Volg proeftuin Italië en je weet wat Europa te wachten staat

Redacteur Margot Poll signaleert welke boeken er ook nog zijn verschenen en kiest er steeds zes om kort te bespreken.

Aan de vooravond van de verkiezingen in Italië op 4 maart, hebben historici Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn in Proeftuin Italië de geschiedenis van het land gekanteld; Italië loopt niet achter maar juist voor op andere Europese landen: sinds de eenwording in 1861 hebben alle Italiaanse politieke ‘experimenten’ – van het fascisme van Mussolini tot het populisme van Berlusconi – navolging gekregen in Europa. Er zouden bij de aanstaande parlementsverkiezingen kansen zijn voor het protest-experiment van de Vijfsterrenbeweging (M5S) met Luigi Di Maio als lijsttrekker, die wil breken met de oude politiek. Wanneer het de beweging, nu zelf beschuldigd van financiële malversaties, zou lukken in het parlement te komen, zullen wij – als we de historici mogen geloven – weten wat ons de komende decennia te wachten staat.

Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn: Proeftuin Italië. Prometheus, 286 blz. € 19,99

De debuutnovelle Sterven van de Oostenrijkse schrijver en arts Arthur Schnitzler (1862-1931) is na 125 jaar in het Nederlands vertaald. De jonge schrijver Felix krijgt van zijn arts in Wenen te horen dat hij nog een jaar te leven heeft. Zijn vriendin Marie is ontroostbaar, belooft hem steeds nabij te zijn en roept door haar tranen heen het liefst samen met hem te willen sterven. Wat doet deze onheilstijding met twee geliefden? Na enige tijd ontstaan er scheurtjes in hun pact: Felix begint het martelaarschap van zijn vriendin te wantrouwen en ergert zich aan haar geduldige gezicht, al eist hij dat zij steeds bij hem is. Marie daarentegen verliest langzaam maar zeker ‘de gave van het meevoelen’. En dan nadert het einde. Had zij hem niet een belofte gedaan? De vroege novelle van Schnitzler, toen dus nog niet vertaald, werd in 2005 in deze krant door recensent Wil Rouleaux vergeleken met Tolstojs vertelling De dood van Iwan Iljitsch.

Arthur Schnitzler: Sterven. Vertaald uit het Duits door Jef Rademakers. Aspekt: 157 blz. € 18,95

Journalist en oud-Kamerlid (D66) Guikje Roethof schrijft met Gordon Bennett! niet alleen een biografie over krantenmagnaat Gordon Bennett jr (1841-1918), zij roept ook uitgevers op flink te blijven investeren in nieuws- en onderzoeksjournalistiek. Zoals Bennett, eigenaar van The New York Herald en The Paris Herald, investeerde in redacteur Henry Morton Stanley en hem twee jaar door Afrika liet zwerven om de in Afrika vermiste Schotse missionaris Dr. Livingstone te vinden (‘Dr. Livingstone, I presume?dat in 1968 door The Moody Blues op muziek zou worden gezet). Bennett bewoog zich dan misschien slempend door Parijs, waar hij woonde, en trok in sjieke restaurants tafelkleden onder het servies vandaan terwijl mensen zaten te eten, maar de International Herald Tribune floreerde.

Guikje Roethof: Gordon Bennett! Aspekt, 271 blz. € 19,95

‘Ik wring mij in levens van anderen’ zei onderzoeker en schrijver Roanne van Voorst twee jaar geleden in NRC bij de verschijning van haar vorige boek. Voor haar nieuwe roman Lief van je lijkt zij dat opnieuw te doen zo inlevend beschrijft zij de onzekere studente Rêve die drama na drama incasseert en uiteindelijk maar besluit zich aan te melden voor het leger. Zij volgt de zware opleiding en gaat op missie met haar bataljon – zij is de enige vrouw – naar Syrië. Daar komt zij niet ongeschonden uit: enerzijds mist zij de discipline en de kameraadschap, anderzijds wordt zij achtervolgd door angststoornissen. Ondanks het medeleven en de betrokkenheid die haar ouders tonen, slaat het meisje door. De advertentie van Defensie (‘Wie wil je worden?’) die zij in een bushokje had zien hangen, lijkt op haar een verkeerde uitwerking te hebben gehad. Maar kun je dat Defensie verwijten? De verhaallijn is bij elkaar gefantaseerd, benadrukt de schrijfster. In werkelijkheid zal Defensie zorgvuldiger met haar mensen omgaan dan de lezer uit de verder goed geschreven roman zou kunnen opmaken. Een treffend tijdsbeeld met een waarschuwing, dan wel moraal: stop met XTC.

Roanne van Voorst: Lief van je. Uitgeverij Brandt, 256 blz. € 18,50

Maarten Inghels is zowel dichter als beeldend kunstenaar. In het mooi vormgegeven boek Contact staat bij elk gedicht een origineel beeld: zo werd de titel van het gedicht ‘Wanneer wij zomer zaaien in elkaar’ met zaden van eetbare groenten ingezaaid – met een zeer natuurlijk resultaat. Inghels was van 2016 tot 2018 stadsdichter van Antwerpen. Om daar bekendheid aan te geven, verspreidde hij op ludieke wijze visitekaartjes door de stad met zijn telefoonnummer. Ook liet de dichter twaalf portefeuilles onbeheerd achter in de straten van Antwerpen met daarin diezelfde visitekaartjes. Via een keuzemenu kwam je bij een gedicht terecht. Van alle 1250 bellers staat het telefoonnummer in de dichtbundel – behalve de laatste cijfers. Ook de Stadsgedichten staan in de bundel.

Maarten Inghels: Contact. De Bezige Bij, 336 blz. € 24,99

Voor het project ‘Nieuw Licht’ worden denkers van nu gevraagd te reageren op uitspraken van denkers van toen. Aan psycholoog en schrijver Marte Kaan het verzoek The Art of Loving van de Duits-Amerikaanse Erich Fromm (1900-1980) te herlezen en dan de vraag te beantwoorden in hoeverre emoties een rol [kunnen en mogen] spelen in onze oordeelsvorming. In Onderbuik beantwoordt Kaan de vraag met een persoonlijke essay over de liefde waarin zij onder andere uitlegt hoe geestverruimend het kan werken, het rationele soms juist even te laten vieren.

Marte Kaan: Onderbuik. Nieuw licht op redelijkheid. Ambo/Anthos, 93 blz. € 10,-

    • Margot Poll