Gespuis? ‘Jongeren maken de stad echt leuker’

Gemeenteraadsverkiezingen Jongeren van 16 en 17 in Rotterdam mogen voor het eerst stemmen voor de wijkraden. Voor de meesten een eerste kennismaking met politiek, anderen zijn al volop betrokken. „Ik vind de patseraanpak niet goed.”

Skipper (16) en Ted (17), twee van de leerlingen van De Theaterhavo/vwo die vlogs opnemen waarop lijsttrekkers bij debatten zullen reageren. Foto Robin Utrecht

Eigenlijk worden Rotterdamse jongeren maar eens in de vier jaar gehoord, zo lijkt het wel met al die verkiezingsdebatten voor jongeren die vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen plaats vinden. Terwijl Rotterdam een hele jonge stad is: 22 procent van de inwoners is jonger dan 20 jaar. Nu het eenmaal weer zo ver is, blijkt dat ze wel het een en ander te vertellen hebben, maar nog niet zo goed weten hoe ze hun boodschap kunnen omzetten in nieuw beleid. Áls ze daar al aan denken.

Een hele praktische manier om daar achter te komen is het opnemen van vlogs over de stad, zo ondervonden scholieren van De Theaterhavo/vwo aan de Pieter de Hoochstraat in Delfshaven de afgelopen week. Daarop mogen de lijsttrekkers van de politieke partijen straks reageren tijdens debatten die via RTV Rijnmond en Open Rotterdam te zien zullen zijn.

De scholieren konden kiezen uit verschillende onderwerpen, zoals samen leven in een multiculturele samenleving en hoe het is om hier in Rotterdam op te groeien als jongere. Op dat laatste hebben ze nog wel het een en ander aan te merken. Zo filmden Skipper (16, havo 4 richting Theater, uit Kralingen) en Ted (17, ook havo 4 richting Theater, Blijdorp), het skatepark aan de Westblaak omdat je daar volgens hen kan zien „dat jongeren de stad echt leuker maken”. „Terwijl de gemeente ons nu behandelt als gespuis”, zegt Skipper.

Een enkele keer worden ze zelfs weggejaagd als ze met een paar vrienden staan te chillen, met blikjes drinken en een muziekje erbij. „Zoals bij de parkeergarage in het Museumpark of bij het Nieuwe Instituut. Terwijl er helemaal niet zoveel andere plekken voor ons zijn in de stad waar we even kunnen zitten.”

Eén van de oorzaken is volgens hen dat ze niet naar cafeetjes mogen, en andere uitgaansgelegenheden waar alcohol wordt geschonken sinds de leeftijd om alcohol te kopen verhoogd is tot 18 jaar. Daardoor kunnen ze ook niet naar poppodium Annabel, bij het Schieblock, als er een grote hiphop-ster optreedt van wie ze fan zijn. Voor Skipper, die zelf graag hiphopartiest wil worden, en na de havo naar de Herman Brood Academie wil, is dat een gemiste kans, vindt hij.

Het kan nu eenmaal niet, zegt eigenaar Aziz Yagoub van Annabel. De burgemeester sluit zijn zaak voor drie maanden als de politie er een minderjarige met een biertje betrapt. Dat risico neemt hij niet. „Dan moet het Rijk de leeftijd waarop je alcohol mag drinken eerst verlagen tot 16 jaar.”

Skipper veert meteen op als hij hoort wat Yagoub hen antwoordt via Whatsapp. „Goed idee! In andere landen in Europa is de leeftijd voor alcohol ook 16 jaar, zoals in Duitsland. Daar mogen we wel een biertje drinken!”

Over het feit dat de politiek, in dit geval op landelijk niveau, daarover beslist, hebben de jongens nooit nagedacht. Dat ze mogen stemmen voor de wijkraden nu ze zestien en zeventien zijn – voor het eerst in Rotterdam – wisten ze ook niet. „Vroeger had ik wel interesse in politiek”, zegt Ted. „Toen ik op de basisschool zat. Maar omdat ik er niks mee kon, heb ik me er voor afgesloten. Als ik nu zou gaan stemmen, zou ik me eerst in willen lezen om te weten wat de politieke partijen denken. Daar weet ik nu te weinig vanaf.”

Minder interesse

Uit een groot internationaal onderzoek waaraan de Universiteit van Amsterdam meewerkte, de International Civic and Citizenship Education Study, blijkt dat Nederlandse jongeren minder interesse in politiek tonen dan jongeren in veel andere landen. Met name op het punt hoe de politiek in de praktijk werkt, scoren ze laag. En dat is jammer, omdat ze wel degelijk ideeën hebben over de maatschappij waarin ze leven. En die kunnen ze ook goed formuleren, blijkt uit datzelfde onderzoek.

Dat blijkt ook uit de vlogs die de leerlingen van De Theaterhavo/vwo maken, én uit het jongerenlijsttrekkersdebat dat enkele weken geleden in De Theaterhavo/vwo plaats vond. Daar uitten verschillende leerlingen bijvoorbeeld forse kritiek op de patseraanpak van de gemeente. Voor jongeren komt die heel bedreigend over, zegt leerling Tamia (18, havo 4 richting Theater, Barendrecht). Zij ging de straat op met haar camera en trof een jongen in de Intertoys-winkel aan de Lijnbaan die haar vertelde dat de politie hem een keer staande had gehouden om te vragen hoe hij aan zijn jas kwam. „Hij had hem gewoon van zijn vader gekregen. Toen hij dat zei, mocht hij weer gaan. Maar ik vind het eigenlijk raar dat de politie je dat zomaar mag vragen. Zelfs áls hij hem van drugsgeld gekocht zou hebben, dan nog vind ik dat je niet zomaar iemand mag vragen hoe hij aan zijn kleren komt. Ik begrijp dat de politie drugscriminelen wil opsporen. Maar deze methode vind ik daarvoor niet goed. Ik vind dat ze beter hun best moeten doen om andere methodes te vinden waarvan minder mensen last hebben. Ze houden nu vooral jongens van Antilliaanse en Marokkaanse afkomst aan.”

