Moord op journalist leidt tot politieke crisis in Slowakije

Onderzoek naar corruptie

In Slowakije wordt op straat geroepen om het ontslag van premier Fico. Ook wordt zijn naam in verband gebracht met corruptie.

De Slowaakse premier Robert Fico (tweede van links) spreekt met Christophe Deloire (derde van rechts) van Reporters without borders, een OSCE-vertegenwoordiger van persvrijheid Harlem Désir (tweede van rechts) en mensenrechtenactivist Flutura Kusari (eerste van rechts) in Bratislava, op 2 maart 2018. Foto Vladimir Simicek/AFP

In Slowakije is een politieke crisis uitgebroken naar aanleiding van de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciak. Kuciak werd ruim een week geleden doodgeschoten in zijn huis, samen met zijn verloofde. Vorige week gingen burgers in Bratislava en andere steden de straat op om te protesteren tegen corruptie. Ze eisen het vertrek van premier Robert Fico, die zelf figureerde in Kuciaks onderzoek naar corruptie, en van minister van Binnenlandse Zaken Robert Kalinak.

De Slowaakse president, Andrej Kiska, sloot zich zondag op televisie aan bij de oproep van de demonstranten tot nieuwe verkiezingen of een herschikking van het kabinet. De moord heeft „enorm wantrouwen” veroorzaakt binnen de regering, zei Kiska. Eerder al stapte de minister van Cultuur op uit onvrede over het de manier waarop de moord wordt onderzocht.

Premier Fico weigert tot nog toe politieke maatregelen, zoals het ontslag van Kalinak en het uitschrijven van verkiezingen. Hij stelt dat de president en de oppositie de moord gebruiken om hem klem te zetten.

Ook in Brussel is met zorg gereageerd op de ontwikkelingen in Slowakije. Deze week zullen acht Europarlementariërs afreizen naar het land om opheldering te eisen over de moord. Onder hen is Benedek Jávor, een Hongaarse corruptiebestrijder die onderdeel uitmaakt van fractie Groenen/Vrije Europese Alliantie. Jávor was eveneens betrokken bij onderzoek naar de moord op de Maltese onderzoeksjournalist Daphne Caruana Galizia.

Lees ook: EU-delegatie naar Slowakije om moord journalist

Landbouwsubsidies

Premier Fico, die sinds zijn aantreden in 2012 een pro-Europese koers vaart, ligt al langer onder vuur vanwege zijn laksheid bij de aanpak van corruptie. Uit het onderzoek van de vermoorde journalist blijkt nu dat hijzelf mogelijk betrokken is bij fraude en corruptie. In zijn laatste artikel schreef Kuciak over de banden van Slowaakse functionarissen en zakenmensen met de beruchte Italiaanse maffiaorganisatie ’ndrangheta. Twee van Fico’s adviseurs zouden hebben meegewerkt aan belastingfraude en corruptie ten behoeve van de maffia, waaronder het verduisteren van Europese landbouwsubsidies. Beide adviseurs, onder wie een voormalig Miss Universe-kandidaat die werkte als assistent van Fico, ontkenden betrokkenheid en traden af in afwachting van het onderzoek.

Vorige week arresteerde de politie zeven personen op basis van Kuciaks onderzoek. Onder hen is Antonino Vadalà, een Italiaanse zakenman die zou fungeren als tussenpersoon. Dit weekend werden alle verdachten echter weer vrijgelaten.

Lees ook: Zeven arrestaties voor moord Slowaakse journalist

Correctie (5 maart 2018): In een eerdere versie van dit stuk werd de Slowaakse president Andrej Kiska foutief Robert Kiska genoemd. Dit is hierboven aangepast.

Correctie (7 maart 201): In een eerdere versie van dit stuk stond dat Sven Giegold afreist naar Slowakije. Dat klopt niet. Benedek Jávor reist af naar Slowakije. Dit is hierboven aangepast.

    • Eva Cukier