Opinie

    • Jutta Chorus

De dokter en de gemaksabortus

In de spreekkamer van de huisarts staat een echoapparaat. „HAP Van het Zandt” staat er op – niet elke praktijk kan zich zo’n instrument veroorloven. Op het scherm zie ik de donkere vlek van hielspoor in de rechtervoet van een patiënt. Chantal van het Zandt zou met haar echoapparaat gemakkelijk een ongewenst zwangere vrouw kunnen helpen. Echo, gesprekje, abortuspil. Zo zien de Tweede Kamerfracties van GroenLinks en PvdA dat graag, die deze dagen ijveren voor verstrekking van de abortuspil via de huisarts. Maar deze huisarts weigert mee te werken aan wat zij „consumptieve abortussen” noemt.

Als het zorgdebat daarom vraagt, zoek ik Chantal van het Zandt op in haar huisartsenpraktijk van 4.000 patiënten in de Rotterdamse wijk Prinsenland. Deze week spreken we over vrouwen die abortus gebruiken als voorbehoedsmiddel. „Uit gemakzucht”, zegt Van het Zandt. Ze onderscheidt nadrukkelijk slachtoffers van verkrachting of misbruik, of vrouwen die een kind verwachten met multipele orgaanafwijkingen – dan is abortus noodzakelijk.

Maar ze krijgt ook vrouwen op het spreekuur die acht abortussen achter de rug hebben, anderen drie, vier of vijf. Hun argumenten: ‘We hebben net een baan en een huis, het komt me nu niet uit.’ Of: ‘We hebben al drie kinderen.’ Of: ‘Ik weet niet van wie het kind is.’ Of: ‘Anticonceptie weer vergeten.’ „Dit zijn volwassen mensen die de consequenties van hun seksleven kunnen overzien, maar die niet aanvaarden”, zegt Van het Zandt. Abortus als onderdeel van een consumptieve levensstijl.

Nu bespreekt de zwangere vrouw de abortus met haar huisarts en daarna nog eens met een onafhankelijke arts in een abortuskliniek. De precieze duur van de zwangerschap wordt getoetst, de manier waarop die wordt afgebroken, vastgesteld. Als de voorgestelde wet in werking treedt, zal de huisarts vaak met beperkte middelen berekenen hoe lang de vrouw zwanger is en voert zij nog maar één gesprek. Bovendien zit abortus in de kliniek in het basispakket, terwijl de snelle abortuspil de patiënt 185 euro kost. „Het is dus ook nog een bezuiniging”, zegt Van het Zandt.

Vrouwen die voor een abortus naar een kliniek moeten, schrijven de indieners van de initiatiefwet, „wordt keuzevrijheid ontnomen”. Daar hebben we de mantra van de lifestyle-politiek weer. De eigen keuze neemt de plaats in van de eigen verantwoordelijkheid.

Van het Zandt accepteert dat afschuiven van verantwoordelijkheid niet. Ze spreekt haar gemakspatiënten toe: „Hoe gaan we dit de volgende keer voorkomen?” Ze roept de partner erbij. Soms zet ze ter plaatse een spiraaltje. Soms besluiten de geliefden het kind te houden. „Ik laat ze hardop nadenken. Dat helpt.”

Jutta Chorus (j.chorus@nrc.nl) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.
    • Jutta Chorus