Excelsior, klein wonder van de eredivisie

Excelsior

Excelsior is zijn imago van oud-papierclub ontgroeid: een stabiele middenmoter en een modern bedrijf met ruim zestig werknemers.

Een supporter van Excelsior uit zijn emoties tijdens de verloren thuiswedstrijd tegen AZ, zaterdagavond (1-2). Merlin Daleman

Excelsior-vrijwilliger Jaap van Drunen (85) zit in een container op het parkeerterrein voor het stadion oud-papier te verwerken. Plastic scheiden, dozen verscheuren, de boel organiseren. „Ik doe wel duizend dingen hier bij de club”, vertelt Van Drunen zaterdagavond, kort voor de aftrap tegen AZ. Deze ochtend was hij nog druk met de toiletten, die door de vorst verstopt waren geraakt.

Van Drunen noemt Excelsior zijn huis. Hij is bij de club verantwoordelijk voor het „algeheel onderhoud”. Hij voelt zich nog jong, maar kan steeds minder. „Ik heb alles al wat slecht is voor je lichaam.” Artrose, reuma, OPS (schildersziekte). Van algemeen directeur Ferry de Haan mag hij niet meer klimmen, vertelt hij.

Het oud-papier is zijn ding, al ruim vijftig jaar. De opbrengst gaat naar de jeugdafdeling van de club. Jaarlijks hebben ze zo’n zeven volle containers, à 150 euro per lading. Het inzamelen begon onder Henk Zon, voorzitter van 1952 tot 1977. Met een oud busje reden ze overal langs. Op een gegeven moment hadden ze zoveel papier dat de penningmeester zei dat ze Johan Cruijff wel konden kopen.

Bij een clubman als Van Drunen leeft het verleden, in de gangen laat hij foto’s van vroeger zien. Toen het stadion nog Woudestein heette. Nu hangt bij de hoofdingang een display met de nieuwe naam, Van Donge & De Roo Stadion – symbool van de moderne tijd, van slimme marketing.

Het Excelsior van nu groeit, professionaliseert, investeert. Daarin past het imago van oud-papierclub niet meer. Excelsior is dat ontgroeid, zegt directeur De Haan. „Dit is gewoon een bedrijf waar bijna zeven miljoen in omgaat, waar met spelers erbij ruim zestig man werkt, dan moet je dat ook zo runnen.”

Excelsior, klein wonder van de eredivisie. Nu twee jaar op rij stabiel in de middenmoot, met een van de laagste begrotingen, 6,8 miljoen euro. Stevig op de twaalfde plaats met 32 punten, waardoor ze al nagenoeg zeker zijn van weer een jaar op het hoogste niveau. Het zou het vijfde seizoen op een rij in de eredivisie worden, dat lukte eerder alleen midden jaren tachtig.

Het is geen revolutionair verhaal. Eerder boerenslimheid. Oud-spelers De Haan (45) en commercieel directeur Wouter Gudde (33) begonnen in 2012 in hun huidige functie en lieten de club stap voor stap groeien. Hun methode: korte lijnen, geen ruis, doeltreffend handelen. Het stadion werd onder hun leiding uitgebreid van 3.750 naar 4.500 plaatsen, het gemiddeld aantal toeschouwers ging van 2.900 naar 4.400, het kantoorpersoneel steeg van acht naar 25.

Het is lastig manoeuvreren in een stad waar Feyenoord en Sparta de meeste aantrekkingskracht hebben. Met minimale middelen persen ze er ogenschijnlijk het maximale uit; voetbaltechnisch, commercieel, financieel. De Haan: „We willen ieder jaar een plusje maken.”

Noem ze innovatief, creatief – de jonge bestuurlijke tandem De Haan-Gudde. Al twee seizoenen op rij handelen ze met gesloten beurs op de transfermarkt – ze gaven bijna niets uit aan nieuwe spelers, en ontvingen ook niks voor vertrekkende spelers.

