Opinie

    • Maarten Schinkel

Trumps man bij de Fed krijgt het zwaar

Trump wilde een ‘eigen man’ aan het hoofd van de Federal Reserve. Jerome Powells uitgangspositie is niet benijdenswaardig.

Hij leek saai, de eerste halfjaarlijkse voordracht die Jerome Powell gisteren gaf voor het Amerikaanse Congres. Maar schijn bedriegt. Powell is de opvolger van Janet Yellen als voorzitter van de Amerikaanse centrale bank. President Trump gunde Yellen slechts één termijn, hetgeen best ongebruikelijk is. Het hebben van een ‘eigen man’ aan het hoofd van de Federal Reserve was belangrijker in het sterk gepolariseerde politieke klimaat van de Verenigde Staten.

Powells uitgangspositie is niet benijdenswaardig. Volgens de jongste ramingen van het IMF groeit de Amerikaanse economie dit jaar met 2,7 procent en volgend jaar met 2,5 procent. Die groei is deels afkomstig van een enorme begrotingsimpuls, veroorzaakt door Trumps belastingplan van eind 2017 én een uitgavenverhoging van eerder deze maand.

Het Amerikaanse begrotingstekort zal hierdoor stijgen naar bijna zes procent van het bruto binnenlands product (bbp). Dat is nog nooit vertoond in een periode dat er hoogconjunctuur is én er geen grote militaire inspanningen zijn.

De lagere kosten voor het bedrijfsleven lijken voorlopig vooral ten goede te komen aan aandeelhouders, niet aan werknemers.

Het maakt de VS kwetsbaar. Bij een typische recessie stijgt het tekort een procent of vijf, hetgeen het boven de tien procent zou brengen. Nu al zijn de financiële markten nerveus over de financieringsbehoefte van de overheid, die dit jaar verdubbelt tot rond de 1.000 miljard dollar.

Tegelijk lopen de schulden op, en niet alleen die van de overheid. Dinsdag becijferde Financial Times op basis van gegevens van de Amerikaanse banktoezichthouder dat de achterstand voor creditcardschulden in de VS gestegen is naar het peil van 2011, in het midden van de Grote Recessie. Ook de achterstand bij hypotheekaflossingen loopt op. Je zou op basis hiervan kunnen concluderen dat veel Amerikanen moeite hebben om rond te komen, zelfs nu de werkloosheid sterk is gedaald en de economie al een jaar of zeven achtereen groeit.

Maar dat belastingplan dan? De lagere kosten voor het bedrijfsleven lijken voorlopig vooral ten goede te komen aan aandeelhouders, niet aan werknemers. Amerikaanse bedrijven kondigden tot nu toe al 171 miljard dollar aan inkoopplannen van eigen aandelen aan. Vorig jaar rond deze tijd was dat nog maar 76 miljard.

Wat moet Fed-voorzitter Powell doen? De inflatie loopt wat op in de VS en is nu 2,1 procent, bij een kerninflatie (zonder energie en voeding) van 1,5 procent. Powells Fed zal de rente in stapjes moeten gaan verhogen, met 0,75 procentpunt in 2018, of zelfs iets meer. Maar tegelijkertijd kan de nieuwe voorzitter onder druk komen het niet te gek te maken.

Wat? Politieke druk op een Fed-voorzitter? Maak je geen illusies. Wie dinsdag de grofgebekte inleiding hoorde van de Texaanse Republikein Jeb Hensarling kon niet anders dan constateren dat alle conventies en beleefdheden op dit punt allang overboord zijn. In Davos praatte minister van Financiën Mnuchin de dollar naar beneden. Dat was lange tijd totaal not done in het internationale circuit, maar hij trok zich daar niets van aan.

De druk op Powell kan dus toenemen. Met een overheid met hoge tekorten en een oplopende schuld, en de gewone Amerikaan in hetzelfde schuitje, komt een te snelle en te grote rentestijging slecht uit. In zijn transactionele aanpak van de politiek zal Trump een wederdienst verwachten van zijn nieuwe man bij de centrale bank. De grote vraag van dit jaar wordt hoe sterk Powell in zijn nieuwe schoenen staat.

Maarten Schinkel schrijft over economie en financiële markten.

    • Maarten Schinkel