliteit van materialen te behouden, en zij willen bij voorkeur hun eigen materiaal, aangezien de samenstelling bekend is en het voor dezelfde toepassing opnieuw gebruikt kan worden. In Davos hebben grote multinationals als Coca-Cola, Pepsi en Unilever aangekondigd serieuze stappen te willen maken om meer gerecycled materiaal in flessen en andere verpakkingen te gebruiken. Terwijl het nu al technisch mogelijk is om flessen van 100 procent gerecycled materiaal te maken, geven deze producenten aan dat er nog te weinig materiaal van voldoende kwaliteit is om op korte termijn hun doelen te realiseren. Op dit moment is een van de goedkoopste manieren om voldoende hoogkwalitatief materiaal te garanderen de aparte inzameling ervan, in een zogenoemde monostroom. Een voorbeeld hiervan is het huidige statiegeldsysteem voor grote frisdrankflessen vanaf 0,75 liter. Vooral de anderhalve-literflessen worden in Nederland met behulp van statiegeld ingezameld. De voorkeur voor recycling van plastics uit een zuivere stroom blijkt uit de relatief hoge marktprijs voor het gerecycled plastic PET uit het statiegeldsysteem in vergelijking met andere ingezamelde plastics. Bovendien is een statiegeldsysteem zeer effectief: meer dan 90 procent van de flessen komt terug, waar andere systemen minder doeltreffend zijn.

Lees ook: Gerycled plastic wordt vaak niet meer dan een bermpaaltje

In veel landen, van Australië tot landen in Europa, worden ook kleine flesjes en blikjes met statiegeldsystemen ingezameld. Maar niet in Nederland. Als we serieus naar een circulaire economie willen bewegen, is een statiegeldsysteem voor kleine flesjes en blikjes een goede stap. Studies hebben laten zien dat dit een relatief goedkoop systeem is, terwijl het van alle lagen van de bevolking veel steun krijgt. Bovendien zijn veel gemeenten enthousiast, omdat dit direct zal bijdragen aan vermindering van zwerfafval. Wij, hoogleraren op het gebied van circulaire economie en het milieu, vragen de overheid en alle leden van de Tweede Kamer om statiegeld voor de kleine PET-flesjes en blikjes in te voeren als onderdeel van de verdere ontwikkeling naar een circulaire economie.