Herstelt Hollywood zich met een Houdini-act van #MeToo?

Oscars en #MeToo De schaduw van Harvey Weinstein hing over de campagne voor het 90ste Oscargala. Nog vorig jaar gold hij als de ongekroonde koning van de Oscars.

Staat Frances McDormand zondagnacht als wraakzuchtige moeder met het gouden beeldje op het podium van het Dolby Theatre in Hollywood? Of Saoirse Ronan als bokkige tienerdochter? Hoe dan ook staat de 90ste Oscaruitreiking in het teken van de sterke vrouw: de schaduw van Harvey Weinstein hangt namelijk over dit gala.

Als de – ditmaal hopelijk juiste – winnaars uit de enveloppen komen, eindigt een beladen prijzenseizoen. Hoeveel grappen veroorlooft gastheer Jimmy Kimmel zich over Weinstein, de filmtycoon die na tientallen jaren van stelselmatige seksuele intimidatie, misbruik en verkrachting in oktober uit The Academy werd gezet? Nog vorig jaar gold Harvey Weistein als de ongekroonde koning van de Oscars, al was zijn oogst – zes nominaties, geen Oscars met de film Lion – voor zijn doen mager. Als baas van de filmconcerns Miramax en The Weinstein Company harkte hij via agressieve mediacampagnes liefst 81 Oscars bij elkaar, te beginnen met My Left Foot (1990). Hij stond voor prestigefilms. Bijna iedereen had met hem gewerkt.

Dus zweeg Hollywood de week na de onthullingen in The New York Times en The New Yorker bedremmeld, om pas daarna verontwaardigd te doen over wat men al jaren wist. De huichelarij was iets te opzichtig: Hollywood stond er gekleurd op. Onder de hashtag MeToo viel de één na de andere grote naam: Kevin Spacey, Dustin Hoffman, Louis C.K. De pers legde Weinsteins ‘medeplichtigheidsmachine’ in Hollywood bloot: ongelijkheid, seksisme en seksueel geweld werden daar stelselmatig toegedekt en afgekocht.

Kritiek werd omgezet in zelf-felicitatie, Hollywoods favoriete bezigheid

Time’s Up

In de aanloop naar het Oscargala lijkt die kritiek vrij soepel te zijn geabsorbeerd. Systeemrot? Kijk liever hoe inspirerend Hollywood seksisme wereldwijd te lijf gaat. Op 1 januari werd Time’s Up naar voren geschoven, een netwerk van 300 Hollywoodvrouwen dat per advertentie beloofde geld in te zamelen om de strijd aan te binden tegen sekseongelijkheid en seksueel misbruik.

Praktisch gezien scoorde Time’s Up vooral met de oproep – of het bevel – om zwart te dragen bij de Golden Globes, het eerste grote filmprijzengala van 2018. Enkele filmsterren namen bovendien een ‘gewone’ vrouwenactivist mee, als een soort moreel accessoire. Na de rouwstoet op de rode loper volgde een prijzengala dat niet bol stond van halfdronken humor, maar van ernstige verklaringen. De boodschap: Hollywoods oude, patriarchale orde is dood en begraven. Wij zijn geen daders maar slachtoffers, niet het probleem maar de oplossing.

Zo werd kritiek omgezet in zelf-felicitatie, Hollywoods favoriete bezigheid. Men is inmiddels ook wel een en ander gewend. De ellende begon eigenlijk al in 2012, toen de Los Angeles Times The Academy onder de loep nam, de toen nog zeer gesloten groep van bijna zesduizend Hollywoodinsiders die de Oscars verdeelt. Het bleek een country club: 76 procent man, 94 procent wit, gemiddeld 63 jaar oud.

Toen The Academy in 2015 en 2016 geen enkele Afro-Amerikaan een nominatie gunde, was dus duidelijk waarom. Protestbeweging #OscarsSoWhite volgde, ook Aziaten en Latino’s organiseerden zich tegen het blanke bastion Hollywood. Onder gastheer Neil Patrick Harris, die de rassenkwestie probeerde weg te lachen, werd 2015 een zeer verkrampt Oscargala. Waarna The Academy in juni 2016 de deuren opengooide voor 683 overwegend jonge, etnisch diverse en vrouwelijke leden: The Academy telt er inmiddels 7.258. Dat haalde de angel uit #OscarsSoWhite. De verrassende zege voor de zwarte homofilm Moonlight over de escapistische musical La La Land leek vorig jaar de bekroning van een transformatie tot regenboogbastion.

Weten wie er zondag naar huis gaan met een gouden beeldje?: Volg de wedkantoren.

