Een Denk-stad heeft vaak ook een Denk-wijk

Lokale politiek

In de veertien gemeenten waar Denk meedoet zijn de meeste kandidaten van die partij van Turkse afkomst. Veel kandidaten hebben ervaring bij andere partijen.

Een kwart van de inwoners van de Schiedamse wijk Nieuwland is in Turkije geboren, of heeft ouders die daar vandaan komen. Hier zitten een aantal mnannen in koffiehuis Amca. Foto’s Merlin Daleman

In de Joop den Uyllaan in Schiedam zijn alleen de bakstenen nog rood. Hier, in de wijk Nieuwland, tussen het oude stadscentrum en de A20, stemden vroeger de meeste bewoners op de PvdA. Tot vorig jaar: toen haalde Denk bijna eenderde van alle stemmen.

Nergens in Nederland scoorde Denk zo goed als in deze wijk en deze gemeente, waar je de Botlek ruikt. Landelijk kreeg Denk bij haar eerste verkiezingsdeelname 2,06 procent van de stemmen. In Schiedam haalde Denk 8,2 procent en werd het de vijfde partij, groter dan de PvdA.

Het is óók de gemeente waar in 2017 bijna één op de vijf mensen op de PVV stemde.

De stemmers van vorig jaar heeft Denk op 21 maart opnieuw nodig: Schiedam is één van de 14 gemeenten waar de partij meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen. Dat Denk het in Nieuwland zo goed doet, is geen wonder, zegt Mehmet Cekic (45). „Hier wonen veel Turken en partijleider Tunahan Kuzu komt hier uit de buurt. Hij snapt ons.”

Cekic zit met drie buurtgenoten aan tafel in Koffiehuis Amca, dat hij met zijn zoon uitbaat. De mannen knikken, ook hun stem gaat straks naar Denk. Een van hen zegt dat geen enkele partij naar ze toe komt om hun vragen wat ze willen en vinden. Alleen Kuzu en Denk doen dat, zegt hij.

Bas Blokker en Jutta Chorus kijken in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen wat er leeft in het land: Denk heerst in de Rivierenwijk.

Vogelaarwijk

Nieuwland is een naoorlogse wijk. Lang ging het hier slecht en was er verpaupering, armoede en criminaliteit. Veel goedkope flats zijn sindsdien gesloopt en er kwamen duurdere eengezinswoningen voor terug. Cekic: „Het gaat beter hier in de wijk. Mensen hebben banen, kopen huizen, de kinderen gaan naar school. Ook de Turken.”

Want zo zien Cekic en zijn vrienden zichzelf, ruim veertig jaar nadat ze als zonen van gastarbeiders naar Nederland kwamen: als Turken. Cekic: „Dat is de laatste jaren sterker geworden, door uitspraken van Wilders. Kuzu snapt die pijn.”

In zijn koffiehuis hangt een Turkse vlag, her en der liggen Turkse kranten. Aan de tafels wordt vooral Turks gesproken.

Toch wringt er iets. Het mag tegenwoordig dan beter gaan. Vroeger had iedereen hier een uitkering, en kijk eens hoe ondernemend de mensen nu zijn, vindt Cekic. Maar zo vóélt het niet altijd.

De mannen hebben het over Polen en Bulgaren die banen „inpikken”. Over vaders die hiernaartoe kwamen, jarenlang werkten, ja, Nederland ríjk maakten, en nu in verzorgingstehuizen zitten waar te weinig geld zou zijn voor goede zorg.

En er is pijn. Ze zijn trots op Turkije, het land waar de mannen zeggen zich het sterkst verbonden mee te voelen.

Maar ze voelen ook onbehagen over hun plaats in Nederland, het land waar ze ook graag bij willen horen. Want het zijn wel Nederlandse verzorgingstehuizen waar hun vaders in zitten, en Nederlandse bedrijven waar zonen moeite hebben om aangenomen te worden. Dat is de pijn die ze bij Denk snappen, zegt Cekic, want de mensen van die partij voelen hem óók.

Het zijn wijken als Nieuwland waar Denk het bij de gemeenteraadsverkiezingen in Schiedam van moet hebben, zegt Joost Smits. Hij analyseert met zijn Politieke Academie kiesgedrag tot op postcodeniveau.

