Autoritaire leider is vooral geliefd bij walgers

Echt waar? Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier een opvallend persbericht. Deze week: mensen die anderen snel vies vinden ruiken steunen dictators.

Onderzoeker Jonas Olofsson (staand) bij een proefpersoon in het reuklaboratorium. Deze foto werd met het persbericht meegestuurd. Het lijkt alsof echt reukonderzoek is gedaan, maar er werden alleen online vragenlijsten afgenomen. Foto Niklas Björling

Wie walgt van de pis- en zweetgeuren van andere mensen, leeft liever in een maatschappij onder leiding van een despoot. In nieuw onderzoek is in elk geval een „sterk verband” tussen beide aangetoond.

Zo’n dictator kan „ervoor zorgen dat vreemdelingen op hun plaats blijven. In zo’n samenleving is er minder contact tussen verschillende groepen. Dat verkleint, in theorie, de kans om ziek te worden.” Dat zegt onderzoeksleider, geuronderzoeker en psycholoog Jonas Olofsson in een persbericht van de universiteit van Stockholm waar hij werkt.

Afkeer en walging, is het uitgangspunt, helpt ons om te overleven. Beide zijn onderdeel van het gedrags-afweersysteem. Dat systeem is „heel waakzaam”, schrijven Olofsson en collega’s in een dinsdag verschenen artikel in Royal Society Open Science.

Intrigerend. Maar hoe sterk zijn de gesuggereerde „sterke verbanden”? Twee van de drie onderzoeken in het artikel zijn gedaan bij een niet-representatieve steekproef van bijna 200 mensen die tegen betaling klusjes doen bij een internetsite van Amazon (Mechanical Turks). De derde studie, gedaan 2016, toen de race tussen Trump en Clinton nog in volle gang was, onderzocht het verband tussen de afkeer van lichaamsluchtjes en de neiging om op Trump te stemmen. Er rollen correlatiefactoren tussen de 0,13 en 0,32 uit. Een correlatiefactor van 1,0 (zeldzaam in psychologisch onderzoek) is een ijzersterk verband. 0,0 is geen verband.

Een journalist van The Guardian vroeg deze week aan Olofsson wat het eigenlijk betekent: „Zo’n tien procent van de hang naar een dictator kan worden verklaard door de afkeer van lichaamsgeur”, antwoordde hij. „En zo’n 2 procent van de aanhang voor Trump kan worden verklaard uit de afkeer voor andermans lichaamsgeurtjes.”