Daniel Day-Lewis: lijden op een mierenhoop

Achtergrond Stopt Daniel Day-Lewis na ‘Phantom Thread’ echt met acteren? Regisseur Paul Thomas Anderson vindt het erg dat zijn claustrofobische set mogelijk de doorslag heeft gegeven.

Daniel Day-Lewis in ‘Phantom Thread’, met Vicky Krieps. Foto Laurie Sparham

Wordt couturier Reynolds Woodcock in Phantom Thread echt de laatste filmrol van acteerlegende Daniel Day-Lewis? Zo’n aankondiging neem je serieus. In 1989 verstijfde de nu 60-jarige Ierse Brit, toen een bejubeld toneelacteur, als Hamlet op de planken. Hij had de geest van zijn eigen vader gezien, zei hij achteraf. Hij zou nooit naar het toneel terugkeren. En hield woord.

Daniel Day-Lewis is beroemd om extreme ‘method acting’: langdurige research, nauwgezette voorbereiding, maanden ‘in karakter’ blijven tijdens de opnames. Maar de roem knelt, en eigenlijk werkt hij liever met zijn handen: in 1996 dook hij een half jaar onder in Florence om schoenmaker te worden. In de 21ste eeuw speelde hij maar zeven filmrollen, die hem vier Oscarnominaties en (tot nu toe) twee Oscars opleverden.

Met Phantom Thread bemoeide Day-Lewis zich zeer intensief. Hij accepteerde de rol op basis van een synopsis, leerde kostuums naaien in New York terwijl regisseur Paul Thomas Anderson research deed in Londen en hem pagina’s script mailde. Niet eerder was hij zo nauw betrokken bij een film.

Waarom dan stoppen? Anderson leek er wat mee in zijn maag te zitten, afgelopen maand in Londen. Hij hoopte dat Day-Lewis erop zou terugkomen. „Hij had het heel moeilijk toen hij het aankondigde.” Dat had te maken met de gedeprimeerde, morbide stemming op de filmset, wil het verhaal. Anderson: „Onze eerste draaidag viel samen met Donald Trumps inauguratie. De Amerikanen op de set checkten de hele dag hun telefoon. Wat doet hij nu weer? Bestaat ons land nog wel? Ik werk met mensen die echt alles in de zeik nemen, maar niemand zag er toen de humor van in.”

Lees ook: Hoe was werken met Daniel Day-Lewis voor nieuwkomer Vicky Krieps? Ik kon uren naar hem luisteren en kijken

Daar kwam claustrofobie bij. Phantom Thread werd in een 18de-eeuws Londens ‘townhouse’ opgenomen. Anderson en Day-Lewis hoopten zo de in zichzelf gekeerde wereld van modehuis Woodcock te benaderen. Anderson: „Maar weet je hoe smal die deuren zijn? Daar moeten dan al die beren van kerels met lampen en camera’s doorheen. De acteurs konden geen kant op.” Het hielp zijn film „op een perverse manier”, denkt Anderson. Maar voor de sensitieve Day-Lewis, wiens method acting een zekere afzondering vereist, bleken de opnames „een nachtmerrie”, zei hij op filmwebsite Indiewire. „Dat huis was een mierenhoop.” Geleidelijk bekroop hem het gevoel dat de crew hem een aansteller vond, een hekel aan hem had. „We zijn behoorlijk stupide geweest dat niet te zien aankomen.”

Dus met pensioen? Tegenspeler Vicky Krieps, die ook paniekaanvallen had tijdens de opnames, ziet het probleem niet zo. „Alsof Daniel naar een onbewoond eiland verhuist. Hij wil gewoon iets anders doen. Hebben jullie dat nooit?”