Opinie

    • Arjen Fortuin

Eén van de acht: in 1972 was alle televisie ‘slow television’

Zap NPO 1 had woensdag anderhalf uur uitgetrokken voor een integraal herhaalde aflevering van Mies Bouwmans Eén van de acht. De duik in het verleden was fascinerend.

Mies Bouwman belt een willekeurige Nederlander in Eén van de acht (1972)

Ouderen zijn vaak leuker dan de programma’s waar ze in figureren. Zoals de man die naar het scherm van een smartphone tuurt: „Simkaart is vergrendeld”, leest hij. „Als ze mij maar niet vergrendelen.” Hij is een van de acht ouderen die in De wereld volgens 80-jarigen door de innemende SBS-presentator Viktor Brand worden ingewijd in het moderne leven – of wat SBS voor het moderne leven houdt.

In de eerste aflevering kwam dat neer op een huis vol moderne snufjes (en héél veel knopjes), een zelfrijdende auto, een escape room, online sushi bestellen, lessen in urban dance en aan het eind van de rit met zijn allen in de hot tub. Zoals de zussen Jo en Bep zeggen: „Dat maak je nooit meer mee, met Viktor in bad.” Waarna de zwembroek van de presentator wordt gerecenseerd en in orde bevonden.

Er was al gegrapt: „We gaan niet meteen aan elkaar zitten.” Alsof de ouderen van plan waren om hun retraite om te toveren in een variant van Temptation Island. Voorlopig slapen de vier mannen uit de groep apart, om het gevaar van snurkhinder in te perken. Ze moeten een maand in het huis blijven, er komen ook nog jongeren bij.

De wereld volgens 80-jarigen is makkelijke televisie, voor zowel kijker als maker. Want wanneer het eten wordt bezorgd, kan men uiteraard het knopje niet vinden waarmee het tuinhek op afstand wordt bediend. (En als je dan naar buiten loopt om het hek met de hand open te doen, blijkt dat dát niet kan.) Het wordt tijd voor een ontknopping van het moderne bestaan.

Vanzelfsprekend kostte het bestellen van sushi („van die opgerolde toestandjes”) via een tablet de ouderen hoofdbrekens. De ontsnapping uit de escape room duurde erg lang en vergde veel aanwijzingen. Bij het naar buiten kruipen stootte een van de ouderen ook nog zijn hoofd. De symboliek had iets pijnlijks: ouderdom is natuurlijk al een soort escape room – maar dan zonder uitgang.

Best hoor, dat van knopjes en computers vergeven huis. Maar liever had ik gezien dat deze acht bejaarden waren geteleporteerd naar de integraal herhaalde aflevering van Mies Bouwmans Eén van de acht, waar NPO 1 anderhalf uur voor had uitgetrokken. Ja, anderhalf uur – in 1972 was alle televisie slow television.

De duik in het verleden was fascinerend. Zo moesten de kandidaten een menselijk skelet in elkaar zetten, waarna het resultaat werd beoordeeld door een dokter uit de zaal. Die ontpopte zich in al zijn onderkoeldheid als een preïncarnatie van Maarten van Rossem: „Ik dacht niet dat je hier heel ver mee zou komen.”

De deelnemers kregen een bizarre buk- en strekoefening met een stoel voor de kiezen die ik nog steeds niet begrijp. Er waren clown- en zangacts, een taalopgave en het klassiek geworden geheugenspel met de lopende band. Het duurde allemaal wel heel erg lang voor me, daar voelde ik me dan weer heel eenentwintigste-eeuws in.

Lees ook: : Mies, de eerste presentator zonder achternaam

Intussen kon ik mijn ogen niet van de snoeren afhouden. De draad aan de telefoon, maar vooral die aan de microfoon. Mies Bouwman vloog van links naar voor en van rechts naar achter over het podium met die sliert achter zich aan, maar toch raakte er niets in de knoop en struikelde er niemand. Zulke snoervirtuositeit komt nooit meer terug.

Aan het eind van de rit is de conclusie dat we zijn geëvolueerd van een leven vol snoeren waar niemand over struikelde naar een wereld vol knopjes die niemand begrijpt.

    • Arjen Fortuin