Paleopathologie

Borstkanker in marmer en olieverf

Foto Getty Images

Het is een diagnose op afstand. Maar dan wel op een enorme afstand: met meer dan vijf eeuwen ertussen en puur op basis van afbeeldingen van de patiënt op schilderijen en in een beeldhouwwerk. Deze week schreven overwegend Italiaanse wetenschappers in The Lancet Oncology over de vroegste afbeelding van borstkanker uit de Renaissance. ‘Paleopathologie’ noemen ze hun speurwerk zelf.

Ze komen met twee kandidaten op de proppen: The Night van Michele di Rodolfo del Ghirlandaio (1555-1565) en The Allegory of Fortitude van Maso da San Friano (1560-1562). De eerste is een reproductie van het gelijknamige marmeren beeld van Michelangelo Buonarroti (1526-1531), van een vrouw met een afwijkende linkerborst (zie foto). Dat wijst op borstkanker. Op het doek is dat nog duidelijker te zien dan bij het beeld, onder meer door het gebruik van kleur. Of de diagnose juist is, kan niet met zekerheid gezegd worden. Maar de auteurs geloven dat de kunstenaars de vrouwen expres zo afbeeldden, omdat (onbehandelde) borstkanker destijds vaker voorkwam.

    • Sander Voormolen