Opinie

Geboorteverlof mag niemand uitsluiten

Van twee naar vijf dagen doorbetaald verlof, en nog eens vijf weken tegen 70 procent van het loon. Met het wetsvoorstel Invoering extra geboorteverlof voert het kabinet zijn voornemen uit het regeerakkoord snel uit, om het verlof na geboorte van een kind uit te breiden.

Dat is positief. Het meer betrekken van de partner bij de vroege zorg na geboorte heeft alleen maar voordelen, voor kind en beide ouders. Met het wetsvoorstel volgt het kabinet dan ook wat al gebeurt bij veel bedrijven in de advocatuur, de accountancy, de financiële sector en de technologiebranche. Microsoft zei begin dit jaar zes weken partnerverlof in te voeren.

Dat is de voorhoede. Straks gaat het extra geboorteverlof echter op voor alle ondernemingen, groot of klein, welvarend of sappelend. Hier spelen twee kwesties. De eerste is dat er in Den Haag een soort van modelonderneming lijkt te bestaan met minstens een paar honderd werknemers, een goed bemande personeelsafdeling die telkens alle nieuwe regels kent en doorvoert, en de flexibiliteit om mensen probleemloos te vervangen. Het gros van de bedrijven in Nederland is echter veel kleiner.

Lees hier meer over het geboorteverlof.

Het tweede mogelijke probleem is dat de geboorteverlofregeling zoals die nu wordt voorgesteld voor een tweedeling kan zorgen. Hij geldt, ten eerste, alleen voor vaste werknemers. Veel zelfstandigen hebben gekozen voor de vrijheid, met alle voor- en nadelen. Er zijn evenwel ook veel minder vrijwillig zelfstandigen. En er is een groot leger aan zogenoemde flexwerkers. In die beide laatste groepen zitten relatief veel minder hoog opgeleide mensen.

Elke nieuwe potentiële last is voor kleinere ondernemers een nieuw risico bij het vast aannemen van mensen. Doorbetaling bij ziekte is nog steeds een veel aangehaald obstakel bij bedrijven.

Lees ook: Een fantastische stap maar we zijn er nog lang niet.

Bovendien wordt in de voorgestelde verlofregeling 70 procent van het loon uitbetaald, door het UWV. Dat zullen veel jonge ouders met lagere lonen zich minder makkelijk kunnen permitteren, zodat de kans groot is dat zij van de regeling af zullen zien. Nu is het goed mogelijk dat die 70 procent later via de cao wordt aangevuld, maar dat zal aannemelijker zijn in bedrijfstakken die goed lopen en zich dit kunnen permitteren.

Zo dreigt deze wet Invoering extra geboorteverlof alleen ten goede komen aan vaste werknemers. Die moeten zich bovendien een tijdelijke inkomstenderving willen en kunnen veroorloven, of in een bedrijfstak (en overheid) werken waar over verdere compensatie te praten valt. Onbedoeld krijgt het partnerverlof zo een elitair tintje.

Bedrijven hebben een maatschappelijke functie: zij zijn de biotoop waarin de burger een fors deel van zijn of haar leven doorbrengt. In die zin is het onvermijdelijk dat een partnerverlof, indien gewenst, van bovenaf wordt opgelegd en door de onderneming moet worden uitgevoerd.

Maar het mag niet zo zijn dat straks alleen de bovenlaag van de samenleving gebruik gaat maken van het geboorteverlof. En dus vooral de kinderen van die bovenlaag van de positieve invloed van meer gezamenlijke ouderzorg genieten. Dat tegengaan wordt ingewikkeld. Het Wetsvoorstel zoals het er nu ligt maakt een ondoordachte en incomplete indruk. Wellicht dat het veranderen en ophogen van de vergoeding van 70 procent naar 100 procent van het loon al wat zou helpen. Wie voor zijn of haar pasgeborene zorgt is niet ziek, en niet werkloos. En moet zich dit kunnen permitteren.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.