Vertrouweling van Rutte wordt nieuwe minister BuZa

Stef Blok

Met Stef Blok als vervanger van Halbe Zijlstra krijgt Rutte III geen diplomaat, maar een loyale VVD-er die het rechtse geluid zal gaan bewaken.

Foto Jerry Lampen/ANP

Met de keuze voor Stef Blok als de nieuwe VVD-minister van Buitenlandse Zaken kiest premier Mark Rutte voor een ervaren vertrouweling die niet alleen de internationale reputatieschade van de val van Halbe Zijlstra moet rechtzetten, maar ook de machtsbalans in het kabinet en de VVD herstelt. Blok (53), die in het najaar vertrok na twintig jaar aan het Binnenhof, staat niet bekend om zijn diplomatieke vaardigheden, maar wel om zijn loyaliteit en het rechtse geluid dat de VVD dreigde te missen in het kabinet.

Maandagmiddag zou premier Rutte Blok ontvangen voor het „gebruikelijke gesprek met een kandidaat-bewindspersoon”, zo meldde de Rijksvoorlichtingsdienst maandagochtend. De beëdiging vindt vermoedelijk plaats aan het eind van de week. Blok volgt Zijlstra op, die vorige maand opstapte nadat hij had erkend te hebben gelogen over een bezoek aan de datsja van de Russische president Vladimir Poetin.

Verrassend is de keuze voor Blok niet. Net als de afgetreden Zijlstra behoort Blok tot de intimi van de premier. Zijlstra was medeonderhandelaar tijdens de formatie van het huidige kabinet, Blok stond Rutte terzijde bij de vorming van het vorige kabinet.

Stef Blok zat van 1998 tot 2012 in de Tweede Kamer, waarvan de laatste twee jaar als fractievoorzitter. In kabinet Rutte II was hij minister voor Wonen en Rijksdienst. Toen zijn collega Ard van der Steur moest opstappen als minister van V&J, schoof Blok door naar die post. Bij zijn vertrek in het najaar zei hij dat hij niet zou terugkeren naar Den Haag, óók niet als de VVD opnieuw een beroep op hem zou doen.

Blok staat bekend als een degelijk bestuurder met onderkoelde humor en relativeringsvermogen. Hij zat jarenlang in de VVD-top, maar bleef bij het grote publiek vrij onbekend. „Ik zit niet in de politiek om vuurwerk te maken”, zei hij daar zelf over.

De benoeming van Blok maakt duidelijk dat het kringetje waaruit Rutte rekruteert, klein is. Te klein, morren ze in de VVD-top. Tegelijk is er het besef dat maar weinig mensen staan te springen om bewindspersoon te worden. „Het is geen veilige plek”, zegt een VVD’er. Een hele rij VVD-bewindslieden trad de afgelopen jaren af: Frans Weekers, Ivo Opstelten, Fred Teeven, Ard van der Steur, Jeanine Hennis, Halbe Zijlstra.

De zoektocht naar een opvolger voor Zijlstra was dan ook niet eenvoudig. De ene na de andere kandidaat haakte af, onder wie Edith Schippers, oud-minister van Volksgezondheid, en Han ten Broeke, de buitenlandspecialist van de VVD-fractie. Met Hennis zou Rutte het, zo kort na haar aftreden als minister van Defensie, nog niet aandurven. Renée Jones-Bos, de ambassadeur in Moskou wier naam ook geregeld viel, liet vorige week aan NRC weten „niet beschikbaar” te zijn. Bovendien is ze „geen VVD-lid”.