Meer onderzoek naar integriteit door gemeenten

Integriteitsschendingen

Bij ruim helft van gemeentelijke onderzoeken worden integriteitsschendingen vastgesteld.

De 25 grootste gemeenten hebben de afgelopen vijf jaar ruim 1.900 mogelijke integriteitsschendingen van bestuurders of ambtenaren onderzocht. In 1.089 gevallen (57 procent) werd een overtreding geconstateerd. Dat blijkt uit onderzoek door NRC.

NRC vroeg met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) bij de grote gemeenten cijfers en achtergronden op over hun integriteitsbeleid in de periode 2012-2016. Rotterdam en Amsterdam, de enige twee gemeenten die een eigen integriteitsbureau hebben, doen met afstand de meeste integriteitsonderzoeken. Rotterdam 691 keer, Amsterdam 505 keer.

Ter vergelijking: Arnhem, naar grootte de veertiende gemeente, rapporteerde afgelopen vijf jaar slechts zeven integriteitsonderzoeken, Utrecht, vierde gemeente, 22.

Een van de belangrijke trends: tussen 2013 en 2015 is er een duidelijke stijging in het aantal integriteitsonderzoeken dat gemeenten lieten uitvoeren (van 339 naar 432). In 2015 en 2016 lijkt het aantal gestabiliseerd rond de 400.

Een kwart van de onderzochte schendingen (482) betreft fraudezaken, zoals gesjoemel met declaraties van reiskosten, omkoping en diefstal. Ook komt het vaak voor dat ambtenaren worden onderzocht vanwege mogelijk misbruik van gemeentelijke middelen (203 keer) zoals het niet-werkgerelateerd raadplegen van gemeentelijke systemen, belangenverstrengeling (193 keer) of ongepast gedrag op de werkvloer (192 keer).

Declaratiefraude, iPads jatten, nephorloges slijten: de integriteitskwesties bij 25 gemeenten

Rotterdam het strengst

In Rotterdam werden tussen 2012 en 2016 niet alleen de meeste onderzoeken uitgevoerd, de gemeente was ook het strengst voor overtreders van de integriteitsregels. Met 93 strafontslagen voor ambtenaren (waarvan twintig voorwaardelijk) was Rotterdam ruimschoots de strengste. Amsterdam volgt op plaats twee met 48 onvoorwaardelijke strafontslagen, Den Haag staat derde met twintig strafontslagen, waarvan één voorwaardelijk.

De meeste onderzoeken voeren gemeenten zelf uit, maar in ruim honderd gevallen namen zij een extern bureau in de arm. In totaal gaven de gemeenten 4,2 miljoen euro uit aan dit soort fraude- en integriteitsonderzoeken.

Rotterdam is zich bewust van de koppositie. Een voorlichter wijt dat aan de aandacht die de gemeente heeft voor integriteit. „Doordat meldpunten decentraal georganiseerd zijn, is de afstand tot het meldpunt klein en zijn medewerkers bereid te melden.”