Houdini-act

Herstelt Hollywood zich met een soortgelijke Houdini-act van #MeToo? De voortekenen zijn gunstig. Obstakel Casey Affleck (Oscar beste acteur 2017) bedankte voor de eer de Oscar voor beste actrice uit te reiken, zoals de traditie wil. Affleck was al lang in opspraak vanwege seksuele intimidatie. Vorig jaar was dat nog niet zo’n punt, na #MeToo wel.

De vraag was vervolgens of de nog altijd relatief oude en conservatieve Academy besefte wat er op het spel stond. Na de Oscarnominaties op 23 januari kon iedereen opgelucht ademhalen: het veld kandidaten bleek zowel seksueel als etnisch opvallend divers. De categorie ‘beste regie’ was door de nominatie van debutant Greta Gerwig (Lady Bird) geen mannenclub, zoals eerder bij The Golden Globes. Acteur James Franco, zojuist door vijf vrouwen beticht van seksueel machtsmisbruik, kreeg maar één nominatie voor het goed ontvangen The Disaster Artist.

Voor beste actrice én beste vrouwelijke bijrol werd een peloton formidabele vrouwen voorgedragen, met als grote favorieten Frances McDormand als engel der wrake Mildred Hayes (beste actrice, Three Billboards Outside Ebbing, Missouri) en Allison Janney als schaatsloeder LaVona Golden (bijrol, I, Tonya). Vrouwenrollen die brullen en confronteren, niet koeren en bekoren, zoals vorig jaar winnares Emma Stone in La La Land.

The Academy zette zich tevens over zijn traditionele afkeer van ‘genre’ heen, met 13 nominaties voor fantasyfilm The Shape of Water en 6 voor horrorsatire Get Out. Beide zijn namelijk ook tijdige ‘issuefilms’. In The Shape of Water redt een coalitie ‘onzichtbaren’ – gehandicapt, gekleurd en homoseksueel – anno 1962 een watercreatuur van het patriarchaat, Get Out is een messcherpe parabel over zwarte paranoia in een zogenaamd kleurenblind Amerika.

NRC vroeg kenners naar hun favoriet in de wat onbekendere disciplines: Wie verdient de Oscar voor Beste Production Design, Montage, Kostuums en Sound Mixing?

Terugslag

In een jaar waarin de boodschap van een film dubbel telt, ligt de terugslag op de loer. Een film moet deugen. Zo gold Ridley Scotts film All The Money in the World mede als kanshebber vanwege de kordate wijze waarop ‘seksueel roofdier’ Kevin Spacey als miljardair J.P. Getty op de valreep werd vervangen door Christopher Plummer. Maar de film verspeelde dat morele kapitaal toen acteur Mark Wahlberg 1,5 miljoen dollar bleek te krijgen voor dat overwerk en actrice Michelle Williams was afgescheept met enkele duizendjes.

Andere beschuldigingen slaan minder aan. Gary Oldman, Oscarfavoriet als Churchill in Darkest Hour, lijkt weinig schade te lijden nu beschuldigingen van zijn ex Donya Fiorentino weer opduiken: hij zou haar tijdens een vechtscheiding in 2001 met een telefoon hebben geslagen. Nog minder indruk maakte een campagne uit rechtse hoek om de homoseksuele zomerromance Call Me By Your Name (4 nominaties) in verband te brengen met pedoseksuele avances à la Kevin Spacey; de film gaat over de liefde tussen een 17-jarige scholier en een 24-jarige student.

The Shape of Water werd driemaal van plagiaat beticht, wat in andere jaren misschien meer indruk had gemaakt. Three Billboards, lang de uitgesproken Oscarfavoriet, kwam onder vuur om het personage van de racistische hulpsheriff Dixon (Sam Rockwell). Dixon werd volgens critici al te gemakkelijk moreel gerehabiliteerd, waarbij zwarte acteurs als pionnen dienden. Die kritiek lijkt de film wel te schaden.

Of dergelijke morele argumenten The Academy echt beroeren, zal zondagnacht blijken, maar hoe dan ook was het een moreel getinte Oscarrace. Ironisch eigenlijk, want morele Oscarcampagnes waren nu juist de specialiteit van Harvey Weinstein, die vorig jaar zijn film Lion nog als een statement tegen Donald Trumps immigratiepolitiek probeerde te verkopen. Maar Weinstein bekijkt het Oscargala dit jaar op televisie, misschien samen met Kevin Spacey, in rehab-kliniek The Meadows, Arizona.

    • Coen van Zwol