Opinie

    • Frits Abrahams

Mary Gaitskill over seks

Wat zou Mary Gaitskill, 63 jaar, van de #MeToo-beweging vinden, vroeg ik me af. Zij is een bijzondere, Amerikaanse schrijfster, die in Nederland ondanks enkele vertalingen te onbekend is gebleven.

Ik las haar debuut, de indrukwekkende verhalenbundel Bad Behavior uit 1988, een mij wat tegenvallende roman (Veronica) en de uitstekende, vorig jaar uitgekomen essaybundel Somebody with a Little Hammer. Gaitskill is een voortreffelijke stiliste die veel schrijft over seksualiteit en relaties, vooral in het milieu van hoger opgeleide stedelingen. Ze werd in Amerika befaamd met het verhaal ‘Secretary’ uit haar debuut, waarin een baas (advocaat) het initiatief neemt tot een sadomasochistische relatie met zijn jonge secretaresse. De vrouw ondergaat het zonder verzet, thuis kijkt ze na de eerste keer zelfs met opwinding op de ervaring terug.

In een interview zei Gaitskill: „Zij is iemand met behoefte aan intensiteit en ze weet niet genoeg over haar seksualiteit om de situatie goed te begrijpen […]. Ik denk dat seks ook kan worden verbonden met plezier en voortplanting en woede en angst en liefde en vreemde dingen die we niet goed kunnen identificeren.”

Gaitskill werkte na een roerige, opstandige jeugd korte tijd als stripper en callgirl. Het sadomasochistische motief komt vaker in haar werk terug. In haar publicaties beklemtoont ze steeds de complexiteit van seks, de verwarrende meerduidigheid vooral. Ze had lesbische relaties, maar trouwde een man. Over #MeToo heeft ze zich nog niet uitgelaten, merkte ik, we zullen het dus moeten doen met wat ze in het essay ‘The Trouble with Following the Rules’ uit 1994 over haar eigen ervaringen schrijft.

Ze werd één keer verkracht. De schrik was groot, de dader dreigde haar te vermoorden, maar ze kon de ervaring later neutraliseren door de man te bezien als een „maffe klootzak” die ze niet kende. „Eerlijk gezegd heb ik meer littekens overgehouden aan ervaringen op het plein van de basisschool.”

Een jaar daarvoor had ze een ervaring gehad met een zwarte jongen van arme komaf, die tegen haar zin seks met haar had. Hij was verder aardig voor haar geweest, maar het voelde voor haar toch als een verkrachting, althans, een poosje. Ze vertelde er vaak over en merkte dat ze steeds meer begon te overdrijven en zelfs te liegen om te overtuigen. Later besefte ze: het was geen verkrachter, hij was high van de lsd geweest en ze hadden elkaar niet goed begrepen.

Dan was er die ervaring, toen ze een dertiger was en een tien jaar jongere vriend te eten had gevraagd. Ze werden dronken en begonnen te vrijen. Ze zei eerst nee, maar hij ging door en werd agressiever. Ze ging er even in mee, maar toen zei en deed hij „een paar dingen” die haar afschrikten. Ze greep een van zijn handen, keek hem in de ogen en zei: „Als het een gevecht wordt, zal jij winnen, maar het zou voor ons allebei erg naar zijn. Wil je dat echt?”

De vriend ging weg. De volgende dag vroeg ze hem weer om te komen eten. Daarna hadden ze twee jaar lang een relatie.

Soms, schrijft ze, had ze seks, omdat een deel van haar ‘het avontuur’ wilde en zegevierde over het gevoeliger en verlegener deel van haarzelf. Het raadsel seks – daar schrijft Mary Gaitskill het liefst over.

    • Frits Abrahams