Nieuwe munt komt eraan, nu die nieuwe interneteconomie nog

Cryptovaluta Berichten-app Telegram komt met een nieuwe digitale munt. Critici betwijfelen de betrouwbaarheid en waarschuwen voor overwaardering. Het is aan oprichter Pavel Doerov (de ‘Russische Zuckerberg’) om de enorme beloftes waar te maken.

Doerov in 2016 tijdens het Mobile World Congress in Barcelona, de grootste telecombeurs ter wereld. Foto Chris Ratcliffe/Bloomberg

„Nu is blockchaintechnologie ongeveer waar de automobiel in 1870 was: vlak voor de doorbraak naar de mainstream”, ronkt het prospectus van Telegram. Die doorbraak wil het bedrijf zelf maar wat graag forceren.

Telegram, een alternatief voor WhatsApp dat tot nu toe vooral populair is onder techneuten en mensen die privacy belangrijk vinden, doet waarschijnlijk in maart een initial coin offering (ICO). Het bedrijf achter de app brengt binnenkort de digitale munt Gram uit, die in de toekomst onder meer gebruikt kan worden voor aankopen in de berichtenapp. Telegram wil zijn app uitbouwen tot een veel groter anoniem internetplatform met bijvoorbeeld ook een digitale portemonnee voor cryptovaluta’s. Veel van die diensten moeten lopen via een blockchain, een digitaal register van transacties in een digitale munteenheid.

Private investeerders zijn zeer enthousiast. Zij konden afgelopen maand al intekenen op de munt en dat leverde 850 miljoen dollar op (690 miljoen euro), blijkt uit een document van de Amerikaanse beurswaakhond SEC. Telegram is nu bezig om met een nieuwe ronde bij private investeerders nog eens 1,15 miljard dollar op te halen. Daarmee wordt het waarschijnlijk de grootste ICO tot nu toe. De komende weken moet ook een groter publiek kunnen intekenen op de munten, is het plan.

„Telegram is in 2013 opgericht door libertariërs om vrijheid te waarborgen”, staat er trots in de zogeheten primer, het zeer beknopte prospectus. Het uitgelekte document biedt een mooi kijkje in dromen over een nieuw, peer-to-peer, vrijwel niet te reguleren internet waar monopolisten, overheden en banken een veel kleinere rol spelen dan nu. „Een hele nieuwe economie zal geboren worden, vol met diensten en goederen die betaald worden met cryptovaluta’s.”

Lees ook: ‘Niet alle digitale beursgangen zijn slecht’

‘Greater fools theory’

Maar, zoals vaker bij cryptovaluta, er klinken tegelijkertijd serieuze waarschuwingen over de betrouwbaarheid en overwaardering. Marc van der Chijs, één van de bekendste Nederlandse ondernemers in cryptovaluta’s, is niet enthousiast over Telegram, mailt hij: „Ik doe niet mee. De waardering is mij veel te hoog en ze halen veel te veel geld op met hun ICO. Dit loopt natuurlijk nooit goed af. De vroege investeerders kunnen best leuk verdienen aan deze ICO, maar dat is dan pure speculatiewinst.”

Van der Chijs refereert aan de greater fool’s theory: „Hopen dat er iemand is die nog dommer is en er nog meer voor wil betalen.” Dat is op zich geen zeldzaamheid in de wereld van cryptovaluta’s. En Telegram heeft de statistieken niet mee: deze week bleek uit cijfers van statistiekensite Tokendata dat van de 902 projecten die vorig jaar een ICO deden, 46 procent nu al gestopt is. „Waarschijnlijk gebruiken de meeste mensen die nu de munt van Telegram kopen niet eens Telegram!”, aldus Van der Chijs. Met andere woorden: wat hebben de vroege investeerders straks aan al hun Grams? Uit het prospectus blijkt bovendien dat mensen die instappen in de ICO van Telegram hun munten nu al betalen, maar pas op zijn vroegst eind dit jaar zullen ontvangen.

Studio NRC

Ook oplichters zien hun kans schoon vanwege de groeiende hype. Er duiken de laatste tijd diverse nepwebsites op waarop geïnteresseerde beleggers worden gelokt met frauduleuze deals met bijvoorbeeld niet-bestaande Telegram-munten. Toezichthouder AFM waarschuwt al langer voor oplichtingspraktijken rondom initial coin offerings.

Experimenteel en conceptueel

De plannen en de technische uitwerking van Telegram zelf zijn allemaal nog zeer conceptueel en experimenteel. Een duidelijk verdienmodel is er ook nog niet. Maar de oprichter Pavel Doerov heeft wel een indrukwekkend cv. Hij richtte VKontakte op, zeg maar het ‘Russische Facebook’. Doerov vertrok in 2014 noodgedwongen bij zijn eigen bedrijf, en uit Rusland, nadat hij naar eigen zeggen ruzie kreeg met het Kremlin over het delen van gegevens van gebruikers met de overheid. Hij zit nu in Dubai.

Lees ook: Russische Zuckerberg werkt aan cryptomunt in de woestijn

Telegram zegt inmiddels bijna 200 miljoen maandelijks actieve gebruikers te hebben. Het is nog geen serieuze concurrent voor Facebook-dochter WhatsApp (1,5 miljard gebruikers), maar met de extra miljarden van de ICO op zak komt dat mogelijk wel dichterbij.

Nog een reden waarom veel investeerders er vertrouwen in hebben: Telegram is populair onder techexperts en privacyactivisten (en iedereen die anoniem wil blijven) omdat de techniek achter de berichtenapp past bij de privacyvriendelijke boodschap van het bedrijf. Telegram heeft op allerlei verschillende plekken servers staan, in verschillende landen met diverse wetgeving. Het versleutelt alle berichten. Dat doet WhatsApp ook, maar Telegram biedt een alternatieve berichtenapp die géén eigendom is van één van de dominante techbedrijven.

Een stateloos, anoniem, strikt versleuteld sociaal medium dat door een wereldwijd netwerk van gebruikers gefinancierd wordt, buiten banken of aandelenbeurzen om: dat is de visie van de Telegram-oprichters. „Cryptovaluta en blockchains kunnen de wereld veiliger maken en ervoor zorgen dat mensen onafhankelijker worden van hun regeringen”, staat er in het prospectus. Enorme beloftes – die alleen nog wel even waargemaakt moeten worden.

Lees ook het vragenstuk over cryptovaluta: Alles wat je wilt weten over bitcoin maar nooit durfde te vragen
    • Wouter van Noort