Helemaal geen suiker, zo weinig mogelijk zetmeel: dit is het ketogene dieet

Wat eten we? Veel onderzoekers denken dat veel mensen vroeger in ketogene toestand waren. Nu is het dieet weer een trend.

Een dieet met veel vet en weinig, héél weinig suiker en zetmeel kent steeds meer enthousiaste aanhangers, zowel onder dieetgoeroes als artsen. Dit ketogene dieet dankt zijn naam aan ketonlichaampjes. Dat zijn geen monstertjes, maar kleine moleculen die massaal ontstaan bij het verteren van vetmoleculen als de suikervoorraad in het lichaam op is.

Het ketogene dieet is een extreme vorm van minder suiker eten. De ketogene eter vermijdt niet alleen alle suiker, maar ook zoveel mogelijk zetmeel. Zetmeel bestaat uit lange ketens gekoppelde suikermoleculen. En zelfs met eiwit moet de ketogene eter oppassen, want uit eiwit weet een suikerzuchtig lichaam suikers te maken. De ketogene diëter moet wel oppassen dat zijn lichaam de eigen spiereiwitten niet al te hard afbreekt. En dat er voldoende mineralen en vitaminen binnenkomen.

Steeds meer artsen vinden het dieet geschikt voor jojoërs, dus voor mensen die succesvol kunnen afvallen, maar daarna steeds toch weer aankomen. Of voor mensen met dreigende diabetes. Een van de voordelen is dat na het afvallen het ketogene lichaam niet in een ‘spaarstand’ lijkt te staan, waardoor iemand extra weinig moet eten om niet opnieuw aan te komen. Op een ketogeen dieet verbruiken mensen 400 kilocalorieën per dag meer dan lijners op een dieet waar nog suiker en zetmeel in zit. En de ketogenen hebben ook niet zo’n enorm hongergevoel, vond David Ludwig van Harvard Medical School. Maar hoe het dieet precies werkt, daarover bestaan nog veel raadsels.

In een overzichtsartikel in het Journal of the American Medical Association uit januari staat dat Ludwig 12 miljoen dollar subsidie heeft gekregen om de komende drie jaar de stofwisseling van mensen die een ketogeen dieet volgen te onderzoeken. Vijf groepen van steeds 25 mensen met overgewicht gaan drie maanden in een onderzoeksinstituut wonen. Ze mogen meedoen als ze in de weken ervoor al lijnend minimaal 15 procent van hun lichaamsgewicht kwijtraken. Eenmaal in het onderzoekshuis, aan een mooi meer bij het stadje Framingham, zal alles wat meetbaar is aan die proefpersonen worden gemeten.

Proberen? Zo doe je het

Ondertussen kan iedereen het ketogene dieet zelf proberen. Het enige zetmeel dat bij een ketogeen dieet nog binnenkomt zit in groenten. Zetmeelarme groenten, wel te verstaan. Dus geen wortels en knollen, maar kool, avocado en courgette. Ook geen brood, geen aardappelen, geen pasta, geen vruchtensap, geen fruit. Zo kom je op 20 tot 50 gram koolhydraten per dag uit. Normaal eten we er 260 gram van. Maar goed: 210 tot 240 gram koolhydraten minderen, daar zitten rond de 900 kilocalorieën in. Om af te vallen moet je ongeveer 500 kilocalorieën minderen. En het lichaam gaat niet in de spaarstand. Dus je kunt nog wat vet toevoegen – ongeveer vier eetlepels olijfolie. Waar het bij dat ketogene dieet om gaat is om de energievoorziening door suikers uit te schakelen. Dan gaat het lichaam vet verteren. De lange vetmoleculen worden afgebroken tot acetyl-coenzym A, een soort universele brandstof voor het lichaam. Maar die stof kan de hersenen niet in. Om de hersenen van brandstof te voorzien maakt het lichaam uit acetyl-coenzym A kleine zuurstofrijke moleculen die wel de hersenen in komen.

Veel onderzoekers denken dat mensen duizenden jaren geleden veel vaker en langer dan nu in deze ketogene toestand verkeerden. In de tegenwoordige suikerrijke tijden is ketogeen leven zeldzaam.