Column

Erg pijnlijk foutje. Maar van wie? En waarom?

Ik moet iets vertellen dat u eigenlijk niets aangaat. Volgens Google Maps woon ik ruim 50 kilometer van station Amsterdam Sloterdijk. Op maandagen werk ik thuis. En laatst, maandag 5 februari, 12.16 uur, mailden TNS Nipo en de provincie Noord-Holland me: „U ontvangt deze mail omdat u nu in de buurt van station Amsterdam Sloterdijk bent.”

Ik keek naar buiten. De appelboom van de buren stond er nog.

De mail bevatte een vragenlijst voor onderzoek naar ‘ov-knooppunten’. Als ‘bedankje’ maakte ik kans op een waardebon van 50 euro: ‘Klik hier om te starten.’

Nu weet iedereen dat je niet moet klikken op gemailde links van onbekenden, dus ik dacht: eerst TNS Nipo benaderen. Het intrigeerde me ook dat het bedrijf onjuiste kennis over me had, dus ik zette erbij: misschien schrijf ik erover.

De reactie kwam van Kantar, waartoe TNS Nipo behoort. Het bedrijf legde per mail uit dat TNS Nipo data verzamelt voor de provincie om de dienstverlening rond stations te verbeteren. Daarvoor gebruikt TNS Nipo gegevens van een aanbieder van gratis wifi. Deze had die dag het MAC-adres van mijn telefoon nabij Sloterdijk gesignaleerd, en dit aan mijn mailadres gekoppeld – want dat zou ik eerder hebben opgegeven om gratis wifi te krijgen.

Klein probleem: hier klopte niets van. Het betreffende MAC-adres hoorde niet bij mijn telefoon. En ik geef nooit een mailadres voor gratis wifi.

Kantar, dat volgens Noord-Holland 45.000 euro voor dit onderzoek opstrijkt, gaf na enkele weken toe dat het een vergissing had begaan: het heeft zijn bestanden nu ‘opgeschoond en geactualiseerd’.

Je kunt zeggen: och, een foutje. Maar het lijkt me nogal zorgelijk als bedrijven in opdracht van overheden onjuiste verblijfplaatsen van burgers registreren: Big Brother is construing you. Want wie weet waar die data terechtkomen? Ze kunnen, zoals Kantar, claimen dat ze onze privacy afschermen – maar uit dit gevalletje blijkt dat ze hun blunders nog niet kunnen afschermen.

Ik keek daarom ook nogal op van Noord-Holland. Ik sprak vorige week een speciaal informatienummer voor dit ov-onderzoek in: vijf dagen geen reactie. Een woordvoerster zei daarop: u krijgt over twee dagen antwoord – en ging op vakantie. Uiteindelijk begreep ik woensdag dat de provincie niet van Kantar maar van mij hoorde dat er fouten in de database zaten. Maar dat was nu verholpen: alles komt goed.

Overheden die in detail laten uitzoeken waar burgers zich bevinden – maar de schouders ophalen als dat misgaat. Het lijkt me best lichtzinnig.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.