Recensie

BBC-journalist kan moord op Benazir Bhutto niet loslaten

Podcast Correspondent Owen Bennett-Jones deed jarenlang onderzoek naar de moord op de Benazir Bhutto. Hij bundelde zijn kennis in een podcastserie voor de BBC, die luistert als een thriller.

Aanhangers van Benazir Bhutto demonstreren in september 2002 in naam van de toen verbannen politica. Foto Zahid Hussein / Reuters

Een schok, ja dat wel. Maar Owen Bennett-Jones „zag het soort van aankomen” dat de Pakistaanse politicus Benazir Bhutto vermoord zou worden. De voormalig BBC-correspondent was in Londen toen hij het nieuws hoorde over de succesvolle aanslag op Bhutto in december 2007.

De 57-jarige Brit kan de moord tien jaar later nog altijd niet loslaten. Het jubileum van haar overlijden afgelopen december („daar houden media helaas van”) was een goed moment om al zijn materiaal over de aanslag te bundelen in een tiendelige podcastserie voor de BBC: The Assassination. Woensdagavond is de laatste aflevering uitgekomen. De stem van Bennett-Jones klinkt geëngageerd en weloverwogen tijdens een telefonisch interview vanuit Abu Dhabi, waar hij sinds kort docent journalistiek is aan de universiteit. Net als in de vele audio-opnames in de serie die stammen uit de tijd waarin hij Pakistan-correspondent was voor de BBC.

The Assassination draait om Benazir Bhutto, tot twee keer toe premier van Pakistan en als oppositieleider de belangrijkste tegenstrever van president Pervez Musharraf in de aanloop naar de verkiezingen van 2008. Kort daarvoor werd de politica na een campagnetoespraak gedood bij een aanslag in de stad Rawalpindi. Musharraf werd in 2013 aangeklaagd omdat hij geweten zou hebben van de plannen van de Pakistaanse Talibaan om Bhutto te vermoorden, en daar niks tegen had gedaan.

Pakistaanse overheid schoot tekort

Hoewel Bennett-Jones vaker radioprogramma’s heeft gemaakt die vervolgens ook als podcast verschenen, maakte hij nu voor het eerst een oorspronkelijke podcastproductie. Naar eigen zeggen bestaat er vanuit de Britse omroep een soort „weerzin” voor dergelijke grote series. The Assassination wordt in juni uitgezonden op de radio.

De podcast luistert weg als een thriller. De spanning bouwt op vanaf de eerste ontmoeting tussen Bennett-Jones en Bhutto. De journalist neemt de luisteraar mee in de discussies op geopolitiek niveau over haar bescherming, en de meerdere pogingen om Bhutto uit het veld te ruimen, waaronder de mislukte aanslag in oktober 2007 kort na haar terugkeer in Karachi. Daarbij vielen zo’n 180 doden. Het moordcomplot van de Talibaan komt ruimschoots aan bod, evenals het verhaal van de 15-jarige zelfmoordterrorist die haar om het leven bracht. Maar nog belangrijker: Bennett-Jones diept uit hoe de Pakistaanse overheid duidelijk tekort schoot in haar beveiliging.

Wat de productie over de moord op Bhutto bijzonder maakt, is de toegang die Bennett-Jones had tot de Pakistaanse veiligheidsdiensten. Functionarissen in het land zijn volgens de journalist sowieso redelijk benaderbaar, daarnaast heeft hij de afgelopen twintig jaar een aardig netwerk opgebouwd. Ook denkt hij dat de veiligheidsdiensten „sympathiek” tegenover zijn journalistiek stonden en hem vertrouwden vanwege eerder onderzoek over een controversiële Pakistaanse politieke partij. Hoeveel audio hij heeft opgenomen, kan Bennett-Jones niet zeggen. Hij heeft in ieder geval „meerdere boekenplanken aan documenten” over de aanslag verzameld.

Recht voor je neus

Waarom hij het lot van Bhutto niet los kan laten? „Het verhaal is nogal dramatisch. Ik wil niet cynisch overkomen maar dat maakt het een goed ‘voertuig’ om uit te leggen wat er in Pakistan gebeurt. Het narratief, met het plot om haar te vermoorden en de manier waarop Bhutto met de dreiging omging, ligt recht voor je neus.”

De journalist ondervond veel tegenwerking tijdens het maken van de podcast. Bloedserieus noemt hij twee partijen die zijn werk moeilijk maakten: de Pakistaanse „deep state” – zoals hij de politieke krachten in Pakistan herhaaldelijk noemt – en het BBC-management. De eerste was niet blij met zijn onderzoek; hij kreeg via kennissen op een goed moment te horen dat het beter was als hij even niet naar Pakistan zou komen. De BBC-leiding toonde ondertussen weinig interesse in het project en maakte de productie „zo moeilijk als ze konden”. Dat uitte zich in „een bureaucratische lijdensweg”.

Hoewel de BBC-leiding niet meteen enthousiast was over de grote productie, wijst Bennett-Jones op de positieve ontvangst in Groot-Brittannië. De serie stond er begin dit jaar een aantal dagen op nummer 1 in de iTunes-podcastlijst. Hij hoopt dat het verhaal uiteindelijk in andere landen wordt opgepikt, maar is tegelijk sceptisch: „Pakistan is niet een land dat veel mensen interesseert.”