Zo verlopen de Italiaanse verkiezingen vandaag

Vandaag gaan de Italianen naar de stembus, maar door hun ingewikkelde kiesstelsel kan het lang duren voordat de uitslag duidelijk is.

Silvio Berlusconi (81), leider van de rechtse partij Forza Italia, in een stemlokaal in Milaan, waar een activist met ontbloot bovenlichaam op een tafel springt. Met 'body paint' is er op haar lichaam geschreven 'Berlusconi, je bent over datum'. Foto Miguel Medina / AFP

Italië kiest vandaag een nieuwe Kamer van Afgevaardigden en een nieuwe Senaat, maar de nieuwe kieswet is zo gecompliceerd, dat de waarde van exit-polls beperkt is en het naar verwachting uren zal duren voordat een goed beeld ontstaat van de zetelverdeling.

De stembureaus blijven tot elf uur vanavond open. Dan worden eerst de zetels voor de Senaat geteld, daarna die voor de Kamer van Afgevaardigden. Beide kamers zijn belangrijk voor de vraag wat voor kabinet er gevormd kan worden, want Kamer en Senaat hebben, anders dan in Nederland, vergelijkbare bevoegdheden. Leeftijd kan een factor worden: alleen kiezers van 25 jaar of ouder mogen stemmen voor de Senaat. Voor de Kamer mogen 46,6 miljoen mensen stemmen, voor de Senaat bijna vier miljoen minder.

Lees ook: De woede vergroten, dat is nu politiek

Omdat de voorgaande kieswet door het Constitutionele Hof als strijdig met de grondwet werd beschouwd, en een voorstel tot wijziging bij een referendum in december 2016 werd verworpen, moest er een nieuwe wet komen. Over en weer zijn daarbij politieke compromissen gesloten. Dat waren er zoveel, dat nu al wordt gezegd dat een nieuw kabinet een nieuwe kieswet zou moeten opstellen.

Gemengd stelsel

Zondag wordt gekozen onder een gemengd stelsel. Ruim eenderde van de 630 Kamerzetels wordt verdeeld via een districtenstelsel waarin de zetel naar de grootste alliantie of partij gaat – daarom heeft Berlusconi een alliantie gesloten met de Lega. Iets minder dan tweederde wordt gekozen via evenredige vertegenwoordiging; bij dat deel kan alleen op een lijst worden gestemd, niet op personen, en moet de verdeling tussen de seksen maximaal 40/60 zijn. Voor de 315 Senaatszetels geldt ongeveer hetzelfde. Twaalf Kamerzetels en zes Senaatszetels worden gekozen door Italianen in het buitenland.

Een verdeeld land, een zwakke staat, arrogante politici en een groot wantrouwen. Ilja Leonard Pfeijffer analyseert de Italiaanse verkiezingen

Nog een detail waardoor de definitieve uitslag op zich zal laten wachten: voor partijen geldt een kiesdrempel van drie procent. Maar als zij zich aan een alliantie hebben verbonden (in de praktijk geldt dit voor centrum-rechts en centrum-links) gaan de stemmen voor die partij naar de alliantie – als het partijtje tenminste meer dan één procent krijgt.

In dit voor Europa belangrijke weekeinde kwam vanochtend vanuit Berlijn snel duidelijkheid, maar komt die vanuit Rome pas maandag.

    • Marc Leijendekker