In hun meest recente jaarverslag schreven ze dat ze bij Excelsior „meer en harder moesten gaan trainen en dat voetbal als een ‘vak’ beschouwd moest gaan worden”. Dus al ruim voordat hierover (intensiever trainen) de discussie begon in het Nederlands voetbal.

Zo kwamen ze in 2016 uit bij Mitchell van der Gaag (46), die veel trainingsarbeid als een van zijn pijlers heeft. Een uitstekende zet, bleek. Al is het weer bijna voorbij. Zondag werd bekend dat Van der Gaag na twee succesvolle jaren vertrekt na dit seizoen. De club wilde zijn aflopende contract verlengen, maar de coach is „toe aan een nieuwe uitdaging”.

Het nieuws volgt na de 2-1 nederlaag tegen AZ. Aantrekkelijk duel, met verzorgd positiespel, veel opkomende spelers, veel kansen en AZ dat in de tweede helft ontsnapt aan een gelijkspel. Man van de wedstrijd Jurgen Mattheij krijgt na afloop een bon voor een knipbeurt bij Barbershop Strak Strak aan de Oostzeedijk.

Eén clubwatcher

Het is prettig werken in de luwte van Kralingen. Druk van buitenaf is er nauwelijks, gemor van supporters klinkt zelden. Er is maar één clubwatcher die regelmatig bij de club komt, Tim Niemantsverdriet namens het Algemeen Dagblad. „Het is heel ontspannen bij de club, heel losjes”, zegt hij. Nieuws lekt bijna nooit uit. „Mochten er al relletjes zijn, dan blijft het meeste binnenskamers.”

„Het is niet altijd even gezellig hierbinnen”, zegt De Haan. „We zijn het echt niet altijd eens met elkaar. Maar als we naar buiten gaan hoeft de trainer niet bang te zijn dat ik wat anders zeg dan dat ik tegen hem heb gezegd.” Van der Gaag: „Als er problemen zijn, dan ligt het niet meteen op straat. Dat is heel prettig werken.”

Intern wordt de druk wel opgevoerd. Doelstelling is ieder jaar handhaving. De Haan: „Het is niet meer zo, ach als Excelsior degradeert maakt het niet uit, nee het is voor ons ook een ramp als wij degraderen.”

Kerstontbijt

Het aantal sponsors steeg van 130 naar 340 sinds Gudde zes jaar terug begon. De commerciële man heeft inmiddels twee accountmanagers onder zich. Ze organiseren jaarlijks vijftien tot twintig activiteiten voor hun sponsors. Gudde: „Businesslunches, een voetgolfdag, kerstontbijt, golfreisjes.” Woensdag gaan ze met 85 relaties naar Londen voor Tottenham Hotspur tegen Juventus.

Excelsior loopt tegen zijn grenzen aan in dit stadion. De Haan is de enige met een eigen kantoor, de trainerskamer is een klein hok, er is geen aparte persruimte en ook commercieel zijn er beperkingen.

De club is in gesprek met de gemeente om te kijken of er een multifunctioneel stadion van gemaakt kan worden. Met als doel om ook inkomsten te genereren op niet-wedstrijddagen, zoals uit evenementen, seminars en horeca. Een masterplan is in voorbereiding. Gudde: „We moeten hier 365 dagen per jaar geld gaan verdienen met het stadion.”

Harde cijfers kunnen ze nog niet geven, maar De Haan zegt dat ze op termijn een stadion met zo’n 7.500 plaatsen voor ogen hebben. En de omzet zou richting de 10 miljoen euro moeten gaan.

In het spelershome annex persruimte schenkt kantinejuffrouw Rina (61) – al negentien jaar in deze functie – zaterdag voor het duel kipkerriesoep voor laatkomers. Ze heeft al 35 pannenkoeken klaarstaan voor de spelers, voor na de wedstrijd. „Voor de koolhydraten, hebben ze nodig.” Excelsior, club vol ambitie – maar in alles blijft het ook een familieclub.