‘Ik zal meemaken dat we allemaal veganist zijn’

Marloes Boere (26) leerde als boerendochter dat je je niet te veel moet hechten aan dieren. Maar ze kreeg moeite met de manier waarop mensen met dieren omgaan, en werd veganist. „Wie zijn wij om in te breken in de band tussen moeder en kalf?”

Foto Roger Cremers

De vader van Marloes Boere heeft een kleine melkveehouderij, met 45 koeien. Hij fokt ook zijn eigen jongvee op. Ze legt uit hoe dat werkt. „Een goede melkkoe wordt geïnsemineerd met sperma van een ras dat ook goed melk geeft. Als je een koe hebt die niet zoveel melk geeft, en je er dus niet mee wil fokken, insemineer je haar met een zogenoemd vleesras. De kalfjes die hieruit geboren worden, gaan dan al na twee weken naar een kalvermesterij, waar ze blijven tot ze geslacht kunnen worden. Dat geldt ook voor de stiertjes die een melkkoe baart, want stiertjes kunnen natuurlijk geen melk geven.”

Gedecideerd en met zachte stem vertelt Marloes Boere (26 jaar) over haar jeugd op de boerderij en hoe haar kijk op de wereld zo ingrijpend heeft kunnen veranderen dat ze nu veganist is. Ze groeide op in het Utrechtse Hekendorp, als oudste van drie meisjes in een vrijzinnig-katholiek gezin. Ze ging filosofie studeren in Amsterdam, bleef daar wonen en werd drie jaar geleden veganist.

Het gezin, vertelt ze, had behalve koeien veel andere dieren rondlopen: kippen, katten, shetlandpony’s en konijnen. „Ik vond het leuk om zoveel dieren om me heen te hebben. Toch was het dubbel: vanuit het boerenperspectief moet je niet te veel in je dieren investeren. Onze katers werden bijvoorbeeld nooit gecastreerd, want dat kost geld. Na verloop van tijd gingen die dan een keer op stap en dan kwamen ze vaak niet meer terug. Ik heb nog een tijdje over dode katten gedroomd. Ook moesten er vaak kalfjes weg waarmee ik had gespeeld. Dan leer je dat je je niet te veel aan de dieren moet hechten.”

De ‘dure’ kat

Tussendoor staat Boere een paar keer op om poes Julia, die zich heeft vastgebeten in de luxaflex, tot de orde te roepen. „Toen ik vijftien was, werd mijn lievelingskat aangereden. Hij liep op drie pootjes en was er niet best aan toe. Ik wist mijn moeder over te halen om met hem naar de dierenarts te gaan. Hij overleefde het en vanaf dat moment noemde mijn vader hem ‘de dure kat.’ Hij had hem immers 110 euro gekost.”

Boere had weinig reden om het leven op de melkveehouderij kritisch tegen het licht te houden. Haar ouders kwamen beiden uit boerengezinnen, aan moederskant zaten nog steeds een paar boeren. Ze deed wel eens kleine klusjes op het bedrijf, maar was niet uitzonderlijk betrokken.

Dat veranderde toen ze hoorde dat een van haar ooms, die een biologische boerderij runt, de kalfjes bij de moeder liet, terwijl die normaal gesproken direct worden weggehaald. Na de geboorte likt de moeder haar jong om de bloedsomloop te stimuleren en als het kalfje staat, het teken dat de bloedsomloop goed op gang is, moet hij weg. Het kalfje krijgt dan nog wel een paar dagen moedermelk te drinken, omdat dat essentieel is voor zijn overlevingskansen. Maar die melk krijgt hij in een fles of emmer, terwijl hij geïsoleerd is in een zogenoemde ‘iglo’, een soort hondenhok, maar dan iets hoger. De fysieke scheiding van moeder en kind moet snel gebeuren – hoe meer ze aan elkaar zijn gehecht, des te meer stress de dieren ervaren als ze uit elkaar worden gehaald. En dat moment komt hoe dan ook, want de melk van de moederkoe is voor de verkoop, niet voor het kalfje.

‘Haal je een kalf binnen 6 uur bij de moeder weg, dan gaat dat geruisloos’, dit zei CDA-politicus Maurits von Martels in een interview. NRC checkte of dat waar is.

„Mijn oom handelde uit dierenwelzijn, zei hij. Hij vond het ook mooi om te zien, moeder en jong samen. Terwijl dat voor een boer eigenlijk niet rendabel is: het doel van het boerenbedrijf is om geld te verdienen aan de dieren. Je moet altijd méér van ze vragen. Dit was het eerste moment in mijn leven dat ik mezelf afvroeg: is het gerechtvaardigd om kalfjes bij de moeder weg te halen? Wie zijn wij om in te breken in een van de mooiste dingen die de natuur kent: de band tussen moeder en jong?” Ze glimlacht: „Ik ben niet voor niets filosoof.”

