Column

Natuurvandalen met een baal hooi

Tijd voor het mooiste seizoensdebat van het jaar. Dat gaat deze keer niet over lokale niemendalletjes als onze nationale identiteit, maar over iets groots en meeslepend als onze menselijkheid en onze verhouding met ‘de natuur’. Alles komt samen in de Oostvaardersplassen. Dat is het grote gebied tussen Almere en Lelystad waar wetenschappers al enkele decennia onderzoeken of een paar duizend hectare natuur kan worden gehandhaafd in het hart van het meest georganiseerde en volgeplande stukje wereld op aarde.

Het antwoord kwam deze week: nee. Na jaren natuurtje spelen, inclusief de jaarlijkse cycli van overvloed en hongersnood, besloten tegenstanders eigenhandig dat het experiment was afgelopen, en begonnen hooibalen over het hek te smijten. Natuurvandalisme zou je het kunnen noemen.

Staatsbosbeheer zit met de gebakken peren. Voedsel in deze tijd betekent vechten, onrust, verhoogd metabolisme en verhoogde vruchtbaarheid. Dat leidt weer tot meer dieren in het komende seizoen – en meer hooibalen. En dan? Dan is het snel afgelopen met de natuur. Dan is het: anticonceptie of verplaatsen of bejagen.

Er is één sprankje hoop op een natuurlijke oplossing: de wolf. Die kan in ieder geval een paar zwakke broeders uit de kudde weghalen. Niet dat dat een leuke dood is, opgejaagd en doodgebeten worden, maar het is in ieder geval natuurlijk. Staatsbosbeheer praat al tien jaar over de introductie van de wolf. Hij wandelt nu bijna permanent rond in Nederland, maar het laatste sprongetje naar het walhalla van de kiloknallers die daar achter het hek voor het grijpen liggen, heeft hij nog niet gemaakt. Tegengehouden door hekken, water en beleidsplannen die de natuur zorgvuldig afschermen van ongecontroleerde verstoringen.

Eerder was het een zwijntje gelukt om het gebied te betreden, en dat werd meteen meedogenloos afgeknald, want er was geen vergunning voor en het zorgde voor onrust. En, eerlijk is eerlijk, het stond niet in het beleidsplan. Natuur is leuk, maar moet wel een beetje in goede banen worden geleid. Alle dieren alleen op nadrukkelijke uitnodiging en ze moeten wel binnen de gebaande paden en bevolkingsaantallen blijven. Ze mogen niet te veel lijden maar ook niet te veel profiteren. Niet te veel snoepen aan de vegetatie en niet te weinig.

Dat is hard werken voor de mens. De Oostvaardersplassen hebben continu ingrijpen nodig; pas dan levert het de natuur op zoals wetenschappers zo graag zien. Het moet een parklandschap zijn, een combinatie van moeras, natte en droge gebieden, rietkragen en weide. Niet te veel bomen, niet te weinig. Delen worden onder water gezet of juist tot moeras gemaakt. Er moeten genoeg poeltjes worden gegraven. Sloten, dijken en hekken worden zorgvuldig geplaatst.

Het getuigt van een groot gevoel voor humor dat dit stukje geregisseerd natuurtoneel zich afspeelt in de meest kunstmatige provincie van Nederland.

Zelfs Esther Ouwehand van de Partij van de Dieren was uitgebreid in de media om uit te leggen hoe internationale commissies vol gerenommeerde wetenschappers voor de zoveelste keer het natuurbeheer positief hadden beoordeeld. Dit was wetenschap, evidence-based. Het publiek moest zich er vooral niet mee bemoeien. Het mocht niet baten. De provincie voert nu zelf de dieren bij, voordat mensen BigMac-menu’s en paaseieren over het hek gaan smijten.

Was het hooibalengooien een vorm van natuurvandalisme? Misschien moeten we het zien als de verstoring van een toneelstuk. Al was het maar omdat de geconstrueerde waarheid van de inrichters van de Oostvaardersplassen mij net zo subjectief en dogmatisch voorkomt als die van de hooibalengooiers. In een gebied waarvan echt elke vierkante centimeter is ingericht en bedacht, waar de dieren zorgvuldig gecast werden en nota bene rondlopen op een door mensen zelf uit de zee gestampt toneel, is het misschien wat ongepast om de hoofdrolspelers vervolgens in de schoot van de mens elke winter een gruwelijke hongerdood te laten sterven.

Lees ook de column van Christiaan Weijts: Dwaze bijvoerders

Ik draag graag een alternatief plan voor de toekomst van de Oostvaardersplassen aan. Geef het hele gebied lekker terug aan de zee. Zo had de natuur het namelijk écht bedoeld.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.