Opinie

    • Arjen Fortuin

Zeven intense Miesminuten in DWDD

Zap Maandag meldde Matthijs van Nieuwkerk dat Mies Bouwman was overleden. Haar familie had hem gevraagd dat in De Wereld Draait Door aan te kondigen. Het verse verdriet leverde indrukwekkende tv op.

Freek de Jonge en Matthijs van Nieuwkerk in DWDD (BNNVARA)

Twee weken geleden vroeg Matthijs van Nieuwkerk vóór het begin van de uitzending van De Wereld Draait Door aan zijn studiopubliek wie er wist wie Mies Bouwman was. Ongeveer de helft stak een hand op. Maandag meldde Van Nieuwkerk dat de koningin van de Nederlandse televisie die middag was overleden en dat de familie hem had gevraagd dat in DWDD aan te kondigen (het nieuws was iets eerder al naar buiten gebracht door RTL Boulevard). Er klonk een ontzet gilletje in het publiek.

Er volgden zeven intense Miesminuten. Freek de Jonge, die al jaren bevriend met Bouwman bleek te zijn, was naar de studio gereden en vertelde door zijn stemtrillingen heen hoe Bouwman die middag thuis was overleden. Hij was naar eigen zeggen al vanaf 1963 verliefd op haar. Mart Smeets zat met neergeslagen ogen aan tafel.

De Jonge prees hoe Bouwman het satirische programma Zo is het toevallig ook nog eens een keer naar Nederland haalde – ook het programma waar ze na bedreigingen al snel weer mee stopte. „Ze heeft heel veel teweeg gebracht.” Ook benadrukte hij dat de overledene niet alleen had gewild dat haar dood in DWDD bekend gemaakt zou worden, maar ook dat de uitzending daarna regulier door zou draaien. Dat betekende in dit geval: het huldigen van olympische sporters.

De Jonge vertrok en Van Nieuwkerk, ook aangedaan, richtte nog even het woord tot Mart Smeets, die Bouwmans vermogen om ‘vrije televisie’ te maken prees. Tafeldame Hélène Hendriks constateerde vochtige ogen bij Smeets. Hij kende haar toch? „Een beetje. Ze heeft me weleens lesgegeven.” Waarop géén anekdote volgde. Mede wegens de tijdsdruk van de rest van de uitzending, maar het effect was mooi: beroepspraters die geen zin hadden om veel te zeggen.

Daarna marcheerden de schaatsfans de studio binnen en schakelde men naar feestsfeer, al voelde je een laag van ontroering bij twee momenten waarop gedichten werden voorgelezen. De echte Bouwman-herdenking komt morgen, kondigde Van Nieuwkerk aan – al zal die minder indrukwekkend zijn dan het verse verdriet dat maandag in de studio heerste.

Necrologie Mies Bouwman: ‘De onbetwiste tv-koningin van Nederland’

Tegelijkertijd had Albert Verlinde in RTL Boulevard de nadruk gelegd op het belang van de stem van Bouwman. Treffend zei hij dat Bouwman „de tv van haar troon had gehaald”. De uren daarna stonden in het teken van wat we al wisten: dat Mies Bouwman al bij leven heilig was verklaard. Dat klonk duidelijk door in een ingelast In memoriam van een uur, samengesteld door Ivo Niehe met best veel fragmenten uit programma’s van Ivo Niehe.

Er zaten ook mooie beelden in van Bouwmans eigen programma’s, we zagen haar geheel gekleed met een kort aanloopje in een studiozwembad springen. Ook viel op dat Bouwman ‘autocue’ (een apparaat waar ze niets van moest hebben) uitsprak als ‘autokoe’. De piepjonge Hans van Mierlo en Johan Cruijff werden door haar ondervraagd, waarbij die laatste verklaarde dat hij vooral op Pelé wilde lijken „in alle opzichten”.

Lees ook Mies, de eerste presentator zonder achternaam, een essay van Hans Beerekamp

Je kreeg wel de indruk dat Mies een mannenvrouw is geweest, afgaande op de deskundigen: Fred Oster, Maarten van Rossem (ja, óók een vriend van Mies), Cornald Maas, Albert Verlinde, Koos Postema en Bert van der Veer. Jammer, want over een koningin wil je ook best eens een vrouw horen.

Het fijnste citaat van Bouwman, ten slotte, ging over mensen die bij de televisie werken. Die waren volgens haar nergens écht goed in: „Mensen die bij de televisie werken zijn alles nét niet. Ze gloriëren op het tweede plan.” Behalve Mies Bouwman dan.

Aanvulling 11.52 uur: in de eerste versie van dit artikel stond nog niet dat RTL Boulevard het nieuws over Mies Bouwman voor de uitzending van DWDD al naar buiten bracht. Dat is nu toegevoegd.

    • Arjen Fortuin