Vegan challenge

Tv-programma Zembla wijdde in 2015 een aflevering aan de gang van zaken op een melkveehouderij: Topsporters van de melkindustrie. Een goede vriendin van Boere had het gezien en vroeg haar ‘Gaat het er écht zo aan toe?’ Boere: „Ze was geschokt. Ik bekeek de aflevering zelf ook en ik was vervolgens weer geschokt dat zij geschokt was. Ja, zo gaat het nu eenmaal. De koeien hebben klauwproblemen door het op stal staan, ze leven maar een jaar of zes terwijl ze twintig kunnen worden en ja, kalfjes worden onthoornd. Weten mensen dat dan niet?”

De aflevering van Zembla over de melkveehouderij:

Boere begon zichzelf vragen te stellen over hoe wij ons tot andere dieren verhouden en haar wereldbeeld veranderde drastisch. Samen met de genoemde vriendin besloot ze mee te doen aan een vegan challenge van een maand. Na afloop besloot ze vegan te blijven, en dus geen dierlijke producten meer te eten en te gebruiken.

Lees ook: Het kalfje betaalt de prijs voor onze yoghurt en vla

Haar nieuwe levensstijl maakte haar extra gevoelig voor dierenleed. „Ik moest vaak huilen als ik dacht aan wat er met al die dieren op onze boerderij was gebeurd. Dat besef was heel zwaar. Inmiddels kan ik met compassie naar boerderijdieren kijken zonder dat het mij persoonlijk pijn doet. Zij hebben er ook niets aan als ik mijn verdriet op hen projecteer.”

‘Ik zorg toch goed voor ze?’

En hoe kwam ze thuis als vegan uit de kast? „Eerst durfde ik het mijn ouders nog niet te vertellen. Ik at daar nog gewoon dierlijke producten, maar bouwde dat geleidelijk af. Toen mijn ouders dat in de gaten kregen, vonden ze dat niet leuk: ‘Het zijn onze eigen dieren, wat is daar nou mis mee?’, zei mijn moeder. Ook mijn vader snapte het niet: ‘Maar ik zorg toch goed voor ze?!’” Tegelijkertijd was er ook veel begrip – het dieronvriendelijke aspect van het boerenleven viel hem zwaar, gaf haar vader toe.

‘Ik moest vaak huilen als ik dacht aan wat er met al die dieren op onze boerderij was gebeurd’

Inmiddels is het gezin een beetje naar Boere toegegroeid: haar moeder werd vegetariër na het zien van Cowspiracy, een documentaire over de wereldwijde invloed van de veehouderij op het milieu. Ook haar twee zussen zijn sinds kort vegetariër. „Mijn vader eet nog weleens vlees, maar hij is wel degene die op verjaardagsfeestjes vertelt waarom de toekomst vegan is. Ze hebben ook altijd sojamelk in huis en mijn moeder kan heel goed vegan koken.”

„Veel Nederlanders denken dat het drinken van koemelk noodzakelijk is voor gezonde botten, maar dat is niet zo”, zegt Boere. Volgens haar is melk babyvoeding „die per zoogdier is afgesteld op de behoeften van die diersoort. Mensen hebben na hun kindertijd geen mensenmelk meer nodig, laat staan koemelk. Het is waar dat er veel calcium in koemelk zit, maar dat zit ook in groene groenten.”

Ze neemt het haar vader geenszins kwalijk dat hij nog steeds melkveehouder is. „Hij doet dit werk al zo lang. Hij doet naar zijn vermogen wat het beste is voor de koeien. Ik zie niet in hoe hij andere keuzes had kunnen maken. Over drie jaar gaat hij met pensioen en mijn zussen en ik gaan het bedrijf niet overnemen. Ik zou het wel tragisch vinden als het bedrijf wordt verkocht aan de buurman en het nog steeds gebruikt zou worden om koeien uit te buiten. ”

Lees ook Hoe een carnivoor een week zonder vlees overleeft: Marcel van Roosmalen laat de rookworst even liggen

Vegan kant- en klaarmaaltijden

Het kost Boere niet veel moeite om veganistisch boodschappen te doen. „Ik ga gewoon naar Albert Heijn. En in Amsterdam zijn zo veel vegan eetgelegenheden. Alleen als ik onderweg ben, voel ik me weleens beperkt. Het zou fijn zijn als er ook wat meer veganistische kant-en-klaarmaaltijden waren. Ik ben blij dat veganisme steeds populairder wordt – zo worden die eetgelegenheden ook wat betaalbaarder.”

Boere is helemaal in de vegan-wereld gedoken. Tijdens haar studie begon ze met vrijwilligerswerk bij de stichting ProVeg, die ernaar streeft „de overgang naar een plantaardig voedselsysteem te versnellen”. Ze coördineert het lesprogramma over veganisme op scholen en andere educatieprojecten zoals iAnimal, dat je met virtual reality laat ervaren hoe het eraan toegaat in een slachthuis. „Ik denk dat ik nog wel ga meemaken dat Nederland een vegan samenleving wordt”, zegt ze. „Technologieën die nu in ontwikkeling zijn, zoals het produceren van kweekvlees in een laboratorium, gaan daar een grote rol in spelen.”

Lees ook: Veganisten moeten niet zo moralistisch zijn, vindt deze veganist
    • Anna Krijger