Poetin: wonderwapen is ‘geen bluf’

Nieuwe russische kernwapens

Vladimir Poetin slaat, kort voor de Russische verkiezingen, een toon aan tegen de VS die sinds de jaren tachtig niet is gehoord.

Journalisten kijken naar de jaarlijkse toespraak van president Poetin voor het parlement, donderdag in Moskou. Foto’s Alexander Zemlianisjenko/AP

‘Niemand luisterde naar ons”, zo zei president Poetin donderdag. „Luistert u dan nu.”

Voor de leden van het Russische parlement was dat reden voor een staande ovatie. Na bijna twintig jaar zegt Moskou het antwoord te hebben gevonden op de grootste bedreiging voor Ruslands status als nucleaire supermacht: het Amerikaanse raketschild.

In zijn jaarlijkse toespraak voor beide kamers van het parlement sloeg Poetin een toon aan die sinds de jaren tachtig niet meer is gehoord. De Russische president presenteerde een reeks nieuwe wapens: wonderwapens die – zo zei Poetin – niet kunnen worden onderschept.

De Russische president noemde de Sarmat, een nieuwe intercontinentale kernraket die een zo groot bereik heeft dat de VS ook via de Zuidpool kan worden aangevallen. Daarna presenteerde Poetin een kruisraket met een nucleaire krachtbron. Conventionele kruisvluchtwapens hebben een beperkte voorraad brandstof. Poetins kruisraket kan met zijn nucleaire motor dagenlang blijven vliegen – laag over het terrein, en op grote afstand van vijandelijke luchtafweer. De Russische president toonde een computeranimatie van een kruisvluchtwapen dat wordt afgevuurd in Archangelsk, koers zet richting Zuid–Amerika, en via Kaap Hoorn de Stille Oceaan op vliegt. „Hij kan zo lang als nodig is manoeuvreren”, zei Poetin: „De afstand is onbeperkt.”

De Russische president presenteerde een aantal nieuwe wapens. Een computeranimatie toonde een kruisvluchtwapen dat wordt afgevuurd in Archangelsk, koers zet richting Zuid–Amerika, en via Kaap Hoorn de Stille Oceaan op vliegt.

Een nucleair aangedreven raket zou een grote technologische doorbraak zijn. De Amerikanen deden in de jaren zestig onderzoek naar een nucleaire straalmotor, maar het Pluto-project werd na enkele jaren gestaakt. Met de nieuwe nucleaire kruisraket was Poetins wapenschouw echter nog niet ten einde. Eerst toonde de Russische president nog een onderwaterdrone die door zeer diepe wateren een kernbom zou kunnen afleveren in de havensteden van de VS. Daarna toonde hij een nieuw systeem om atoomwapens naar hun doel te leiden: geen conventionele kernkop (die in een ballistische, rechte baan naar zijn doel valt), maar een onbemande deltavorm, die met twintig keer de geluidssnelheid, omringd door een plasma-wolk, door de stratosfeer naar zijn doel manoeuvreert.

„Dit is geen bluf”, zo zei Poetin. „Gelooft u mij.”

Historisch moment, als het klopt

Als dat waar is, dan beleefde de wereld afgelopen donderdag een historisch moment, dat een nieuw strategisch evenwicht tussen de VS en Rusland markeert.

Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 vormt Rusland op conventioneel terrein geen bedreiging meer voor de VS en de NAVO, ondanks de grondige modernisering van de strijdkrachten die Poetin de afgelopen jaren heeft doorgevoerd. Maar Rusland is nog steeds met de VS de grootste kernmacht ter wereld. Daarmee blijft het strategische evenwicht met de VS in stand, zo zei Poetin daar steeds over.

Lees meer over de nucleaire strategie van de regering-Trump: Grotere dreiging, nieuwe wapens

Al in de jaren tachtig begonnen de VS dat evenwicht te ondermijnen. Het ‘Star Wars’-programma van Ronald Reagan was misschien een miljarden verslindende utopie, het dwong Sovjetleider Michail Gorbatsjov wel naar de onderhandelingstafel. Sindsdien is de technologie voortgeschreden, en missile defense, de verdediging tegen ballistische raketten, een realiteit geworden. Zowel Polen als Roemenië heeft ingestemd met de stationering van Amerikaanse raketten op hun grondgebied. Verdere capaciteit zal worden geleverd door Amerikaanse marineschepen. In 2012 verklaarde de NAVO de ‘interim-capaciteit’ van het raketschild operationeel. Met andere woorden: het systeem is nu nog verre van compleet. Maar dat kan op termijn veranderen.

Volgens de VS en de NAVO is het raketschild niet gericht tegen Rusland, maar tegen landen als Iran en Noord-Korea. Maar dat heeft Poetin nooit geloofd. Sinds zijn aantreden in 2000 heeft de Russische president gewaarschuwd voor de strategische gevolgen van missile defense. Tijdens de Koude Oorlog werd wereldvrede gegarandeerd door het principe dat geen van de partijen een kernoorlog zou kunnen winnen. Wie op de knop drukte, was er van verzekerd zelf te worden vernietigd door een regen van ICBM's. Mutually assured destruction (MAD) noemden de Amerikanen dat.

Voor Poetin is MAD nog steeds de hoeksteen van de Russische veiligheidsstrategie. Het Kremlin heeft namelijk geen geld voor Star Wars. Rusland is slechts de twaalfde economie ter wereld, maar dankzij de kernwapens weegt de mening van Moskou nog altijd zwaar.

Volgens Poetin hoeft het Westen niet te vrezen voor Ruslands nieuwe wonderwapens. „We bedreigen niemand. De groeiende militaire macht van Rusland is een betrouwbare garantie voor wereldvrede.”

De aankondiging was ook een signaal aan de Russische bevolking, die op 18 maart een nieuwe president kiest. Deze week voerden de kandidaten hun eerste televisiedebat – zonder Poetin. De Russische president heeft laten weten dat hij met geen van zijn opponenten in discussie gaat. Dat is ook niet nodig: voor de Russische media was Poetins speech donderdag het belangrijkste nieuws.

    • Steven Derix