Recensie

Benevelde voorstelling van De Warme Winkel in geheim theater

Theater Op een geheime locatie waagt theatergroep De Warme Winkel zich voor het eerst aan een boekbewerking. Het publiek krijgt wodka en leest elkaar voor.

Acteur Vincent Rietveld staat achter een lessenaar en leest voor. Een fles binnen handbereik. Foto Sofie Knijff

„Vanavond is het zover”, laat toneelgezelschap De Warme Winkel per sms-bericht weten op het verzoek de nieuwe voorstelling te mogen bezoeken. De locatie is geheim, „ergens in het centrum van Amsterdam”. En vol goede moed voegt het bericht eraan toe: „Love”.

Met die laatste liefdevolle aanmaning betreden we een klein theater, waar de genodigden elkaar begroeten alsof ze uitverkorenen zijn. Het tijdstip van verzamelen is ongewoon, 19.00 uur. Er heerst een andere spanning dan gebruikelijk bij een première. Met recente uitvoeringen als Requiem voor De Warme Winkelen Majakovski Oktober bewijst het roerige gezelschap dat elke nieuwe voorstelling nooit op een eerdere zal lijken.

Wel verklapt het gezelschap dat er een „boekbewerking op het programma staat”, een trend waarmee hele generaties Europese regisseurs groot zijn geworden. De Warme Winkel wilde zich hiertoe nooit verlagen, maar „capituleert nu met overgave”. Het boek heet Moskou op sterk water (1969) van de Russische schrijver Venedikt Jerofejev, een briljante satirische roman vol drankzucht.

Dooltocht

Tussen de theatergordijnen staat acteur Vincent Rietveld achter een lessenaar, een glas wodka naast zich en een fles binnen handbereik. Hij vouwt het boek open en leest voor, stamelend, haperend, naar het schijnt al beneveld, zonder op te kijken naar de bezoekers, urenlang. De houten stoeltjes waarop we zitten beginnen te kraken. Aanvankelijk is het tergend, maar gaandeweg wordt het fascinerend. De dooltocht die Jerofejevs ik-figuur maakt, lijkt op de tocht die de toeschouwers moesten ondernemen naar deze geheime plek.

Het is schitterend hoe Rietveld verhaalt over het befaamde Kremlin dat de hoofdpersoon maar niet weet te vinden terwijl hij wel aldoor bij het Koerskstation uitkomt. Vandaar vertrekt namelijk de trein naar Petoesjki, 125 kilometer en ruim twee uur verderop, waar zijn geliefde woont. Of zij werkelijk bestaat of dat ze een hersenschim is van zijn doordrenkte brein blijft in het midden.

Foto Sofie Knijff

Geratel van treinwielen

De dronkemansdwalingen voeren de hoofdpersoon naar de Tjsechovstraat voor een „kruidenwodka”, later gevolgd door bier, sherry, meer wodka. Aan het slot gooit hij alle dranken door elkaar tot een welhaast dodelijke mix. Rietveld lijkt, van alle wodka, ineen te zijgen, maar aan het slot schuift hij het boek weg en verhaalt tot middernacht over nog meer alcoholische omzwervingen. Hoe kan het dat zijn geest glashelder is?

Het publiek krijgt wodka uitgereikt en schikt de stoelen zodanig, dat het is alsof we zelf een eindeloze treinrit ondernemen naar gedroomde geliefdes. Het geratel van treinwielen klinkt op in het theater en geeft echt het idee dat we onderweg zijn. Zelfs krijgen we de tekst uitgereikt en lezen elkaar voor, als een grote roezige treinfamilie. Reisbegeleider Carel Helder geeft regieaanwijzingen en vult de glazen bij.

Acteur Ward Weemhoff zorgt voor een verrassende geestesverschijning. Naarmate de roes toeneemt, krijgt de gedroomde geliefde satanische trekken: ze heeft felrood haar en overweldigt de arme dronkaard met haar overbloezende lichaam.

Deze radicale voorstelling is een statement: als een boekbewerking voor theater toch moet, dan het héle boek, zonder tekst te schrappen of passages te vervangen door gespeelde scènes. De hellevaart heeft het effect van een alcoholische beproeving: zoet en kwellend tegelijk. Deze boekbewerking is een ijkpunt.

    • Kester Freriks