„Het is eigenlijk jammer dat dit soort meningen van jongeren niet bij de gemeenteraadsleden terecht komen”, zegt Puck van Putte (24 jaar), voorzitter van de jongerenorganisatie van de VVD, JOVD. „Ik vermoed dat ze denken dat de drempel om naar het stadhuis te gaan heel erg hoog is. Terwijl je maar 250 handtekeningen hoeft te verzamelen om een punt op de agenda van de gemeenteraad te krijgen. Daar moeten ze dan over vergaderen.”

Zelf werd ze pas lid van de JOVD toen ze 21 jaar was, vertelt ze. Terwijl dat al kan vanaf je veertiende. „Alleen zie je dat de meeste jongeren pas gaan nadenken over politiek als ze gaan studeren.”

Er zijn maar weinig plekken waar jongeren kunnen 'rondhangen’, vinden ze. Foto Robin Utrecht

Afgehakte varkenskop

Maar dat is ook weer niet altijd het geval. Zo weet Naoual (16 jaar, havo 4 richting Theater, Berkel en Rodenrijs) al zeker dat ze nooit op de PVV zal stemmen, omdat die zich onvriendelijk uit jegens moslims. Zelf is ze voor een kwart van Marokkaanse komaf, en hoewel ze zelf niet gelovig opgevoed wordt, heeft ze daardoor al wel op jonge leeftijd te maken met de afkeer van sommige politici en hun aanhangers tegen de islam. „Mijn opa helpt bij de moskee met het open en dicht doen van het gebouw. Op een dag kwam hij om de deur open te maken, toen lag er een afgehakte varkenskop voor. Toen hij dat vertelde, deed hij daar een beetje lacherig over. Hij wilde niet laten merken dat hij dat moeilijk vond. Maar in zijn ogen zag ik dat het hem heel erg raakte.”

Dat vindt ze erg. Naoual, die later actrice wil worden en al eens gecast is door kinderzender Nickelodeon heeft wel een oplossing voor deze vorm van agressie in de samenleving. „Als iedereen nu eens tijd zou nemen om kennis te maken met elkaars cultuur, dan zie je eerder de mooie en fijne dingen daarvan, dan als je dat niet doet. Dan zou het veel fijner zijn in Nederland.”

Dat de meeste jongeren niet met hun ideeën naar de gemeenteraad stappen is helemaal niet gek, zegt docent en onderzoeker politieke communicatie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, Chris Aalberts. „Ga maar na hoeveel volwassenen lid worden van een politieke partij of zelfs alleen maar interesse in politiek hebben en een debat willen bijwonen. Dat zijn er ook maar heel erg weinig. De meeste mensen zijn met hele andere dingen bezig. En dat geldt al helemaal voor jongeren. Die hebben school, sport, dingen met vrienden. Pas als ze belasting moeten gaan betalen, gaan de meesten zich er een beetje in verdiepen.”

Jong Rotterdam

Een uitzondering op die regel is Gabriel Gomes Barros (18, havo 5 van Thorbecke Voortgezet Onderwijs). Hij zit al een paar jaar in een begeleidwonenhuis van Jeugdzorg omdat zijn grootouders niet meer voor hem kunnen zorgen en zijn moeder overleden is. Hij is lid van de cliëntenraad omdat hij invloed wilde op de manier waarop ze daar samenwonen. „Ik was ontevreden omdat de ramen niet open mochten vanwege springgevaar. Maar in de zomer was het er heel erg warm, en we hadden geen airco, alleen een ventilator. Maar die circuleerde alleen warme lucht. Daar wilde ik iets aan veranderen.”

Nu is hij een eigen partij gestart, voor jongeren: Jong Rotterdam. Dat komt ook door zijn opa, zegt hij, die als politicus hielp om Kaapverdië onafhankelijk te maken. „Maar ik ben ook koppig. Als ik geen voorbeeld in de politiek gehad had, was ik waarschijnlijk een beroepsburger geworden die bij elke vergadering zou langskomen om zijn zegje te doen.”

De website van zijn partij is even uit de lucht, maar over een paar dagen moet deze het weer doen zegt hij. Dan gaat hij volop campagne voeren en hoopt hij gekozen te worden. „De gemeente doet alsof jongeren lastig zijn, terwijl we ook kunnen helpen. Laatst wilde ik onderdak voor een man die helemaal geen geld meer had regelen, hij stond te liften. Toen belde ik de politie daarvoor. Omdat hij geen Nederlander was, kon hij geen pasje voor de nachtopvang krijgen. Dus dat was een probleem. De politie heeft ons echter nooit laten weten wat ze met hem gedaan hebben. We werden weggestuurd omdat we nog maar kinderen waren. Terwijl ik had willen weten hoe de man was terechtgekomen.”

Of Gabriel nu wel of niet gekozen wordt bij de raadsverkiezingen, één ding wil hij alvast kwijt. „Als de raad voor elke vergadering tien minuten agendeert waarin jongeren een puntje aan de orde kunnen stellen, wordt er beter naar ons geluisterd dan nu.” En dan niet alleen tijdens de tweewekelijkse vergadering van de voltallige gemeenteraad, maar ook die van commissies, zoals voor Veiligheid. Dan zou hij burgemeester Aboutaleb, die verantwoordelijk is voor de veiligheid, vertellen dat agenten beter moeten luisteren naar jongeren die proberen te helpen.