Gasconflict laait op

Gasconflict Rusland heeft de gastoevoer naar Oekraïne gestaakt. Een uitspraak van een Zweeds arbitragehof in het voordeel van Oekraïne deed het energieconflict weer oplaaien.

Via gasleidingen door Oekraïne gaat Russisch gas naar West-Europa. Foto Vincent Mundy/Bloomberg

Opnieuw is het gasconflict tussen Rusland en Oekraïne opgelaaid en maakt Brussel zich zorgen. Terwijl het kwik in Oekraïne, net als in andere delen van Europa, de afgelopen week ver onder nul zakte, besloot het Russische staatsbedrijf Gazprom de gastoevoer naar het land te staken en dreigde het de contracten eenzijdig op te heffen.

Directe aanleiding vormde een uitspraak, afgelopen week, van een Zweeds arbitragehof in het slepende energieconflict tussen de twee landen. Rusland stelt dat Oekraïne gemaakte afspraken niet nakomt en stuurde een recente betaling zelfs retour. Een rechter in Stockholm bepaalde echter dat Oekraïne nog 2,5 miljard dollar tegoed heeft van Rusland. Oekraïne riep daarop de overwinning uit, waarop de Russische gasmonopolist in woede ontstak en besloot de gasleveranties per direct te staken. Ook kondigde Gazprom aan de contracten met zijn Oekraïense tegenhanger Naftogaz eenzijdig op te heffen.

Volgens Gazprom-directeur Aleksej Miller hanteert de rechter een ‘dubbele standaard’ en zou het „economisch ondoelmatig en onvoordelig zijn om de contracten voor te zetten”, zo citeerde de BBC. Ook zei Miller geen intentie te hebben „om de economische problemen van Oekraïne op te lossen ten koste van onszelf”.

Naar aanleiding van de ontstane tekorten zag Oekraïne zich genoodzaakt om noodrantsoenen uit Polen, Slowakije en Hongarije te importeren, en om de scholen in het land tijdelijk te sluiten in een poging energie te sparen. Het Europese gas is echter vier keer duurder dan het Russische, zo klaagde Naftogaz-baas Joeri Vitrenko op zijn Facebookpagina. Hij stelde dat Rusland het verschil moet betalen.

Oekraine en Rusland treffen elkaar regelmatig voor de rechter. Of en hoe dit geschil wordt opgelost, moet nog blijken.

Nieuw record Gazprom

Hoewel Gazprom verzekerde dat de Europese gasvoorziening geen gevaar loopt, leidde het conflict tot zorgen in Brussel. De Europese Unie kwam Oekraïne vrijdag dan ook te hulp met een aanbod, bij monde van vicepresident voor Energie Maros Sefcovic, om te bemiddelen. Rusland zit echter niet te wachtem op een gasconflict met Europese lidstaten: tijdens de recente koudegolf vestigde Gazprom juist een nieuw record door 645 miljoen kubieke meter aardgas te leveren, zo meldden verschillende Russische media vorige week.

Lees ook: EU wil controle over Russisch gas

De jongste gasruzie is een voorproefje van 2019, wanneer de huidige afspraken over de leverantie van Russisch gas via Oekraïne officieel aflopen. Rusland is er al langer op gebrand om Oekraïne uit te schakelen, dat als transitland verantwoordelijk is voor ongeveer de helft van de toevoer naar Europa. Rusland werkt momenteel aan twee pijpleidingen – Nord Stream 2 (naar Duitsland) en Turkish Stream (naar Turkije) – waarmee het Oekraïne, Polen en de Baltische staten kan omzeilen.

De Poolse premier Mateusz Morawiecki waarschuwde vorige week dat Nord Stream 2 kan leiden tot meer instabiliteit en zelfs een nieuwe oorlog tussen Oekraïne en Rusland.

    • Eva Cukier