‘The Shape of Water’ beste film? Via gokkantoren zijn Oscars te voorspellen

Oscars Wie de wedkantoren volgt, weet welke films en acteurs de meeste kans maken op een gouden beeldje.

Foto Jack English

Wie wint zondag de Oscars? De 7.258 leden van The Academy konden tot dinsdag stemmen, de uitslag ligt nu in verzegelde enveloppen in de kluis van PriceWaterhouseCoopers. Die overhandigt ook na het fiasco van vorig jaar de enveloppen. Toen had een partner van PWC het zo druk met twitteren en selfies maken dat presentatoren Warren Beatty en Faye Dunaway de verkeerde envelop kregen en musical La La Land per abuis tot winnaar beste film uitriepen.

Het 90ste Oscargala van The Academy of Motion Picture Arts and Sciences wordt ook zonder zo’n spectaculaire finale interessant. Want het veld is sterk, veel films vallen in de prijzen en er zijn volop vraagtekens.

De pikzwarte komedie Three Billboards Outside Ebbing, Missouri is favoriet voor drie zware Oscars: beste film, actrice, mannelijke bijrol. Horrorromance The Shape of Water verzilvert drie van de 13 nominaties: beste regie, production design, muziekscore. Churchill-biopic Darkest Hour krijgt er twee (acteur, make-up), net als sciencefictionfilm Blade Runner 2049 (cinematografie, visuele effecten), Dunkirk (sound editing, sound mixing) en Coco (animatie, song). Beste bewerkte scenario gaat naar Call Me By Your Name, origineel scenario naar Get Out, kostuums naar Phantom Thread.

Of toch niet? Veel Oscarraces zijn dit jaar onvoorspelbaar. De afgelopen jaren konden we een vrij accurate prognose doen op basis van oddschecker.com. Op internet kan je volop gokken op Oscarraces: oddschecker houdt bij waar je de beste gokjes afsluit. De marges zijn dit jaar krap.

De Oscarrace is een van de vele ‘specialiteitenmarkten’ voor gokkantoren, die zich sinds 1963 niet meer beperken tot sport. Tegenwoordig kan je gokken op verkiezingsuitslagen of literaire prijzen. Op de Oscars wordt deze week grof ingezet, maar ook op wie zondag de langste acceptatiespeech houdt of het beeldje per ongeluk laat vallen.

Om inzet en opbrengst zo op elkaar af te stemmen dat bookmakers altijd winst maken (dat heet ‘Dutch Book’) raadplegen gokkantoren nu dus ook filmexperts als risico-analisten. Zij helpen de odds vast te stellen. Hoe werken die? Neem de odds voor de Oscar voor beste film. De populairste gok, volgens oddschecker, is 1/1 op Three Billboards. Ofwel: bij een zege krijg je voor een euro inzet, een euro. Weinig winst dus: een favoriet. De odds van naaste rivaal The Shape of Water bedragen 15/8: voor elke euro inzet bijna twee euro winst (15 op 8 euro). Dat is een nek-aan-nekrace, terwijl ook Get Out en Lady Bird nog sterke outsiders zijn.

Juist de allerbelangrijkste Oscar – beste film – blijkt al jaren onvoorspelbaar, mede dankzij de zeer complexe, getrapte telling. Vorig jaar versloeg de kleine arthousefilm Moonlight zo verrassend musical La La Land, in 2016 bleef de bedaagde journalistenfilm Spotlight spektakelwestern The Revenant voor, in 2015 versloeg arty Birdman op de valreep Boyhood.

Onzekerheid

De Oscars voor beste regie (Guillermo del Toro) en de vier acteer-Oscars lijken vast te liggen, bij kleinere Oscars is het vaak serieus gokwerk. Jordan Peele (Get Out) is favoriet voor beste originele script, Greta Gerwig (Lady Bird) noch Martin McDonagh (Three Billboards) zijn kansloos. Baby Driver, virtuoos gemonteerd op popmuziek, leidt bij beste montage, maar het chronologisch complexe Dunkirk zit er dichtbij. Bij visual effects zit er nauwelijks licht tussen War for the Planet of the Apes en Blade Runner 2049, bij niet-Engelstalige film tussen transgenderdrama Una Mujer Fantástica en kunstsatire The Square.

Vanwaar die onzekerheid? Het electoraat van de Oscars is bekend. The Academy, Hollywoods insiderclub, telt 7.258 leden en woont vooral in en rond Los Angeles, met kolonies in San Francisco, New York en Londen. Tot voor kort was The Academy oud (gemiddeld 63), wit (94 procent) en mannelijk (76 procent). De ruim duizend leden die daar in de afgelopen twee jaar bijkwamen zijn gemiddeld iets jonger, vrouwelijker en gekleurder.

The Academy is een groot dorp waarin iedereen elkaar kent. Oscarcampagnes zijn aan zeer strenge regels gebonden, fluistercampagnes hou je niet tegen. Maar peilingen zijn er niet, dus wie geen ‘influencers’ binnen The Academy kent, behelpt zich met andere data: analyse van taalgebruik in recensies, voorspellingen van pers, experts en succesvolle deelnemers aan ‘Oscarpools’ (website GoldDerby), of prestaties in het ‘voorseizoen’ (website FiveThirtyEight).

