Jaren vermiste ‘Afrikaanse Mona Lisa’ brengt 1,3 miljoen euro op

Veiling

Het geschilderde portret van Yoruba-prinses Tutu, dat onlangs opdook in een flat in Noord-Londen, bracht ruim een miljoen euro meer op dan vooraf gedacht.

Enwonwu: Yoruba-prinses Tutu Foto Ben Stansall

De ‘Afrikaanse Mona Lisa’ was decennialang spoorloos. Tót het geschilderde portret van Yoruba-prinses Tutu onlangs opdook in een eenvoudige flat in Noord-Londen, bij een familie die anoniem wil blijven. Het schilderij was donderdag het klapstuk van de veiling Africa Now bij Bonhams in Londen. In plaats van de verwachte 275.000 euro bracht Tutu het recordbedrag van 1,36 miljoen euro op.

Ben Enwonwu (1917-1994), de bekendste kunstenaar van West-Afrika, schilderde in 1973 en 1974 drie portretten van Adetutu Ademiluyi, de beeldschone dochter van een Yoruba-koning, een man met 37 vrouwen en honderden kinderen en kleinkinderen.

Reproducties

In menig Nigeriaans huishouden hangen reproducties van het eerste portret dat Enwonwu van Tutu maakte, een schilderij dat in 1994 uit het huis van de schilder werd gestolen. Voor veel Nigerianen stonden de schilderijen, gemaakt vlak na een bloedige burgeroorlog, symbool voor het verenigde Nigeria en zijn tradities. Ook de twee andere Tutu-portretten zijn al tientallen jaren zoek. ‘Waar is Tutu?’ is in Nigeria een gevleugelde uitdrukking.

Ben Okri, de Nigeriaanse Booker Prize-winnaar, sprak voor de veiling in The Guardian over de belangrijkste vondst van Afrikaanse kunst in vijftig jaar. „Dit is de enige authentieke Tutu, het equivalent van een zeldzame archeologische vondst. Reden voor feest, en in potentie een keerpunt in de kunstgeschiedenis.”

Anonieme bieder

De biedingsstrijd duurde donderdag liefst twintig minuten. Uiteindelijk trok een anonieme telefonische bieder aan het langste eind. Naar alle waarschijnlijkheid komt de koper uit Afrika. Net als bijvoorbeeld eerder gebeurde in Indonesië, groeit de belangstelling onder Afrikanen voor de eigen geschiedenis en de eigen kunstenaars.

Enwonwu geldt als de vader van het Nigeriaanse modernisme. Hij volgde in de jaren veertig kunstopleidingen in Londen en Oxford en studeerde daarna culturele antropologie in Londen, naar eigen zeggen om het racisme te kunnen duiden dat hij in Groot-Brittannië had ondervonden.

Giacometti

Hij deelde een tijdje een atelier met Alberto Giacometti, de beroemde Zwitserse kunstenaar die zich liet inspireren door tribale Afrikaanse kunst. Dat kon wél, mopperde Enwonwu ooit. „Maar Afrikaanse kunstenaars die beïnvloed zijn door Europese tradities en technieken, zouden zich bij traditionele Afrikaanse vormen moeten houden.” Dat vertikte de Nigeriaan: „Ik kopieer geen traditionele kunst.”

Enwonwu’s zoon Oliver vertelde aan The Guardian dat zijn vader het nu geveilde portret het beste vond dat hij ooit schilderde. „Voor hem bevatte het alles wat hij over Afrika wilde zeggen.”

Volgens onbevestigde berichten leeft prinses Tutu een teruggetrokken bestaan in Lagos.

    • Arjen Ribbens