Veel mensen met migratieachtergrond

In ‘Denk-wijken’ wonen bovengemiddeld veel mensen met een migratieachtergrond, zegt hij. „Maar vergis je niet: het zijn ook plaatsen waar de huizen gemiddeld wat duurder zijn. Vanzelfsprekend stemmen niet alle Turken op die partij, maar volgens onze analyse zou hun campagne in deze wijken succesvol zijn.”

Ongeveer één op de twee Nederlanders met een Turkse achtergrond stemde vorig jaar op de partij, blijkt uit recent kiezersonderzoek van politicologen.

In vrijwel alle steden waar Denk meedoet is één wijk aan te wijzen waar ze vorig jaar veel beter scoorde dan in de rest van de stad. Zaanstad heeft Poelenburg, Roermond Donderberg, Rotterdam Feijenoord.

Maar verwacht niet dat de landelijke score van toen in maart één op één te kopiëren is naar de gemeenteraad, zegt Smits. Er zijn ‘opkomsteffecten’. „We weten dat mensen minder snel geneigd zijn om te gaan stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen, zeker mensen met een migratieachtergrond. Veel zal afhangen van mobilisatie van hun achterban.”

Als het Denk lukt de stemmers van vorig jaar opnieuw naar de stembus te krijgen, verwacht Smits dat de partij hooguit twee à drie zetels per raad zal halen. Dat is minder dan de partij zelf verwacht. In Rotterdam bijvoorbeeld wil Denk de grootste worden, zei lijsttrekker Stephan van Baarle bij zijn presentatie eind januari.

Foto Merlin Daleman.

Lokale flyerteams

De afdelingen die nu in 14 gemeenten verkozen willen worden, komen voort uit lokale flyerteams die rondom de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar ontstonden. Veel van die teams wilden graag verder en zich gaan richten op de gemeenteraad, bleek voor de zomer al uit een rondgang van NRC.

Dat ging op sommige plekken moeizaam. In Breda haakten leden gefrustreerd af. In Deventer, waar Denk vorig jaar 2.255 stemmen haalde, werden maar 7 kandidaten voor de raad gevonden.

Het ‘overnemen’ van reeds bestaande migrantenpartijen lukte alleen in Arnhem. Vergelijkbare partijen in onder meer Den Haag en Almelo spraken naar eigen zeggen wel met Denk, maar willen zelfstandig blijven. Denk steunt die partijen wel. Zo sprak partijleider Kuzu afgelopen zaterdag zijn steun uit aan de Almelose politicus Ugur Cete. Hij was in 2014 mede-organisator van een demonstratie tegen een monument over de Armeense genocide, dat hij „een provocatie” noemde.

Lees hier een portret van Tunahan Kuzu.

Onder de kandidaten zitten veel politici met ervaring, vaak opgedaan bij PvdA of het CDA. De lijsttrekker in Schiedam, Mahmut Erdem, verliet vorig jaar zomer de PvdA-fractie. Ook in Roermond en Alkmaar zijn de lijsttrekkers de afgelopen jaren afgesplitst van de sociaal-democraten.

In Veenendaal trekt een ex-D66’er de lijst. Mourad Taimounti zat voor het CDA in een stadsdeelraad, maar is nu voorman van Denk in Amsterdam. Ook in onder andere Arnhem en Enschede staan oud-raadsleden op de kandidatenlijsten.

11 van de 14 lijsttrekkers hebben een Turkse achtergrond, net als veel kandidaten. Een aantal van hen sprak zich op Facebook uit tegen de Turkse coup in de zomer van 2016, en voor president Erdogan. Sommige van hen zijn, of waren, actief in Diyanet-moskeeën, die aan de Turkse overheid zijn gelieerd.

Wie de lokale lijsttrekker is, maakt voor de mannen in het koffiehuis weinig uit. Erdem „kennen we alleen van een foto”, zegt Cekic; de naam zegt ze weinig. Waar het hen om gaat: „Denk is de enige partij die je hier op straat ziet. Hun jongens en meisjes lopen door onze straten. Ze snappen onze pijn”, zegt Cekic. „Ze zijn één van ons.”

    • Mark Lievisse Adriaanse