Het Oscargala vormt de apotheose van een lang ‘prijzenseizoen’. De winnaar van de publieksprijs op het Toronto Filmfestival in september wacht meestal Oscarglorie: dat was vorig jaar Three Billboards. Maar in december komt het seizoen echt op stoom, als filmcritici in staten en steden hun beste film kiezen. Die werken als ‘endorsements’, steunbetuigingen van machtige personen en organisaties die bij elke Amerikaanse verkiezing een rol spelen. Die ‘endorsement-fase’ eindigt met de Golden Globes begin januari.

Dan volgen vakprijzen en rode lopers van de ‘guilds’ (vakbonden) voor acteurs, regisseurs, scriptschrijvers. Die geven een indicatie van het stemgedrag van de 17 ‘branches’ van The Academy: wie wint bij acteursvakbond SAG ligt vermoedelijk ook goed bij de acteerbranche, met 1.218 leden het grootste stemblok binnen The Academy. En de Britse Bafta’s zeggen veel over het humeur van de Britse leden.

Chic drama de voorkeur

Over stemverhoudingen binnen The Academy gaan verhalen. Dat traditioneel, chic drama de voorkeur heeft van de ‘wezen van The Academy’: de ruim een kwart (1.916) leden die geen eigen Oscar hebben: managers, agenten, reclamemensen. Acteurs, regisseurs of schrijvers zouden voor grensverleggend gaan, technische beroepen – de ‘biefstukfractie’ – voor spektakel.

Maar als geheel hecht The Academy aan niveau en prestige: komedies en superheldenfilms komen zelden in aanmerking, zelfs feministische als Wonder Woman niet. Dit tot verdriet van organisatoren van het Oscargala: nominatie van grote publieksfilms vertaalt zich in hogere kijkcijfers.

Maar dit jaar speelde #MeToo een grote rol bij de selectie van de Oscarkandidaten. Hollywood ligt al jaren onder vuur wegens onderhuids racisme, daar kwam door de val van producer Harvey Weinstein in oktober seksisme bij. Dat zou vrouwelijke outsiders - Greta Gerwig (Lady Bird) en Dee Rees (Mudbound) in de kaart kunnen spelen. En geeft men Donald Trump opnieuw de middenvinger met een Oscar voor documentaire Last Man in Aleppo? Het besluit de Syrische producer geen inreisvisum te verlenen, werd pas teruggedraaid na sluiting van de stembussen. Het zou jammer zijn voor Agnès Varda’s Visages Villages.

Beste film

Grote kanshebbers:

Three Billboards Outside Ebbing, Missouri

The Shape of Water

Overige nominaties:

Call Me by Your Name, Darkest Hour, Dunkirk, Get Out, Lady Bird, Phantom Thread, The Post

Beste regie

Grote kanshebbers:

Guillermo del Toro (The Shape of Water)

Christopher Nolan (Dunkirk)

Overige nominaties:

Jordan Peele (Get Out), Greta Gerwig (Lady Bird), Paul Thomas Anderson (Phantom Thread)

Beste actrice

Grote kanshebbers:

Frances McDormand (Three Billboards Outside Ebbing, Missouri)

Saoirse Ronan (Lady Bird)

Overige nominaties:

Sally Hawkins (The Shape of Water)

Margot Robbie (I, Tonya)

Meryl Streep (The Post)

Beste acteur

Grote kanshebbers:

Gary Oldman (Darkest Hour)

Daniel Kaluuya (Get Out)

Overige nominaties:

Timothée Chalamet (Call Me by Your Name), Daniel Day-Lewis (Phantom Thread), Denzel Washington (Roman J. Israel, Esq.)

Beste vrouwelijke bijrol

Grote kanshebbers: Allison Janney (I, Tonya)

Laurie Metcalf (Lady Bird)

Overige nominaties:

Mary J. Blige (Mudbound)

Lesley Manville (Phantom Thread)

Octavia Spencer (The Shape of Water)

Beste mannelijke bijrol

Grote kanshebbers:

Sam Rockwell (Three Billboards Outside Ebbing, Missouri)

Willem Dafoe (The Florida Project)

Overige nominaties:

Woody Harrelson (Three Billboards Outside Ebbing, Missouri)

Richard Jenkins (The Shape of Water)

Christopher Plummer (All the Money in the World)

Beste originele script

Grote kanshebbers:

Get Out

Lady Bird

Overige nominaties:

The Big Sick

The Shape of Water

Three Billboards Outside Ebbing, Missouri

Beste bewerkte script

Grote kanshebbers:

Call Me By Your Name

Mudbound

Overige nominaties:

The Disaster Artist

Logan

Molly’s Game

Beste niet-Engelstalige film

Grote kanshebbers:

Una Mujer Fantastica (Chili)

The Square (Zweden)

Overige nominaties:

The Insult (Libanon)

Loveless (Rusland)

On Body and Soul (Hongarije)

Beste animatiefilm

Grote kanshebbers:

Coco

The Breadwinner

Overige nominaties:

Ferdinand

Loving Vincent